przymiotnik ang. psychedelic 'psychedeliczny’ (o stanie umysłu, samopoczuciu) – cechujący się głębokim spokojem, wzmożoną wrażliwością zmysłów na bodźce przyjemne, ze skłonnością do zachwytów estetycznych i natchnień twórczych, odnoszący się również do skutków działania środków halucynogennych, takich jak LSD, psilocybina, meskalina itp. narkotyków wywołujących podobne skutki. Wyraz utworzony w 1957 roku przez Aldousa Huxleya (1894 – 1963), pisarza brytyjskiego, i dr. Osmonda
Psychedelia – style plastyczne i muzyczne służące do wywoływania doznań i wizji narkotycznych: sztuka i muzyka psychedeliczna
[Władysław Kopaliński – Słownik wydarzeń, pojęć i legend XX wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, wyd. II popr. Warszawa 1999]
psy·che·de·lia n.
the realm or artifacts of psychedelic drugs, art, writings, or the like.
(1965-70, Amer.; PSYCHEDEL(IC) + -IA)
psy·che·del·ic, adj.
1. of or noting a mental state characterized by a profound sense of intensified sensory perception, sometimes accompanied by severe perceptual distortion and hallucinations and by extreme feelings of either euphoria or despair.
2.of, pertaining to, or noting any of various drugs producing this state, as LSD, mescaline, or psilocybin.
3.resembling, characteristic of, or reproducing images, sounds, or the like, experienced while in such a state: psychedelic painting.
-n.
4.a psychedelic drug.
5.a person who uses such a substance.Also, psychodelic.
(1956; PSYCHE + Gk dęl(os) visible, manifest, evident + -IC)
[Random House Webster’s Unabridged Dictionary]
PSYCHEDELIC – nazwa nurtu muzyki rozrywkowej powstałego w 1966 w USA, głównie w San Francisco. Połączenie muzyki z zaskakującymi tekstami (często inspirowanymi przez stany narkomaniakalne) i grą świateł, co razem ma doprowadzić słuchaczy do stanu jaki można wywołać przez zażywanie narkotyków. Muzyka jest tak głośna, że ogłusza, gra świateł oślepia. Utwory tego typu są niespotykanie (w muzyce rozrywkowej) długie, trwają po 15 minut i więcej, co potrzebne jest do wytworzenia punktu kulminacyjnego. Początkowo muzykę tę prezentowano wyłącznie w klubach (ze względu na konieczność wykorzystania efektów świetlnych) jednak nagrania tej muzyki pozbawione efektów wizualnych zaczęły zdobywać popularność wchodząc do list bestsellerów. Pierwsze grupy reprezentatywne dla tego nurtu to zespoły amerykańskie: Mothers Of Invention, The Mysterians, Happenings, Jefferson Airplane, Grateful Dead, Quicksilver Message Service i inne.
[Roman Waschko – Przewodnik Iskier: muzyka jazzowa i rozrywkowa, Wyd. I, Wydawnictwo Iskry 1970]
Psychedelic [wym. sajkodelic]
Styl w muzyce rockowej, popularny na przełomie lat 60. i 70. XX w., charakteryzujący się długimi , pełnymi improwizowanych partii kompozycjami oraz tekstami o konotacjach seksualnych, religijnych lub duchowych; podczas koncertów wykorzystywano całe bogactwo złożonych wizualnych i akustycznych efektów, posługiwano się m.in. obrazem rzucanym na ściany przez wirujące slajdy i nagranymi na wielośladowych magnetofonach, krążącymi w przestrzeni dźwiękami. [Adam Wolanski „Słownik terminów muzyki rozrywkowej PWN”, wyd. I, 2000]
Psychodeliczna muzyka odmiana muzyki rockowej, zwana też psychodelic music, powstała w USA na przełomie 1966/1967. Jej głośność, teksty piosenek oraz sposób zachowania się muzyków na estradzie – były ściśle związane z modnymi wówczas środkami odurzającymi jak np. LSD. Niektórzy wykonawcy grali pod wpływem narkotyków, zaś sama muzyka miała u odbiorców wywoływać halucynacje zbliżone do narkotycznych. Ucieczka do narkotyków i w krąg muzyki psychodelicznej była wówczas rozumiana przez młodzież jako forma protestu przeciw zastanym porządkom społecznym, „podwójnej” moralności, bezwzględnym rządom pieniądza. Nurt psychodeliczny odrodził się po kilkunastu latach [chyba przesadził – przyp. cozy] w innych odmianach rocka (tzw. acid rock). Najbardziej znani przedstawiciele: IRON BUTTERFLY, VANILLA FUDGE, Janis Joplin z zespołem BIG BROTHER AND HOLDING COMPANY; takie grupy jak: MOTHERS OF INVENTION, JEFFERSON AIRPLANE THE BYRDS GRATEFUL DEAD, LOVE. Muzyka psychodeliczna miała swoich zwolenników także w Polsce (ruch hippisów). Pierwszą większą manifestacja tej muzyki i jej fanów był u nas I Ogólnopolski Festiwal Awangardy Beatowej w Kaliszu (27-30 XI 1969), gdzie zebrały się tysiące miłośników psychedelic music a na estradzie festiwalowej , obok gościnnych koncertów jazzmanów, występowały amatorskie zespoły acid-rockowe, próbujące tworzyć muzykę „narkotyczną”. Zaś rodzimym odpowiednikiem amerykańskich LSD – był środek czyszczący marki „tri” [z tego co pamiętam był to raczej rozpuszczalnik – przyp. cozy]. Popularne były wówczas też młodzieżowe „komuny” wspólnie przebywających ze sobą nastolatków.
[Wacław Panek – Mały słownik muzyki rozrywkowej, ZAKR 1986]
Psychodeliczny Rock
Muzyka, która miała być odzwierciedleniem „podróży” halucynogennych związanych z modą na zażywanie narkotyków pod koniec lat 60-tych. Podstawą nurtu był rock czerpiący z bluesa. Utwory były długimi seansami nastroju, improwizacji i zmieniających się barw muzyki. Wykonawcy psychodelicznego rocka wykorzystywali efekty elektroniczne, sięgali po motywy z muzyki arabskiej i hinduskiej. Zespoły tego nurtu przyjmowały dziwne, ezoteryczne nazwy. W latach 80-tych, muzyka psychodeliczna inspirowała brzmienie takich grup jak The Dream Syndicate i The Fuzztones, a w latach 90. Kula Shaker. Przedstawiciele: Syd Barrett, Jefferson Airplane, The Grateful Dead, Van Der Graaf Generator.
[Ian Kenyon, Ryszard Gloger. Glosariusz Encyklopedii Muzyki Popularnej – Heavy rock. Wydanie I, 2000r. na podstawie The Virgin Encyclopedia of Heavy Rock – Muze 1999 pod redakcją Colina Larkina]
Psychedelic Music
„Muzyka psychedeliczna to taka, która rozszerza twoją świadomość. To całkiem proste” (Phil Lesh, pianista Grateful Dead)
„To muzyka, która współgra z działaniem halucynogenów. Widzisz barwy, słyszysz….smakujesz dźwięki. Twoje zmysły staja się jednym…”
„…to rozlane akordy, muzyka niezbyt rytmiczna i niezbyt melodyjna…” (Roger McGuinn, gitarzysta The Byrds, zespołu którego kompozycję Eight Miles High z 1966r. uważa się za pierwszy utwór psychedelic music)
„Psychedeliczny? Kiedy byłem pod wpływem LSD nie mogłem się wysłowić i nie rozumiałem co do mnie mówią inni. Natomiast bez trudu porozumiewałem się za pomocą muzyki.” (Jerry Garcia, lider Grateful Dead)
wszystkie cytaty z filmu Dancing In The Street, zrealizowanego w kooperacji BBC i WG & H w 1996r)
Polecam także stronę The Psychedelic ’60s – Literary Tradition and Social Change opracowaną przez Departament Zbiorów Specjalnych Biblioteki Uniwersytetu Virginia