Jakiś problem?

Technika a technologia

Komunikat Zespołu Terminologii Informatycznej RJP Nr 2/2021 z 16 czerwca 2021 roku

Definicje podstawowych pojęć:

{technika|technologia}{informacyjna|przetwarzania informacji|informatyczna|cyfrowa}

Wychodząc od zasady, że częścią pojęcia „technika” jest technologia, a z kolei w definicji technologii należy się odwołać do użytych technik (tzw. definicja rekurencyjna), przedstawiamy zestaw tych definicji. Na wstępie zdefiniowano pojęcie „[nowa] technologia” – czyli to, co obecnie jest rozpowszechniane z tłumaczenia pojęcia ang. „technology”:

[Nowa] Technologia – aktualny stan wiedzy o wykorzystaniu technik informacyjnych w zastosowaniach systemów teleinformatycznych

Techniki informacyjne – wykorzystanie wiedzy w projektowaniu i eksploatacji urządzeń, oprogramowania i sieci z wykorzystaniem technologii informacyjnej do gromadzenia, wysyłania, przesyłania, analizowania i odbierania informacji

Technologie informacyjne – sposoby gromadzenia, wysyłania, przesyłania, analizowania i odbierania informacji z wykorzystaniem technik przetwarzania informacji

Technika przetwarzania informacji – wiedza o urządzeniach i oprogramowaniu oraz sieci (internecie) wykorzystująca technologie przetwarzanie informacji zapisywanych w postaci danych

Technologie przetwarzania informacji – sposoby przetwarzania informacji reprezentowanych przez dane z wykorzystaniem technik informatycznych oraz telekomunikacyjnych

Techniki informatyczne – wiedza o projektowaniu i eksploatacji sprzętu cyfrowego oraz oprogramowania wykorzystująca technologie informatyczne

Technologie informatyczne – sposoby działania i projektowania sprzętu cyfrowego oraz oprogramowania z wykorzystaniem techniki cyfrowej

Technika cyfrowa – wiedza o projektowaniu i funkcjonalności elementów sprzętu cyfrowego oraz programów korzystająca z technologii cyfrowej

Technologia cyfrowa – sposób realizacji operacji cyfrowych w elementach cyfrowych oraz oprogramowaniu.

https://rjp.pan.pl/deutsh/2040-definicje-podstawowych-pojec-zwiazanych-z-technika-i-technologia

 

 

technika 

[gr.],

dziedzina ludzkiej działalności, której celem jest oparte na wiedzy (na podstawach naukowych) produkowanie rzeczy i wywoływanie zjawisk niewystępujących w przyrodzie oraz przekształcanie wytworów przyrody;

Działalność badawczą w dziedzinie techniki prowadzą nauki techniczne; ogół wiadomości o sposobach przetwarzania surowców i wytwarzania wyrobów stanowi technologię (ang. termin technology odpowiada pojęciowo polskiemu terminowi technika). Podstawową częścią techniki jest technika produkcji.

[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/technika;3985955.html]

technologia 

[gr.],

dziedzina techniki zajmująca się opracowywaniem i przeprowadzaniem najkorzystniejszych w określonych warunkach procesów wytwarzania lub przetwarzania surowców, półwyrobów i wyrobów

https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/technologia;3985964.html

Słownik współczesnego języka polskiego (Reader’s Digest Przegląd: Warszawa 1998):

Technika = całokształt sposobów, narzędzi i umiejętności stosowanych do wytwarzania dóbr materialnych i opanowywania przyrody.

Technologia = proces wytwarzania określonych dóbr; metoda obróbki i przeróbki materiałów; także nauka o tych procesach.

angielski termin technology odpowiada pojęciowo polskiemu terminowi technika

„Zapewne niektóre przykłady zastosowania słowa technologia można by, bardziej tradycyjnie, zastąpić słowem technika. Słowo technologia brzmi jednak bardziej uczenie (nie bez wpływu obecnej w nim cząstki -logia), a ponieważ od dawna było używane w podobnym znaczeniu, więc nie budzi w nas podejrzeń. 
Neosemantyzmy w ogóle trudno zwalczać, gdyż ich obcość – w przeciwieństwie do zapożyczeń właściwych – jest słabo widoczna. A w dodatku polska, tradycyjna technologia i angielska technology to fałszywi przyjaciele tłumacza – ze względu na bliskość znaczeń o wiele trudniejsi do zdemaskowania niż np. polska laska i czeska láska. Życzę Panu powodzenia w staraniach o rozdzielenie techniki i technologii, ale myślę, że czasem znaczenia tych słów bedą się nam mieszać i że jest to nieuniknione.” [Mirosław Bańko] https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/technika-i-technologia;6953.html

„Technologia to umiejętność wytwarzania produktu o określonej jakości i parametrach (np. rozmiar powłoki grafenu) w sposób powtarzalny i w rozsądnych ilościach” [dr. Włodzimierz Sturpiński]

Nowa encyklopedia powszechna PWN (Wydawnictwo Naukowe PWN: Warszawa 1997):

Technika = 1. Tworzone przez człowieka środki materialne i składające się na wiedzę techniczną reguły posługiwania się tymi środkami oraz oraz ich projekty stosowane do zdobywania, przekształcania i wykorzystywania dóbr materialnych. Np. technika budowlana, elektroniczna, budowy maszyn, górnicza, medyczna, rolnicza…

Encyklopedia podaje, że działalność badawczą w dziedzinie techniki prowadzą nauki techniczne, a ogół wiadomości o sposobach przetwarzania surowców i produkcji stanowi technologię.

„Angielskie a technology ma znaczenie ‘technologia’ jedynie wtedy, gdy zostanie użyte jako rzeczownik policzalny, np. This is not a technology that we use in the world any more (Tej technologii już się na świecie nie stosuje) bądź They are using technologies that are over twenty years old (Używają technologii, które mają ponad dwadzieścia lat).” https://obcyjezykpolski.pl/technology-technika-a-technologia/

Technologia i technika to nie to samo. Oba te słowa pod wpływem języka angielskiego coraz częściej są mylone i zdaje się, że w Polsce dzieje się to częściej niż w innych krajach kontynentalnej Europy, w których to, co Brytyjczycy i Amerykanie nazywają technologią, tradycyjnie nazywa się właśnie techniką. Zainspirowany artykułem profesora Zbigniewa Łuckiego, postanowiłem nieco wzbogacić ten temat przykładami bliżej związanymi z branżą sprzętu komputerowego. Google wskazuje, że nie ja pierwszy piszę o tym na blogu, więc niektóre przykłady mogą się powtarzać, ale mam nadzieję, że niniejszy tekst będzie ciekawym uzupełnieniem.

No właśnie, w różnych językach oba te słowa mogą mieć różny zakres znaczeniowy. Wpływ amerykańskiej myśli technicznej oraz dominacja języka angielskiego w dokumentacji, jak i to, że także w innych dziedzinach pełni on dziś taką samą funkcję, jaką kiedyś pełniła łacina, sprawia jednak, że coraz częściej technika i techniczny ustępują miejsca technologii i technologicznemu. Co więcej, w dbaniu o czystość języka ustępujemy na przykład Francuzom i jesteśmy mocniej zapatrzeni w Amerykę, więc skłonność do naleciałości jest u nas silniejsza.

Tak więc kiedy przykładowo Francuzi i Niemcy niezmiennie nazywają swoje uczelnie, wydziały i kierunki Institut Supérieur des Techniques Appliquées, Institut Technique Industriel Superieur,Institut Technik-Theologie-Naturwissenschaften, Das Institut für Technik der Informationsverarbeitung, Institut Technik und Bildung, młodzi Polacy coraz częściej uczą się w katedrach technologii informatycznych zamiast w katedrach techniki informatycznej lub technik informatycznych itd.

To jeszcze pół biedy, bo faktycznie w różnych gałęziach przemysłu możemy wyróżnić różne technologie produkcji, jak też mówić o technologii, która stoi za poszczególnymi rozwiązaniami technicznymi z danej dziedziny, na przykład chemii. Gorzej, że słowa technologia i technologicznyzaczynają dominować w znaczeniach zarówno najbardziej ogólnych, jak i tych najbardziej szczegółowych.

Stąd mamy postęp (lub progres) technologiczny zamiast postępu technicznego, zdobycze technologii zamiast zdobyczy techniki, „technologie jutra” w reklamie pewnej firmy (żeby jeszcze w liczbie pojedynczej…) i „technologię, która tak ma” w innej, a na drugim biegunie: technologię nakładania ścieżek na płycie głównej, liderów technologii LTE i różne technologie chłodzenia komponentów na płycie głównej, które okazują się kilkoma kawałkami metalu połączonymi ciepłowodem.

Mówimy o miłośnikach (częściej już: entuzjastach) nowych technologii zamiast o miłośnikach najnowszej techniki, nowości i nowinek technicznych, najnowszych gadżetów. Nowe technologie ułatwiają nam życie, choć dotąd najnowsza, nowoczesna lub współczesna technika radziła sobie z tym równie dobrze. Już nawet przedmioty codziennego użytku stają się dopracowane od strony technologicznej zamiast technicznej lub coraz bardziej zaawansowane technologicznie zamiast technicznie. Ostatnio nawet czytałem o zagrożeniu ze strony… urządzeń technologicznych.

Niedługo pewnie będzie się mówić o technologiach malarskich na określenie sposobu malowania. Mam przed sobą książkę Podstawy technologii malarstwa i grafiki, ale tam jest mowa między innymi o badaniu pigmentów, zasadach przyrządzania farb, metodach ostrzenia rylców, a w tytułach rozdziałów i sekcji poświęconych na przykład konkretnym sposobom malowania (jak i dalej w tekście) autor używa już terminów technika i techniki. Technologią określa całą tę wiedzę.

Sposób nanoszenia ścieżek procesora (np. wypalanie światłem lasera) to niewątpliwie technika, za którą stoi jakaś tam technologia. Dwie firmy mogą używać tej samej techniki, ale stosować przy tym różne parametry procesu i materiałów, czyli różne technologie, co da inne parametry układu (np. termiczne), inny uzysk itd. Tak samo za składem farby wykorzystywanej przez grafika stoi jakaś technologia, lecz sposób wykonywania odbitek to już technika (drzeworyt, miedzioryt, fleksoskopia, mezzotinta, litografia, światłodruk itd.).

Sposób przenoszenia danych GSM to również technika: konkretna częstotliwość, konkretna liczba bitów, konkretny rozmiar pakietów. To, że zdołano osiągnąć takie, a nie inne parametry transmisji i że wybrano właśnie takie, jest zasługą technologii, czyli wiedzy o zjawisku fizycznym, procesie, możliwościach sprzętu i sposobach konstruowania go.

Techniką jest też sposób łączenia ciepłowodem radiatorów na płycie głównej oraz ich kształt. Odpowiednią skuteczność chłodzenia pozwoliła zaś osiągnąć technologia chłodnicza: wiedza o rozchodzeniu się energii cieplnej, fizyce płynów, które ją przenoszą, o właściwościach poszczególnych materiałów.

Technologią jest wiedza o zachowaniu się ciekłych kryształów i parametry procesu produkcyjnego wyświetlaczy, ale sam sposób działania, czyli to, jak kryształy układają się pod wpływem napięcia, to już technika wyświetlania obrazu (TN, IPS, xVA).

Komputerowe bazy danych, arkusze kalkulacyjne, edytory tekstu – to wszystko są techniki informatyczne – nie technologie, nie technologia.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *