– ogólne określenie wszystkich odmian muzyki popularnej wywodzącej się z „czarnego” bluesa i amerykańskiej muzyki białych typu Country and Western oraz rock’n’rollowej
[Wacław Panek – Mały słownik muzyki rozrywkowej, ZAKR 1986]
– jeden z podstawowych stylów w wokalno-instrumentalnej muzyce rozrywkowej, powstały w połowie lat 50 XX w. Z połączenia elementów białych i murzyńskich stylów (m.in. rhythm’n’bluesa oraz country and western), charakteryzujący się mocno zaznaczonym rytmem i elektrycznie wzmocnionym instrumentarium
[Adam Wolański – Słownik terminów muzyki rozrywkowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999]
– …pozbawiony jakichkolwiek skrupułów amerykański przemysł rozrywkowy (…) postanowił nastolatkom wyciągnąć pieniądze z kieszeni za pomocą rozrywki, która by im się podobała, więc która musiała być prymitywna, kanciasta, hałaśliwa, taka właśnie jakie są nastolatki. W rezultacie w 1951 roku powstała muzyka rock’n’roll, będąca skomercjalizowaną odmianą murzyńskiej muzyki tanecznej rhythm’n’blues: elektryczne gitary i kontrabasy wzmocnione głośnikami, postronnemu obserwatorowi przypominają dĽwiękiem stado pijanych gęsi. Do tego piosenkarze krzyczący ze ściśniętych gardeł najprymitywniejsze słowa piosenek o miłości, prawie nastolatków do swobody i o tym, że rodzice są głupimi zawalidrogami. Chłopcy z gitarami zapuścili długie włosy, aby ośmielić tym dziewczęta do łatwych i szybkich zbliżeń, w czasie zaś grania i śpiewu jęli kołysać się w biodrach, co miało być demonstracją niczym nie skrępowanego seksu…
[Jerzy Waldorff – Sekrety Polihymnii, rozdział „Jazz i Rock”. Wydanie IV, Iskry, 1978 r]
– typ muzyki powstały w połowie XX w. na terenie Stanów Zjednoczonych, z połączenia elementów muzyki Country and Western i rhythm and blues. Utwory rock music mają na ogół parzyste metrum, silnie akcentowany motoryczny rytm i akcenty na słabych częściach taktu. Mimo zasadniczo tonalnego charakteru w rock music pojawiają się często modalizmy przejęte z folkloru różnych kręgów kulturowych. Podstawową formą rock music jest piosenka zwrotkowa, nieco rzadziej bluesowa. Rock music jest przede wszystkim muzyką instrumetalno-wokalną; czysto instrumentalnych utworów jest stosunkowo niewiele – są to głównie nagrywane w pierwszej połowie lat 60-tych przeboje grup gitarowych, jak The Ventures czy The Shadows, kompozycje zespołów wykorzystujących syntezatory lub fragmenty wiekszych kompozycji typu suity. Utwory wyłącznie wokalne należą w rock music do wyjatków. Rock music wykonywana jest zespołowo, nawet solistom-wokalistom towarzyszy z reguły niewielka grupa wokalno-instrumentalna. Typowy zespół rock music składa się z 4-5 muzyków: perkusisty, kontrabasisty (bądĽ gitarzysty basowego), tworzących tzw. sekcję rytmiczną, oraz dwóch gitarzystów i pianisty (bądĽ saksofonisty), reprezentujących sekcję melodyczną. Sekcja rytmiczna może być poszerzona o dodatkową gitarę i (lub) fortepian. Instrumentarium rock music zmieniało się w miarę rozwoju tej muzyki. Początkowo – za wzorem murzyńskich grup rhythm and bluesowych – tworzyły je perkusja, kontrabas, gitara, fortepian i saksofon tenorowy. Ograniczenie sekcji melodycznej do gitar wiąże się z wpływem muzyki Country and Western. Pierwszym zespołem o takim składzie był powstały w 1965 The Bluecaps, towarzyszący Gene Vincentowi. Następnie do instrumentarium rock music włączono sekcję smyczkową – dokonał tego Buddy Holly. Z kolei do rock music przenikneły – za pośrednictwem murzyńskiej muzyki religijnej – organy Hammonda, które wraz z fortepianem dominują w brzmieniu grup rhythm’n’bluesowych. Instrumentarium rock music wzbogacone zostało również sekcją dętą, czasem powiększoną do rozmiarów big bandu, realizującą akompaniament riffowy (jest ona charakterystyczną cechą nagrań czarnych wokalistów rock music). W połowie lat 60-tych solowe fragmenty instrumentalne rock music nabrały charakteru improwizowanego i rozrosły się: dało to początek próbom łączenia rock music i jazzu. W tym okresie pojawiły utwory nawiązujace do środków wyrazu muzyki „poważnej” – bądĽ poprzez orkiestralną instrumentację, zapożyczanie elementów techniki kompozycyjnej różnych epok (od staroklasycznego kontrapunktu po serializm), bądĽ też poprzez tworzenie większych dzieł (kantat, suit, muzyki ilustracyjnej) opartych na typowo rockowych rytmach i instrumentarium. Szeroki zasięg oddziaływania rock music oraz dominująca rola środków technicznych w jej rozpowszechnianiu lokują ją w obrębie muzyki popularnej. Folklorystyczny rodowód i stałe odnawianie związków z muzyką ludową nadają jej jednak pewne cechy swoiste. Rock music odznacza się własną logiką rozwoju, niezależnie od okresowej popularności poszczególnych substylów. Istotną cechą rock music jest łączenie przez tego samego muzyka funkcji twórcy i wykonawcy utworu, silny związek emocjonalny między artystami i odbiorcami, młody wiek (przynajmniej w momencie startu) większości muzyków rockowych, duże znaczenie warstwy literackiej i jej pełna integracja z muzyką, brak wyraĽniej granicy miedzy twórczością zawodową a amatorską…
[Marek Garzetecki, hasło Rock Music, Encyklopedia muzyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995]
– …Wiadomo, że prawdopodobnie najważniejszą z cech, określających podstawy rocka jest zjawisko analogiczne do jazzowego swingu, oparte jednak na innego rodzaju bazie rytmicznej (jazzmani mówią o niej potocznie beat ósemkowy). Jest to zupełnie zrozumiałe, zważywszy, że i jazz – w myśl opinii wielu krytyków – jest nim dopóty, dopóki istnieje w nim swing. Wszelkie inne elementy jak, jak np. improwizacja czy artykulacja są być może ważnymi elementami jazzowości, ale tylko wtedy gdy opierają się o zjawisko swingowania.(…) Modna obecnie muzyka jazz-rockowa opiera się na przemieszaniu elementów rockowego beatu, jazzowego swingowania, artykulacji wypracowanej przez jazzmanów (ale wzbogaconej o całą elektronikę rockowego instrumentarium) i improwizacji. Czasem bywa zamknięta w określonej formie, czasem operuje pojęciem muzyki intuicyjnej. Tu zresztą uwaga: sprawa formy ma dla jazzu jak i rocka uboczne znaczenie(…) Chociaż zdaje się, jednak rock jest sprawami formalnymi bardziej zaabsorbowany – może dlatego, że improwizacja nie odgrywa tu tak dominującej roli, jak w muzyce jazzowej. Elementem prawie równie ważnym dla rocka (i świadczącym o jego odrębności w stosunku do innych rodzajów muzyki, także tych, na których podstawach budował swoje zasady) jest kwestia brzmienia. Jest to sprawa na tyle oczywista, że nie warto jej poświęcać więcej miejsca. Natomiast znacznie mniej wydają się nieliczni krytycy rocka przywiązywać uwagi do tego, że ukształtował się w przeciągu kilkunastu lat istnienia tej muzyki pewien zasób schematów harmonicznych, pojawiających się w standardach rocka na tej samej zasadzie, na jakiej w jazzie tradycyjnym funkcjonuje np. schemat dominant wtrąconych czy schemat harmoniczny marszowego tria wielu utworów z wczesnego okresu. Podstawowym zasobem funkcyjnym standardów rockowych jest schemat triady zaczerpnięty z bluesa, tyle że nie obłożony żadnymi formotwórczymi nakazami, a do tego rozszerzony o rożnego rodzaju wtrącenia, z reguły nie oddalające się zbytnio od toniki w jedną czy drugą stronę koła kwintowego…
[Stanisław Danielewicz „Czy rock istnieje?”, Jazz , Czerwiec 1975]
Początkowo nazwą rock’n’roll określano głównie rodzaj tańca. Muzyka z nim związana była – jak powszechnie sądzono – jednorazowym szaleństwem, modą, która predzej czy póĽniej minie bez śladu. Tymczasem w roku 1960 wybuchł szał twista. W przeciwieństwie do rock’n’rolla, będącego tylko zmodyfikowaną wersją jive’a, twist był naprawdę pierwszym tańcem w pełni nowoczesnym. Od tego momentu muzyke, w odróżnieniu od tańca, zaczęto określać mianem rock music lub po prostu rock.
[Marek Garztecki „Rock od Presleya do Santany”, PWM, Kraków 1978]
ROCK AND ROLL – skomercjalizowana wersja rhytm and bluesa. Pierwszą płytę rock’n’rollową nadał w radiostacji Clevland disc jockey Alan Freed (w 1951). Rock and roll wykształcił się z „ujazzowionej” muzyki tanecznej. W zasadzie oparty jest na rytmie jazzowym, ale zupełnie pozbawionym improwizacji. Orkiestra cały czas trzyma się wiernie rytmu i melodii, powtarzając je w kółko. Rock and roll wywodzi się z muzyki hillbilly oraz murzyńskiego bluesa i spiritualsów. Hillbilly wywodzi się z muzyki elżbietańskiej, którą przywieźli ze sobą pierwsi osadnicy anglosascy, natomiast blues i spirituals związane są od wieków z muzyką afrykańską. Niektórzy teoretycy uważają, że są dwa rodzaje rock’n’rolla: dobry, w oryginalnym wykonaniu murzyńskim (rhythm and blues) i zły – rock and roll wykonywany przez artystów białych (muzyka skomercjalizowana). Rock and roll ze swoimi późniejszymi synonimami (big beat, twist, muzyka młodzieżowa, muzyka beatowa, itp.) jest głównym nurtem dzisiejszej muzyki rozrywkowej.
[Roman Waschko – Przewodnik Iskier: muzyka jazzowa i rozrywkowa, Wyd. I, Wydawnictwo Iskry 1970]
…Klasyfikację rocka dodatkowo utrudnia niejasność treści kryjących się pod pojęciem muzyka „rozwkowa” czy „popularna”. Mimo usilnych poszukiwań, nie udało mi się znaleźć ani w polskiej, ani w obcej literaturze fachowej przekonywającej definicji tych zjawisk. Zakrawa na paradoks, że owo „coś”, które od przeszło stu lat dominuje (…) nad twórczością muzyczną dosłownie na całym świecie, bywa przez teoretyków i muzykologów skrzętnie omijane lub zbywane przy pomocy ogólników… …Istnieje w socjologii podział na kulturę „wyższą”, „ludową” i „popularną”, czyli „masową”, przy czym piosenka, tradycyjna muzyka rozrywkowa, mieści się oczywiście w pojęciu kultury popularnej. W tak przeprowadzonym podziale brak jednak właściwego miejsca dla rocka, podobnie zresztą jak dla jazzu. Jako produkty cywilizacji przemysłowej, zarówno jazz jak i rock, należałoby zakwalifikować do kultury masowej. Jednak nie tylko oczywisty folklorystyczny rodowód rocka, ale też jego stale odnawiane związki z różnymi formami muzyki ludowej stanowią zaprzeczenie jednej z podstawowych cech kultury popularnej Rock jako przedmiot biernej konsumpcji nie jest zjawiskiem pierwotnym , lecz tylko zwyrodnieniem. Wszystko co w tej muzyce jest naprawdę trwale i ambitne, wywodzi się z „podziemia” muzyki rozrywkowej – z małych klubów Chicago, Liverpoolu czy San Francisco, w których granica miedzy słuchaczami a wykonawcami była zawsze bardzo płynna…
[Marek Garztecki – Rock od Presleya do Santany, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1978]