{"id":998,"date":"2014-03-04T14:17:40","date_gmt":"2014-03-04T13:17:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.venco.com.pl\/~cozy\/blog\/?p=998"},"modified":"2014-03-04T14:17:40","modified_gmt":"2014-03-04T13:17:40","slug":"pola-eksploatacji-czesc-i-pola-eksploatacji-i-obowiazek-ich-wskazania-w-umowie-licencyjnej-oraz-przenoszacej-majatkowe-prawa-autorskie","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/2014\/03\/04\/pola-eksploatacji-czesc-i-pola-eksploatacji-i-obowiazek-ich-wskazania-w-umowie-licencyjnej-oraz-przenoszacej-majatkowe-prawa-autorskie\/","title":{"rendered":"POLA EKSPLOATACJI. CZ\u0118\u015a\u0106 I: POLA EKSPLOATACJI I OBOWI\u0104ZEK ICH WSKAZANIA W UMOWIE LICENCYJNEJ ORAZ PRZENOSZ\u0104CEJ MAJ\u0104TKOWE PRAWA AUTORSKIE"},"content":{"rendered":"

\u017ar\u00f3d\u0142o:\u00a0http:\/\/www.copywrong.pl<\/a><\/p>\n

Submitted by\u00a0\u0141ukasz Draszczyk\u00a0on 27 September, 2012 – 19:37<\/div>\n
\n
\n
\n
\n

Pole eksploatacji jest poj\u0119ciem charakterystycznym dla prawa autorskiego i oznacza ono, najpro\u015bciej rzecz ujmuj\u0105c, spos\u00f3b korzystania z utworu wyodr\u0119bniony pod wzgl\u0119dem technicznym i ekonomicznym1<\/a>. Art. 50 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (okre\u015blanej dalej r\u00f3wnie\u017c jako \u201eupapp\u201d) zawiera przyk\u0142adowe wyliczenie p\u00f3l eksploatacji. Przepis ten do odr\u0119bnych p\u00f3l eksploatacji zalicza mi\u0119dzy innymi wytwarzanie utwor\u00f3w technik\u0105 cyfrow\u0105, drukarsk\u0105, reprograficzn\u0105, ich najem oraz eksploatacj\u0119 w sieciach informatycznych (co ustawodawca okre\u015bla mianem \u201epublicznego udost\u0119pniania utworu w taki spos\u00f3b, aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 mie\u0107 do niego dost\u0119p w miejscu i w czasie przez siebie wybranym\u201d ). Pola eksploatacji odgrywaj\u0105 jedn\u0105 z kluczowych r\u00f3l w zakresie obrotu prawami autorskimi. Jest to zwi\u0105zane z zasad\u0105 wyra\u017con\u0105 w art. 41 ust. 2 upapp, zgodnie z kt\u00f3r\u0105\u00a0umowa o przeniesienie autorskich praw maj\u0105tkowych lub umowa licencyjna, obejmuje pola eksploatacji wyra\u017anie w niej wymienione<\/strong>. Tym samym strony takiej umowy zobowi\u0105zane s\u0105 do wskazania p\u00f3l eksploatacji, co do kt\u00f3rych dokonuj\u0105 przeniesienia praw autorskich lub zezwolenia na korzystanie z nich. Zdaniem S\u0105du Najwy\u017cszego\u00a0zasada wyra\u017cona w art. 41 ust. 2 upapp przes\u0105dza o tym, \u017ce wskazanie p\u00f3l eksploatacji stanowi essentialia negotti zar\u00f3wno umowy przenosz\u0105cej autorskie prawa maj\u0105tkowe jak i licencyjnej<\/strong>2<\/a>.<\/strong>Stanowisko to podziela doktryna.<\/p>\n

W praktyce spos\u00f3b opisania p\u00f3l eksploatacji w umowie mo\u017ce budzi\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci. W szczeg\u00f3lno\u015bci powstaje pytanie na jaki stopie\u0144 og\u00f3lno\u015bci mo\u017cemy pozwoli\u0107 sobie formu\u0142uj\u0105c postanowienia umowne okre\u015blaj\u0105ce zakres w jakim jedna ze stron nab\u0119dzie praw autorskie lub uzyska uprawnienia do korzystania z utworu. Czy skutecznym b\u0119dzie np. tak popularne w obrocie poprzestanie na sformu\u0142owaniu, wedle kt\u00f3rego strony przenosz\u0105 maj\u0105tkowe prawa autorskie\u00a0na wszelkich znanych w chwili zawarcia umowy polach eksploatacji<\/q><\/strong>? Nauka prawa autorskiego nie jest w tej kwestii zgodna. Z wypowiedzi doktryny mo\u017cna wyodr\u0119bni\u0107 3 stanowiska \u2013 liberalne reprezentowane m.in. przez M. Kempi\u0144skiego3<\/a>\u00a0i E. Ferenc-Szyde\u0142ko4<\/a>, restryktywne, za kt\u00f3rym opowiadaj\u0105 si\u0119 J. Barta i R. Markiewicz oraz po\u015brednie nale\u017c\u0105ce do E. Traple.<\/p>\n

Stanowisko liberalne, opowiada si\u0119 za daleko posuni\u0119t\u0105 swobod\u0105 w podej\u015bciu do wymogu wskazania p\u00f3l eksploatacji, wynikaj\u0105cego z art. 41 ust. 2 upapp. M. Kempi\u0144ski dopuszcza mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeniesienia ca\u0142o\u015bci praw autorskich nie tylko poprzez ich wyra\u017ane wymienienie w tre\u015bci umowy, uzupe\u0142nione o zastrze\u017cenie przeniesienia uprawnie\u0144 na wszystkich pozosta\u0142ych, lecz niewskazanych polach eksploatacji. Za wystarczaj\u0105ce do osi\u0105gni\u0119cia takiego skutku autor ten uwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c pos\u0142u\u017cenie si\u0119 og\u00f3lnym sformu\u0142owaniem przeniesienia wszystkich znanych stronom praw do utworu bez wskazywania konkretnych p\u00f3l eksploatacji5<\/a>.<\/p>\n

Z drugiej strony mamy stanowisko J. Barty i R. Markiewicza, b\u0119d\u0105cych or\u0119downikami restryktywnej wyk\u0142adni art. 41 ust. 2 upapp. Zdaniem tych autor\u00f3w w sytuacji nieprecyzyjnego, zbyt og\u00f3lnikowego wskazania p\u00f3l eksploatacji odwo\u0142a\u0107 nale\u017cy si\u0119 przy interpretacji zakresu przeniesienia praw autorskich lub udzielenia uprawnienia do korzystania z nich, do og\u00f3lnych regu\u0142 wyk\u0142adni o\u015bwiadcze\u0144 woli wskazanych w art. 65 k.c., w tym mie\u0107 na uwadze zamiar stron i cel kontraktu. Przedmiotowe regu\u0142y uzupe\u0142ni\u0107 nale\u017cy jednak o wskaz\u00f3wk\u0119 interpretacyjn\u0105 zawart\u0105 w art. 41 ust. 2 upapp, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci co do \u201eeksploatacyjnego wymiaru” umowy rozstrzyga\u0107 nale\u017cy na korzy\u015b\u0107 zbywcy czy licencjodawcy6<\/a>\u00a0Zdaniem J. Barty i R. Markiewicza pos\u0142u\u017cenie si\u0119 w umowie sformu\u0142owaniem m\u00f3wi\u0105cym o\u00a0wszystkich polach eksploatacji<\/q>\u00a0lub\u00a0wszystkich wymienionych w ustawie polach eksploatacji<\/q>\u00a0w celu okre\u015blenia jej zakresu przedmiotowego nie czyni zado\u015b\u0107 wymaganiu specyfikacji p\u00f3l eksploatacji z art. 41 ust. 2 upapp. Ponadto sformu\u0142owanie zawarte w art. 41 ust. 2 upapp stoi na przeszkodzie przyj\u0119ciu zbyt daleko id\u0105cej wyk\u0142adni odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119 do zgodnej, dorozumianej woli stron, czyli nie wyra\u017conej wyra\u017anie w umowie. W oparciu o powy\u017csze J. Barta i R. Markiewicz stwierdzaj\u0105, \u017ce umowa nie zawieraj\u0105ca w swej tre\u015bci p\u00f3l eksploatacji, nie wywo\u0142uje skutku w zakresie okre\u015blonym w art. 41 ust. 2 upapp7<\/a>.<\/p>\n

Nale\u017cy jeszcze odnotowa\u0107 stanowisko po\u015brednie, kt\u00f3re zdaje si\u0119 reprezentowa\u0107 E. Traple. Jego punktem wyj\u015bcia jest za\u0142o\u017cenie, zgodnie z kt\u00f3rym przepisy rozdzia\u0142u 5 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (w tym art. 41 ust. 2) powinny mie\u0107 zastosowanie wy\u0142\u0105cznie do obrotu pierwotnego prawami autorskimi, czyli do um\u00f3w zawieranych przez tw\u00f3rc\u0119 rozumianego jako osob\u0119 pierwotnie uprawnion\u0105 z tytu\u0142u praw autorskich8<\/a>. W sytuacji zatem gdy zbywc\u0105 lub udzielaj\u0105cym licencji jest podmiot, kt\u00f3ry wcze\u015bniej naby\u0142 prawa autorskie od tw\u00f3rcy, autorka nie widzi przeszk\u00f3d w zawarciu umowy, kt\u00f3ra pos\u0142ugiwa\u0107 b\u0119dzie si\u0119 sformu\u0142owaniem przeniesienia\u00a0ca\u0142o\u015bci maj\u0105tkowych praw autorskich<\/q>. Natomiast w przypadku obrotu pierwotnego jej zdaniem mo\u017cna pr\u00f3bowa\u0107 broni\u0107 stanowiska, zgodnie z kt\u00f3rym brak wskazania w umowie p\u00f3l eksploatacji powoduje jej niewa\u017cno\u015b\u01079<\/a>. Jednocze\u015bnie E. Traple uwa\u017ca, \u017ce wym\u00f3g art. 41 ust. 2 upapp jest w pe\u0142ni spe\u0142niony gdy zakres eksploatacji utworu zostanie ustalony poprzez stwierdzenie, \u017ce obejmuje on wszystkie pola eksploatacji wskazane w art. 50 upapp. Nie mniej w stosunku do obrotu pierwotnego autorka jest zdania, \u017ce art. 42 ust. 2 upapp raczej wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawierania um\u00f3w dotycz\u0105cych przeniesienia ca\u0142o\u015bci autorskich praw maj\u0105tkowych10<\/a>.<\/p>\n

Jak zatem najbezpieczniej zrealizowa\u0107 wym\u00f3g art. 41 ust. 2 upapp?<\/p>\n

Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce precyzyjne wymienienie p\u00f3l eksploatacji w umowie b\u0119dzie z jednej strony powodowa\u0107 przeniesienie praw autorskich na wskazanych polach. Z drugiej strony gwarantuje, \u017ce skutki wynikaj\u0105ce z takiej umowy dotyczy\u0107 b\u0119d\u0105 tylko i wy\u0142\u0105cznie wymienionych w niej p\u00f3l eksploatacji. Zatem je\u017celi zale\u017cy nam, aby zbywaj\u0105c prawa autorskie nie przenie\u015b\u0107za du\u017co<\/q>\u00a0uprawnie\u0144 na ich nabywc\u0119, powinni\u015bmy bardzo skrupulatnie okre\u015bli\u0107 spos\u00f3b w jakim nasz kontrahent b\u0119dzie uprawniony do eksploatacji utworu. Je\u017celi natomiast interesuje nas nabycie autorskich praw maj\u0105tkowych w najszerszym mo\u017cliwie zakresie to w praktyce w tym celu najcz\u0119\u015bciej wykorzystywane jest sformu\u0142owanie nast\u0119puj\u0105cej tre\u015bci:\u00a0strony przenosz\u0105 autorskie prawa maj\u0105tkowe na wszystkich znanych w chwili zawarcia umowy polach eksploatacji, a w szczeg\u00f3lno\u015bci na nast\u0119puj\u0105cych…<\/q>. Wydaje si\u0119, \u017ce nawet gdyby przyj\u0105\u0107 bardziej restryktywny spos\u00f3b wyk\u0142adni art. 41 ust. 2 upapp, wykluczaj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania og\u00f3lnego sformu\u0142owania o przeniesieniu autorskich praw maj\u0105tkowych w odniesieniu do wszystkich znanych p\u00f3l eksploatacji, to dodatkowe szerokie wymiennie p\u00f3l eksploatacji (cho\u0107by to mia\u0142oby by\u0107 powt\u00f3rzenie katalogu p\u00f3l wskazanych w art. 50 upapp), powinno nam zagwarantowa\u0107 nabycie uprawnie\u0144 przynajmniej w tym ostatnim zakresie.<\/p>\n