Ekstremum funkcji nazywamy minimum funkcji lub maksimum funkcji. Poniżej zdefiniowano oba pojęcia w oparciu o założenie:
i funkcja f jest określona w tym przedziale.
Maksimum funkcji
Definicja
Funkcja f osiąga w punkcie x0 maksimum, jeżeli istnieje taki przedział
o środku w punkcie x0, w którym dla każdego ![]()
różnego od x0 spełniona jest nierówność ![]()
Przykład
Rysunek ilustruje wykres funkcji f(x)=-x2+1.

Widzimy, że funkcja ma jedno maksimum w punkcie x0=0 równe 1.
Przedział (m,n), o którym mowa w definicji to może być dla przykładu przedział (-1,1), albo (-100,100) lub (-5,5). Widzimy, że dla dowolnej liczby różnej od x0 z tych przykładowych przedziałów wszystkie wartości funkcji są mniejsze od maksimum, czyli wartości funkcji w punkcie x0=0.
Minimum funkcji
Definicja
Funkcja f osiąga w punkcie x0 minimum, jeżeli istnieje taki przedział
o środku w punkcie x0, w którym dla każdego ![]()
różnego od x0 spełniona jest nierówność ![]()
Przykład
Rysunek ilustruje wykres funkcji f(x)=x2+1.

Widzimy, że funkcja ma jedno minimum w punkcie x0=0 równe 1.
Przedział (m,n), o którym mowa w definicja to może być dla przykładu przedział (-1,1), albo (-100,100) lub (-5,5). Widzimy, że dla dowolnej liczby różnej od x0 z tych przykładowych przedziałów wszystkie wartości funkcji są większe od minimum, czyli wartości funkcji w punkcie x0=0.
Minimum i maksimum są pojęciami lokalnymi, to znaczy, że obowiązują jedynie w pewnym przedziale. Funkcja może mieć kilka minimum i kilka maksimum jednocześnie. Zdarza się też, że minimum może być większe niż maksimum. Przyjrzyjmy się poniższej ilustracji, na której wykreślono funkcję określoną w przedziale <0,4>.

Mamy tutaj dwa maksima i dwa minima. Widać, że minimum 2 jest takie samo jak maksimum 1 (minimum wcale nie musi być mniejsze od maksimum). Ponadto minimum wcale nie oznacza najmniejszej wartości funkcji (tutaj równej 0), a maksimum nie musi być równe największej wartości funkcji, która w tym przypadku wynosi 4.
Dlaczego w punkcie x=4 nie mamy maksimum, a w w punkcie x=0 nie mamy minimum? Dlatego, że nie możemy określić przedziału (m,n), o którym mowa w definicji, a którego punkty 0 i 4 byłyby środkiem. Są to w tym przypadku najmniejsze i największe wartości funkcji.
Zadanie 499 – ekstremum funkcji i pochodna
Rozwiązanie zadania uproszczone

Funkcja nie posiada ekstremum
Rozwiązanie zadania ze szczegółowymi wyjaśnieniami
Dana jest funkcja ![]()
Aby znaleźć ekstremum funkcji musimy wytypować punkty, w których należy ich szukać. Jeżeli funkcja ma ekstremum w punkcie x0 i ma w tym punkcie pochodną, to jest ona równa zero. Obliczamy pochodną.
Warunkiem koniecznym istnienia ekstremum, jak już wcześniej wspomnieliśmy, jest to, aby pochodna była równa zeru:

Ułamek jest równy zero, gdy licznik jest równy zero:
Mamy zwykłe równanie kwadratowe
Ponieważ współczynnik a jest dodatni, a wyróżnik trójmianu ujemny, ramiona paraboli są skierowane ku górze, wykres znajduje się nad osią OX. Funkcja przyjmuje tylko wartości dodatnie. Ponieważ pochodna funkcji w żadnym punkcie nie przyjmuje wartości równej zero, to funkcja nie ma w całej swojej dziedzinie ekstremum.
Odpowiedź