Kara umowna pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, a zatem z założenia stanowi odpowiednik odszkodowania. Dlatego orzecznictwo podkreśla, że nie powinna prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela.
Kara umowna jest bowiem surogatem odszkodowania, zastrzeżonym w określonej wysokości i nie może prowadzić do nieuzasadnionego wzbogacenia wierzyciela (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 września 2010 r., V ACa 267/10).
Stosując instytucję miarkowania, sąd powinien mieć na względzie podstawowe funkcje kary umownej, jakimi są funkcja stymulująca wykonanie zobowiązania, funkcja represyjna w postaci sankcji za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy oraz funkcja kompensacyjna, polegająca na naprawieniu szkody, jeśli wierzyciel ją poniósł, bez konieczności precyzyjnego wyliczania jej wysokości, co znakomicie ułatwia realizację dochodzonego uprawnienia.
źródło: http://www.venco.com.pl/~cozy/blog/wp-admin/post-new.php
Miarkowanie kary umownej
Wpisana wysoka kara nie zawsze się ostanie. Kodeks cywilny przewiduje instytucję miarkowania (obniżenia) kary umownej. Jest ono możliwe na wniosek dłużnika, jeśli kara jest rażąco wygórowana, albo jeśli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane. Co to znaczy i na ile ma to znaczenie praktyczne?
Jeśli sporu nie rozstrzygniemy ugodowo, o miarkowaniu kary rozstrzyga sąd. W odniesieniu do pierwszej przesłanki powstaje pytanie, w stosunku do czego kara musi być rażąca, aby było możliwe jej obniżenie? Potencjalnych kryteriów jest kilka: odniesienie wysokości kary do wartości kontraktu, porównanie wysokości kary z faktycznie poniesioną szkodą, czasem też ocena stopnia zawinienia (kara niższa przy minimalnym niedbalstwie, wysoka przy umyślnym działaniu). Nie przypadkiem przepisy o miarkowaniu kar nazywa się „prawem sędziowskim” – są sformułowane na tyle ogólnie, że ich zastosowanie, zastosowane kryteria oceny i stopień obniżenia kary zależą w praktyce od indywidualnych zapatrywań sędziego.
źródło: http://maruta.pl/pl/baza-wiedzy/244-sztuka-kar-umownych