Prawo (w uj\u0119ciu przedmiotowym) to og\u00f3\u0142 (zbi\u00f3r) norm reguluj\u0105cych stosunki spo\u0142eczne, ustanowionych lub uznanych przez pa\u0144stwo i zagwarantowanych przymusem pa\u0144stwowym.<\/strong><\/p>\n Pa\u0144stwo<\/strong> to suwerenna organizacja sprawuj\u0105ca zwierzchni\u0105 w\u0142adz\u0119 nad spo\u0142ecze\u0144stwem zamieszka\u0142ym na okre\u015blonym terytorium; suwerenno\u015b\u0107, terytorium, ludno\u015b\u0107 i w\u0142adztwo publiczne<\/strong> to jej zasadnicze sk\u0142adniki.<\/p>\n Prawo nie mo\u017ce istnie\u0107 bez pa\u0144stwa, poniewa\u017c jedynie pa\u0144stwo jest w stanie zagwarantowa\u0107 przestrzeganie prawa. Z drugiej strony prawo jest pa\u0144stwu potrzebne jako instrument zapewniaj\u0105cy zbiorowy \u0142ad i kszta\u0142tuj\u0105cy stosunki spo\u0142eczne.<\/p>\n Norma spo\u0142eczna<\/strong> (np. moralna, prawna, religijna itp.) to regu\u0142a post\u0119powania wskazuj\u0105ca ludziom, jak powinni si\u0119 zachowywa\u0107 we wzajemnych stosunkach.<\/p>\n Norma moralna (etyczna)<\/strong> rodzi si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci ludzi pod wp\u0142ywem oceny dobra i z\u0142a i jest przestrzegana dobrowolnie, pod wp\u0142ywem wewn\u0119trznego przekonania (w przeciwie\u0144stwie do normy prawnej dotyczy wewn\u0119trznej strony post\u0119powania cz\u0142owieka). Niekiedy normy moralne pokrywaj\u0105 si\u0119 z prawem (np. nie zabijaj), kiedy indziej s\u0105 od niego niezale\u017cne (np. wspomaganie ubogich), a czasem nawet sprzeczne.<\/p>\n Cechy prawa: Norma prawna<\/strong> to powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ca regu\u0142a post\u0119powania, ustanowiona lub uznana przez pa\u0144stwo i zagwarantowana przymusem pa\u0144stwowym; jest regu\u0142\u0105 generaln\u0105, powszechnie obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 i sformu\u0142owan\u0105 abstrakcyjnie<\/strong>.<\/p>\n Ze wzgl\u0119du na spos\u00f3b powstawania normy<\/strong> prawne dzielimy na: Przepis prawa<\/strong> to pojedyncza, elementarna jednostka tekstu prawnego (wyodr\u0119bniona jednostka redakcyjna aktu normatywnego); wyst\u0119puje w formie artyku\u0142u, paragrafu, ust\u0119pu.<\/p>\n Akt normatywny<\/strong> to akt wydany przez uprawniony organ pa\u0144stwa, z\u0142o\u017cony z przepis\u00f3w prawnych wyra\u017caj\u0105cych normy prawne, np. ustawa, rozporz\u0105dzenie, zarz\u0105dzenie.<\/p>\n Relacja pomi\u0119dzy przepisem prawnym a norm\u0105: Podzia\u0142 przepis\u00f3w prawnych ze wzgl\u0119du na tre\u015b\u0107<\/strong>: Podzia\u0142 przepis\u00f3w prawnych ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 kompletno\u015bci<\/strong> (dok\u0142adno\u015b\u0107): IV. STRUKTURA NORMY PRAWNEJ<\/p>\n Przymus pa\u0144stwowy przybiera w normie posta\u0107 sankcji prawnej.<\/strong> Stosowanie go polega na zwi\u0105zaniu normy nakazuj\u0105cej okre\u015blone zachowanie (norma sankcjonowana<\/strong>) z norm\u0105 nakazuj\u0105c\u0105 organom pa\u0144stwa realizowanie sankcji prawnej wobec os\u00f3b, kt\u00f3re normy nie przestrzega\u0142y (norma sankcjonuj\u0105ca<\/strong>).<\/p>\n Struktura normy prawnej<\/strong> jest tr\u00f3jcz\u0142onowa, a sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105: Rodzaje sankcji<\/strong> (zale\u017c\u0105 g\u0142\u00f3wnie od przynale\u017cno\u015bci normy do okre\u015blonej dziedziny prawa): Norma bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ca (imperatywna)<\/strong> musi by\u0107 bezwzgl\u0119dnie przestrzegana przez jej adresat\u00f3w, a strony stosunku prawnego, uregulowanego na jej podstawie, musz\u0105 u\u0142o\u017cy\u0107 swoje prawa i obowi\u0105zki tak, jak stanowi norma, nawet wbrew w\u0142asnym interesom.<\/p>\n Norma wzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ca (dyspozytywna)<\/strong> pozostawia stronom stosunku prawnego swobod\u0119 w ustalaniu jego tre\u015bci oraz obowi\u0105zk\u00f3w i praw stron; obowi\u0105zuje tylko pomocniczo (subsydiarnie): gdy strony nie uregulowa\u0142y w pe\u0142ni stosunku lub zrobi\u0142y to tak, jak proponuje norma; normy takie stanowi\u0105 uzupe\u0142nienie tre\u015bci um\u00f3w.<\/p>\n Stosunek prawny<\/strong> to stosunek powinno\u015bciowy pomi\u0119dzy dwoma podmiotami, ukszta\u0142towany przez norm\u0119 prawn\u0105, polegaj\u0105cy na obowi\u0105zku pewnego zachowania si\u0119 jednego podmiotu wzgl\u0119dem drugiego i na odpowiednim uprawnieniu tego drugiego<\/p>\n Elementy stosunku prawnego:<\/strong> Tre\u015b\u0107 stosunku prawnego<\/strong> stanowi obowi\u0105zek prawny i odpowiadaj\u0105ce mu prawo podmiotowe.<\/p>\n W prostych stosunkach prawnych jedna strona jest podmiotem obowi\u0105zku prawnego, a druga podmiotem prawa. W stosunkach prawnych z\u0142o\u017conych ka\u017cda ze stron jest jednocze\u015bnie podmiotem obowi\u0105zku i prawa.<\/p>\n Prawo podmiotowe<\/strong> Prawo podmiotowe jest elementem stosunku prawnego i nie istnieje poza nim. Powstaje z chwil\u0105 powstania stosunku i ga\u015bnie z chwil\u0105 jego ustania.<\/p>\n Uprawnienie<\/strong> – wyp\u0142ywa z prawa podmiotowego i jest zar\u00f3wno jego elementem, jak i przejawem (postaci\u0105).<\/p>\n Roszczenie<\/strong> to uprawnienie skonkretyzowane (skierowane do okre\u015blonej osoby).<\/p>\n Roszczenie wymagalne<\/strong> to roszczenie, kt\u00f3rego realizacji mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 podmiot prawa od podmiotu obowi\u0105zku; powstaje najcz\u0119\u015bciej po up\u0142ywie jakiego\u015b czasu; mo\u017cna go dochodzi\u0107 na drodze s\u0105dowej przez wytoczenie pow\u00f3dztwa (\u017c\u0105dania zrealizowania roszczenia na drodze przymusu).<\/p>\n Roszczenie niewymagalne<\/strong> to roszczenie, kt\u00f3rego realizacji podmiot prawa nie mo\u017ce si\u0119 jeszcze lub ju\u017c domaga\u0107 od podmiotu obowi\u0105zku.<\/p>\n Rodzaje praw podmiotowych<\/strong>: Zdarzenie prawne<\/strong> to zdarzenie, z kt\u00f3rym prawo przedmiotowe \u0142\u0105czy powstanie okre\u015blonych skutk\u00f3w prawnych, kt\u00f3rymi mog\u0105 by\u0107: powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego.<\/p>\n Rodzaje zdarze\u0144 prawnych<\/strong> (na gruncie prawa cywilnego):<\/p>\n Nie s\u0105 zdarzeniami prawnymi orzeczenia s\u0105dowe deklaratoryjne<\/strong> (deklaratywne) potwierdzaj\u0105ce jedynie istnienie jakiego\u015b stosunku prawnego lub prawa podmiotowego.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142ami prawa w znaczeniu materialnym s\u0105 wszelkiego rodzaju stosunki mi\u0119dzyludzkie. W znaczeniu formalnym \u017ar\u00f3d\u0142em prawa jest forma jego wyst\u0119powania i pochodzenia.<\/p>\n Rodzaje \u017ar\u00f3de\u0142 prawa: System \u017ar\u00f3de\u0142 prawa<\/strong> to ca\u0142okszta\u0142t akt\u00f3w normatywnych obowi\u0105zuj\u0105cych w danym pa\u0144stwie, charakteryzuj\u0105cy si\u0119 hierarchiczn\u0105 struktur\u0105, kt\u00f3ra polega na tym, \u017ce jedne akty normatywne maj\u0105 nadrz\u0119dny charakter w stosunku do innych (powoduje to, \u017ce \u017cadne prawo nie mo\u017ce by\u0107 sprzeczne z prawem stopnia wy\u017cszego).<\/p>\n Delegacja ustawowa<\/strong> to zawarte w ustawie upowa\u017cnienie do wydania przez dany organ administracji pa\u0144stwowej konkretnego aktu normatywnego (\u017ar\u00f3d\u0142a stopnia ni\u017cszego s\u0105 wydawane na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142 stopnia wy\u017cszego i celem ich wykonania).<\/p>\n Polska Konstytucja stanowi, \u017ce w Polsce \u017ar\u00f3d\u0142ami powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cego prawa s\u0105:<\/strong> Konstytucja jest \u017ar\u00f3d\u0142em prawa najwy\u017cszej rangi, wi\u0119c \u017caden inny akt normatywny nie mo\u017ce by\u0107 z ni\u0105 sprzeczny. Okre\u015bla ona zasady ustroju politycznego i gospodarczego pa\u0144stwa, jego struktur\u0119 organizacyjn\u0105 oraz wolno\u015bci, prawa i obowi\u0105zki obywateli.<\/p>\n Ustawa<\/strong> to akt normatywny nadrz\u0119dny w stosunku do innych (z wyj\u0105tkiem konstytucji i ratyfikowanych um\u00f3w mi\u0119dzynarodowych), kt\u00f3rym reguluje si\u0119 istotne sprawy \u017cycia politycznego, spo\u0142ecznego i gospodarczego pa\u0144stwa (podstawowe prawa i obowi\u0105zki obywatelskie, bud\u017cet).<\/p>\n Tryb tworzenia ustaw<\/strong> reguluje regulamin sejmowy. Pierwszym etapem jest zg\u0142oszenie projektu ustawy przez uprawnione organy lub osoby. Inicjatywa ustawodawcza<\/strong> (prawo do zg\u0142oszenia projektu ustawy, powi\u0105zane z obowi\u0105zkiem rozpatrzenia go przez Sejm) przys\u0142uguje: pos\u0142om, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Ministr\u00f3w i grupie 100 000 obywateli maj\u0105cych prawo wybierania do Sejmu. Uchwalon\u0105 przez Sejm ustaw\u0119 rozpatruje Senat, kt\u00f3ry mo\u017ce w niej dokona\u0107 poprawek lub j\u0105 odrzuci\u0107. Uchwalone przez parlament ustawy podpisuje Prezydent i zarz\u0105dza ich og\u0142oszenie w Dzienniku Ustaw.<\/p>\n Rozporz\u0105dzenie<\/strong> to akt normatywny wydawany zawsze na podstawie upowa\u017cnienia ustawowego i maj\u0105cy na celu wykonanie jakiej\u015b ustawy (rozporz\u0105dzenie wykonawcze do ustawy), publikowany w Dzienniku Ustaw. Mo\u017ce je wydawa\u0107: Prezydent, Rada Ministr\u00f3w, Prezes Rady Ministr\u00f3w, poszczeg\u00f3lni ministrowie oraz Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.<\/p>\n Uchwa\u0142y Rady Ministr\u00f3w<\/strong> oraz zarz\u0105dzenia Prezesa Rady Ministr\u00f3w i ministr\u00f3w<\/strong> maj\u0105 charakter wewn\u0119trzny i obowi\u0105zuj\u0105 tylko jednostki organizacyjne podleg\u0142e organowi wydaj\u0105cemu te akty. Podlegaj\u0105 one kontroli zgodno\u015bci z powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cym prawem przez Trybuna\u0142 Konstytucyjny. Publikowane s\u0105 w Monitorze Polskim.<\/p>\n Zarz\u0105dzenia<\/strong> mog\u0105 by\u0107 wydawane tylko na podstawie ustawy i nie mog\u0105 stanowi\u0107 podstawy decyzji wobec obywateli, os\u00f3b prawnych i innych podmiot\u00f3w.<\/p>\n Uchwa\u0142a<\/strong> jest aktem wydawanym tylko przez organ kolegialny. Uprawnienia uchwa\u0142odawcze maj\u0105: Sejm, Senat, Zgromadzenie Narodowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji oraz Pa\u0144stwowa Komisja Wyborcza.<\/p>\n Akty prawa miejscowego<\/strong> s\u0105 wydawane przez terenowe organy administracji rz\u0105dowej oraz organy samorz\u0105du terytorialnego i obowi\u0105zuj\u0105 tylko na obszarze dzia\u0142ania tych organ\u00f3w (wojew\u00f3dztwo, powiat, gmina); publikowane s\u0105 w wojew\u00f3dzkich dziennikach urz\u0119dowych.<\/p>\n Umowy mi\u0119dzynarodowe<\/strong> (traktaty, konwencje, pakty, uk\u0142ady) stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142a mi\u0119dzynarodowego prawa publicznego i reguluj\u0105 stosunki mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/p>\n Ratyfikacja<\/strong> to akt, w kt\u00f3rym organ upowa\u017cniony od reprezentowania pa\u0144stwa wyra\u017ca zgod\u0119 na obowi\u0105zywanie umowy mi\u0119dzynarodowej w danym pa\u0144stwie (zwi\u0105zania go t\u0105 umow\u0105); w Polsce umowy mi\u0119dzynarodowe ratyfikuje Prezydent.<\/p>\n Ratyfikacji nie podlegaj\u0105 umowy handlowe oraz umowy rz\u0105dowe i resortowe. Umowy mi\u0119dzynarodowe ratyfikowane staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 krajowego porz\u0105dku prawnego po ich opublikowaniu w Dzienniku Ustaw i stosowane s\u0105 bezpo\u015brednio, chyba \u017ce konieczne jest do tego wydanie ustawy.<\/p>\n Niekt\u00f3re umowy ratyfikuje Prezydent zawiadamiaj\u0105c o tym Sejm i Senat, a inne wymagaj\u0105 wydania umowy upowa\u017cniaj\u0105cej do ratyfikacji (umowy dotycz\u0105ce pokoju, sojusz\u00f3w, uk\u0142ad\u00f3w politycznych lub wojskowych, cz\u0142onkostwa w organizacjach mi\u0119dzynarodowych).<\/p>\n Umowa mi\u0119dzynarodowa ratyfikowana na podstawie upowa\u017cnienia wynikaj\u0105cego z ustawy ma pierwsze\u0144stwo przed ustaw\u0105 krajow\u0105, w przypadku gdy jej tre\u015bci nie da si\u0119 pogodzi\u0107 z tre\u015bci\u0105 tej ustawy krajowej.<\/strong><\/p>\n System prawa<\/strong> to ca\u0142okszta\u0142t norm prawnych, obowi\u0105zuj\u0105cych w danym pa\u0144stwie, uporz\u0105dkowany wed\u0142ug wybranych cech (kryteri\u00f3w).<\/p>\n Prawo publiczne<\/strong> chroni interesy pa\u0144stwa (interes publiczny), np. prawo konstytucyjne, administracyjne.<\/p>\n Prawo prywatne<\/strong> chroni interesy jednostek (interes prywatny), np. prawo cywilne, handlowe.<\/p>\n Prawo materialne<\/strong> to normy reguluj\u0105ce uprawnienia i obowi\u0105zki os\u00f3b fizycznych i prawnych, np. prawo cywilne.<\/p>\n Prawo formalne<\/strong> to normy s\u0142u\u017c\u0105ce urzeczywistnieniu norm prawa materialnego, np. prawa procesowe.<\/p>\n Ga\u0142\u0105\u017a prawa<\/strong> to zesp\u00f3\u0142 norm reguluj\u0105cych stosunkowo szerok\u0105 grup\u0119 jednorodnych stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/p>\n Instytucja prawa<\/strong> to zesp\u00f3\u0142 norm reguluj\u0105cych pewien w\u0105ski i jednolity wycinek stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych, np. czynno\u015b\u0107 prawna, osoba prawna, przest\u0119pstwo.<\/p>\n Inne kryteria podzia\u0142u systemu prawa to przedmiot regulacji prawnej oraz metoda regulacji stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych (cywilnoprawna – r\u00f3wnorz\u0119dno\u015bci, administracyjnoprawna – w\u0142adztwa).<\/p>\n System ustawodawstwa<\/strong> to system tworzony przez ustawodawc\u0119 na drodze porz\u0105dkowania i scalania (kodyfikacja) przepis\u00f3w prawnych, co powoduje powstanie kodeks\u00f3w, obejmuj\u0105cych podstawowe normy prawne nale\u017c\u0105ce do jednej ga\u0142\u0119zi prawa.<\/p>\n Przedstawicielstwo<\/strong> – mo\u017cno\u015b\u0107 (upowa\u017cnienie, umocowanie) dokonywania czynno\u015bci prawnych w imieniu drugiej osoby (reprezentowanego) ze skutkiem prawnym dla tej osoby.<\/p>\n Rodzaje umocowa\u0144: \u0179r\u00f3d\u0142em umocowania mo\u017ce by\u0107: Pe\u0142nomocnictwo domniemane<\/strong> to umocowanie, o kt\u00f3rym ustawa ka\u017ce domniemywa\u0107, \u017ce wol\u0105 mocodawcy by\u0142o dzielenie pe\u0142nomocnictwa, np. ekspedient.<\/p>\n Granice pe\u0142nomocnictwa<\/strong> to zakres czynno\u015bci, kt\u00f3rych pe\u0142nomocnik mo\u017ce dokonywa\u0107 na podstawie umocowania. a) pe\u0142nomocnictwo og\u00f3lne<\/strong> – upowa\u017cnia pe\u0142nomocnika do dokonywania czynno\u015bci zwyk\u0142ego zarz\u0105du (maj\u0105cych na celu zachowanie maj\u0105tku i osi\u0105gni\u0119cie z niego normalnych korzy\u015bci;<\/p>\n b) pe\u0142nomocnictwo szczeg\u00f3lne<\/strong>: Udzielenie pe\u0142nomocnictwa wymaga specjalnej formy (pisemnej, notarialnej), je\u015bli forma taka wymagana jest dla wa\u017cno\u015bci czynno\u015bci prawnej, kt\u00f3rej ma dokona\u0107 pe\u0142nomocnik.<\/strong><\/p>\n Pe\u0142nomocnictwo og\u00f3lne musi by\u0107 – pod rygorem niewa\u017cno\u015bci – udzielone na pi\u015bmie.<\/p>\n Pe\u0142nomocnictwo wygasa, gdy: Prokura<\/strong> to szczeg\u00f3lny rodzaj pe\u0142nomocnictwa, kt\u00f3rego udzieli\u0107 mo\u017ce jedynie sp\u00f3\u0142ka prawa handlowego. Prokura upowa\u017cnia do dokonywania wszelkich czynno\u015bci (s\u0105dowych i pozas\u0105dowych) zwi\u0105zanych z prowadzeniem przedsi\u0119biorstwa zarobkowego. Z czynno\u015bci tych wy\u0142\u0105czone jest zbywanie i obci\u0105\u017canie przedsi\u0119biorstwa i nieruchomo\u015bci, do kt\u00f3rych konieczne jest wyra\u017ane upowa\u017cnienie.<\/p>\n Je\u015bli prokura jest \u0142\u0105czna, dla wa\u017cno\u015bci czynno\u015bci prawnej konieczne jest wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie wszystkich prokurent\u00f3w.<\/p>\n Prokurent nie mo\u017ce przenie\u015b\u0107 prokury na inn\u0105 osob\u0119, ale mo\u017ce udzieli\u0107 innej osobie pe\u0142nomocnictwa szczeg\u00f3lnego.<\/p>\n Umowa<\/strong> to dwustronna czynno\u015b\u0107 prawna (zgodne o\u015bwiadczenie woli zmierzaj\u0105ce do wywo\u0142ania skutk\u00f3w prawnych), b\u0119d\u0105ca powszechnie przyj\u0119tym sposobem nawi\u0105zywania wi\u0119zi gospodarczych przez podmioty prawa (jest instrumentem wymiany d\u00f3br i us\u0142ug w formie towarowo-pieni\u0119\u017cnej); stanowi podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o powstania stosunku cywilnoprawnego (zobowi\u0105zaniowego) pomi\u0119dzy stronami, kt\u00f3re j\u0105 zawar\u0142y.<\/p>\n Umowy jednostronnie zobowi\u0105zuj\u0105ce<\/strong> – wynikaj\u0105 z nich obowi\u0105zki tylko dla jednej ze stron.<\/p>\n Umowy dwustronnie zobowi\u0105zuj\u0105ce<\/strong> – wynikaj\u0105 z nich obowi\u0105zki dla obu stron.<\/p>\n Umowy wzajemne<\/strong> – rodzaj um\u00f3w dwustronnie obowi\u0105zuj\u0105cych, kt\u00f3re charakteryzuje ekwiwalentno\u015b\u0107 \u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n Umowy konsensualne<\/strong> – dochodz\u0105 do skutku z momentem z\u0142o\u017cenia zgodnych o\u015bwiadcze\u0144 woli przez strony.<\/p>\n Umowy realne<\/strong> – do ich zwarcia, opr\u00f3cz z\u0142o\u017cenia zgodnych o\u015bwiadcze\u0144 woli, konieczne jest dodatkowe dzia\u0142anie (np. wydanie rzeczy).<\/p>\n Umowy rozporz\u0105dzaj\u0105ce<\/strong> – powoduj\u0105 bezpo\u015brednie przeniesienie prawa podmiotowego, jego obci\u0105\u017cenie lub zniesienie (np. sprzeda\u017c rzeczy oznaczonej indywidualnie).<\/p>\n Umowy zobowi\u0105zuj\u0105ce<\/strong> – zobowi\u0105zuj\u0105 do okre\u015blonego \u015bwiadczenia, nie powoduj\u0105 jednak bezpo\u015brednio rozporz\u0105dzenia prawem podmiotowym.<\/p>\n Rodzaje um\u00f3w gospodarczych:<\/p>\n a) ze wzgl\u0119du na strony: b) ze wzgl\u0119du obowi\u0105zek zawierania: c) ze wzgl\u0119du na d\u0142ugo\u015b\u0107 okresu \u015bwiadcze\u0144<\/strong>: umowy wieloletnie, roczne, kr\u00f3tkoterminowe (kr\u00f3tsze ni\u017c rok), \u015bwiadczenia jednorazowe,<\/p>\n d) ze wzgl\u0119du na przedmiot dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej<\/strong>: Umowa przedwst\u0119pna<\/strong> jest jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 obowi\u0105zku zawarcia umowy. W umowie tej obie strony zobowi\u0105zuj\u0105 si\u0119 do zawarcia w przysz\u0142o\u015bci okre\u015blonej umowy. Umowa przedwst\u0119pna powinna zawiera\u0107 istotne postanowienia umowy przyrzeczonej (ostatecznej) oraz termin, w ci\u0105gu kt\u00f3rego ta umowa ma by\u0107 zawarta.<\/strong><\/p>\n W przypadku uchylania si\u0119 strony zobowi\u0105zanej od obowi\u0105zku zawarcia umowy, strona uprawniona mo\u017ce dochodzi\u0107 zawarcia umowy na drodze s\u0105dowej (pod warunkiem, \u017ce zosta\u0142y spe\u0142nione warunki, od kt\u00f3rych zale\u017cy wa\u017cno\u015b\u0107 umowy przyrzeczonej).<\/p>\n Zasada swobody um\u00f3w (swobody kontraktowej)<\/strong> przejawia si\u0119 w: Zasada swobody odnosi si\u0119 do zasady autonomii stron<\/strong> wynikaj\u0105cej z prawa cywilnego i m\u00f3wi\u0105cej o tym, \u017ce stosunek pomi\u0119dzy stronami mo\u017ce by\u0107 u\u0142o\u017cony dowolnie pod warunkiem, \u017ce jego tre\u015b\u0107 i cel nie sprzeciwiaj\u0105 si\u0119: O\u015bwiadczenie woli stron, z kt\u00f3rego wynika umowa, mo\u017ce by\u0107 z\u0142o\u017cone jednocze\u015bnie (w jednym czasie, jedno po drugim) lub w r\u00f3\u017cnym czasie (np. w drodze wymiany korespondencji).<\/p>\n Umow\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za zawart\u0105 z chwil\u0105, gdy strony z\u0142o\u017c\u0105 o\u015bwiadczenia woli okre\u015blaj\u0105ce istotne<\/strong> postanowienia umowy<\/strong> (np. przy sprzeda\u017cy s\u0105 to cena i przedmiot sprzeda\u017cy).<\/p>\n Rokowania<\/strong> to szereg czynno\u015bci wst\u0119pnych i pertraktacji dotycz\u0105cych poszczeg\u00f3lnych kwestii i sformu\u0142owa\u0144 umowy; w wypadku rokowa\u0144 umowa jest zawarta wtedy, gdy strony dojd\u0105 do porozumienia w kwestii wszystkich postanowie\u0144<\/strong> b\u0119d\u0105cych przedmiotem rokowa\u0144.<\/p>\n Oferta<\/strong> to stanowcze o\u015bwiadczenie woli (wyra\u017any przejaw woli wej\u015bcia w stosunek prawny) z\u0142o\u017cone drugiej stronie przez oferenta, zawieraj\u0105ce propozycj\u0119 zawarcia umowy i okre\u015blaj\u0105ce jej istotne postanowienia. Oferent jest zwi\u0105zany ofert\u0105 do up\u0142ywu oznaczonego w niej terminu oczekiwania na odpowied\u017a (je\u015bli oferta nie okre\u015bla tego terminu, odpowiedzi nale\u017cy udzieli\u0107 niezw\u0142ocznie – w przypadku sk\u0142adania oferty w obecno\u015bci adresata, za pomoc\u0105 telefonu, czy innego \u015brodka bezpo\u015bredniego porozumiewania si\u0119 lub z up\u0142ywem normalnego czasu odpowiedzi dla danego rodzaju komunikacji przy innym sposobie sk\u0142adania oferty). Udzielenie pozytywnej odpowiedzi na ofert\u0119 przez jej adresata (oblata), prowadzi do zawarcia umowy (w obrocie gospodarczym za przyj\u0119cie oferty uznaje si\u0119 milczenie je\u015bli oferent jest w sta\u0142ych stosunkach z adresatem). Oferta musi by\u0107 przyj\u0119ta w ca\u0142o\u015bci i bez zastrze\u017ce\u0144.<\/p>\n Przetarg<\/strong> – suma uporz\u0105dkowanych czynno\u015bci (faktycznych i prawnych), kt\u00f3rych celem jest wyb\u00f3r kontrahenta oferuj\u0105cego najkorzystniejsze warunki zawarcia umowy; obowi\u0105zek korzystania z przetargu jest na\u0142o\u017cony na przedsi\u0119biorstwa pa\u0144stwowe<\/p>\n Rodzaje przetarg\u00f3w: Etapy przetargu: Umowa zlecenia<\/strong> to umowa, w kt\u00f3rej jedna strona (przyjmuj\u0105cy zlecenie, zleceniobiorca<\/strong>) zobowi\u0105zuje si\u0119 do dokonania okre\u015blonej czynno\u015bci prawnej dla drugiej strony (daj\u0105cy zlecenie, zleceniodawca<\/strong>); praktycznie przepisom o umowie zlecenia podlegaj\u0105 wszystkie umowy o \u015bwiadczenie us\u0142ug, kt\u00f3re nie s\u0105 umow\u0105 o dzie\u0142o, umow\u0105 agencyjn\u0105 i umow\u0105 o prac\u0119 (nie s\u0105 uregulowane innymi przepisami); odp\u0142atno\u015b\u0107 umowy zlecenia nie jest jej istotn\u0105 cech\u0105, cho\u0107 kodeks cywilny wprowadza domniemanie odp\u0142atno\u015bci.<\/p>\n Obowi\u0105zki i uprawnienia zleceniobiorcy:<\/strong><\/p>\n a) prawo do wynagrodzenia (je\u015bli umowa nic o tym nie m\u00f3wi, w wysoko\u015bci odpowiadaj\u0105cej wykonanej pracy);<\/p>\n b) zobowi\u0105zanie do wykonania okre\u015blonej czynno\u015bci w spos\u00f3b okre\u015blony w umowie i ze staranno\u015bci\u0105 jakiej wymaga dany rodzaj czynno\u015bci (odpowiada tylko za szkody wynik\u0142e z braku nale\u017cytej staranno\u015bci, a nie za rezultat swojej pracy);<\/p>\n c) powinno\u015b\u0107 wykonania danej czynno\u015bci osobi\u015bcie (mo\u017cna zleci\u0107 wykonanie czynno\u015bci osobie trzeciej tylko, gdy wynika to z umowy, ze zwyczaju lub zmuszenia przez okoliczno\u015bci);<\/p>\n d) upowa\u017cnienie do wykonania czynno\u015bci (je\u017celi strony nie postanowi\u0142y inaczej, umowa obejmuje pe\u0142nomocnictwo do wykonania danej czynno\u015bci w imieniu zleceniodawcy).<\/p>\n Umowa agencyjna<\/strong> to umowa, w kt\u00f3rej strona przyjmuj\u0105ca zlecenia (agent<\/strong>) zobowi\u0105zuje si\u0119 w zamian za wynagrodzenie (prowizj\u0119<\/strong>) do sta\u0142ego po\u015brednictwa<\/strong> przy zawieraniu um\u00f3w oznaczonego rodzaju na rzecz daj\u0105cego zlecenie lub do zawierania takich um\u00f3w w jego imieniu. Do zawierania um\u00f3w agent musi mie\u0107 pe\u0142nomocnictwo, kt\u00f3re w razie w\u0105tpliwo\u015bci jest domniemywane. Umowa agencyjna jest odp\u0142atna i wzajemna: wynagrodzenie agenta oblicza si\u0119 najcz\u0119\u015bciej w formie odsetek od warto\u015bci zawartych um\u00f3w i nale\u017cy si\u0119 mu z chwil\u0105 zawarcia przez niego umowy.<\/p>\n Umowa komisu<\/strong> to umowa, w kt\u00f3rej strona przyjmuj\u0105ca zlecenie (komisant<\/strong>) zobowi\u0105zuje si\u0119 za wynagrodzeniem (prowizj\u0105<\/strong>) do kupna (komis zakupu<\/strong>) lub sprzeda\u017cy (komis sprzeda\u017cy<\/strong>) rzeczy ruchomych w zakresie dzia\u0142alno\u015bci swego przedsi\u0119biorstwa i w imieniu w\u0142asnym, ale na rachunek drugiej strony daj\u0105cej zlecenie (komitenta<\/strong>). Je\u017celi komisant zawar\u0142 umow\u0119 na warunkach korzystniejszych od warunk\u00f3w oznaczonych przez komitenta, korzy\u015b\u0107 nale\u017cy si\u0119 komitentowi; je\u017celi komisant zawar\u0142 umow\u0119 na warunkach mniej korzystnych od oznaczonych przez komitenta, wyp\u0142aca komitentowi r\u00f3\u017cnic\u0119.<\/p>\n Umowa najmu<\/strong> to umowa, w kt\u00f3rej jedna strona (wynajmuj\u0105cy<\/strong>) zobowi\u0105zuje si\u0119 odda\u0107 drugiej stronie (najemcy<\/strong>) okre\u015blon\u0105 rzecz do u\u017cywania na czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowi\u0105zuje si\u0119 p\u0142aci\u0107 wynajmuj\u0105cemu um\u00f3wiony czynsz. Przedmiotem umowy najmu mog\u0105 by\u0107 tylko rzeczy (ruceconom lub nieruchomo\u015bci) oznaczone co do to\u017csamo\u015bci i nadaj\u0105ce si\u0119 do d\u0142ugotrwa\u0142ego u\u017cytku. Najemca nie ma prawa pobierania z wynajmowanej rzeczy po\u017cytk\u00f3w.<\/p>\n Obowi\u0105zki wynajmuj\u0105cego<\/strong>: Obowi\u0105zki najemcy<\/strong>: Najemca mo\u017ce odda\u0107 rzecz w podnajem, je\u015bli nie zabrania mu tego umowa.<\/strong><\/p>\n W przypadku najmu lokalu mieszkalnego stosuje si\u0119 szczeg\u00f3\u0142owe przepisy ustawy z dnia 2 lipca 1994 roku o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych.<\/p>\n Umowa dzier\u017cawy<\/strong> to umowa, w kt\u00f3rej jedna strona (wydzier\u017cawiaj\u0105cy<\/strong>) zobowi\u0105zuje si\u0119 odda\u0107 drugie stronie (dzier\u017cawcy<\/strong>) prawo podmiotowe lub rzecz (przedmiotem umowy dzier\u017cawy mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce przedsi\u0119biorstwo) do u\u017cywania i pobierania po\u017cytk\u00f3w przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzier\u017cawca zobowi\u0105zuje si\u0119 p\u0142aci\u0107 wydzier\u017cawiaj\u0105cemu um\u00f3wiony czynsz.<\/p>\n Obowi\u0105zki dzier\u017cawcy<\/strong>:
\na) normatywno\u015b\u0107 – okre\u015bla stany po\u017c\u0105dane;
\nb) jest wi\u0105\u017c\u0105ce dla adresat\u00f3w;
\nc) jest wsparte przymusem pa\u0144stwowym.<\/p>\nII. NORMA PRAWNA<\/h1>\n
\na) ustanowione przez pa\u0144stwo (normy ustawowe)<\/strong> – wydane przez upowa\u017cniony organ pa\u0144stwa i zawarte w r\u00f3\u017cnego rodzaju aktach normatywnych;
\nb) uznane przez pa\u0144stwo (normy usankcjonowane)<\/strong> nie wydane przez pa\u0144stwo w formie akt\u00f3w normatywnych, lecz uznane za powszechnie obowi\u0105zuj\u0105ce:
\n– normy recypowane<\/em> – przej\u0119te od innego pa\u0144stwa;
\n– normy wydane przez organizacje niepa\u0144stwowe<\/em> podniesione do rangi powszechnie obowi\u0105zuj\u0105cych;
\n– normy zwyczajowe<\/em> – powsta\u0142e samorzutnie i uznane przez pa\u0144stwo za obowi\u0105zuj\u0105ce.<\/p>\nIII. PRZEPIS PRAWA – POJ\u0118CIE I RODZAJE<\/h1>\n
\n-norma prawna stanowi tre\u015b\u0107 prawa<\/strong>, natomiast przepis prawny stanowi form\u0119 prawa<\/strong>
\n-jeden przepis prawny mo\u017ce zawiera\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 normy prawnej lub ich kilka
\n-s\u0105 normy prawne nie wyra\u017cone \u017cadnym przepisem prawa (normy zwyczajowe<\/strong>) i przepisy nie zawieraj\u0105ce norm prawnych (przepisy nienormatywne<\/strong>).<\/p>\n
\na) nakazuj\u0105ce<\/strong> – nakazuje adresatowi spos\u00f3b post\u0119powania;
\nb) zakazuj\u0105ce<\/strong> – zakazuje adresatowi okre\u015blonego post\u0119powania;
\nc) upowa\u017cniaj\u0105ce (zezwalaj\u0105ce)<\/strong> – upowa\u017cnia adresata do okre\u015blonego post\u0119powania;
\nd) nakazuj\u0105co-upowa\u017cniaj\u0105ce (kompetencyjne)<\/strong> – upowa\u017cnia adresata do dzia\u0142ania i jednocze\u015bnie go do niego zobowi\u0105zuje;
\ne) wyja\u015bniaj\u0105ce<\/strong> – przepisy nienormatywne, kt\u00f3re wyja\u015bniaj\u0105 poj\u0119cia prawne (definiuj\u0105ce), b\u0105d\u017a wyja\u015bniaj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci interpretacyjne.<\/p>\n
\na) konkretne<\/strong> – bezpo\u015brednio i w spos\u00f3b pe\u0142ny okre\u015blaj\u0105 spos\u00f3b post\u0119powania adresata;
\nb) blankietowe<\/strong> – nie formu\u0142uj\u0105 post\u0119powania, ale upowa\u017cniaj\u0105 organ pa\u0144stwa do wydania w przysz\u0142o\u015bci konkretnego przepisu na ten temat;
\nc) odsy\u0142aj\u0105ce<\/strong> – odsy\u0142aj\u0105 w danym zakresie do innych, ju\u017c istniej\u0105cych przepis\u00f3w prawnych.<\/p>\n
\na) hipoteza (za\u0142o\u017cenie)<\/strong> – okre\u015bla okoliczno\u015bci (warunki) w jakich mo\u017cna i nale\u017cy stosowa\u0107 dan\u0105 norm\u0119, a przez to i potencjalnego jej adresata;
\nb) dyspozycja<\/strong> – okre\u015bla post\u0119powanie, do jakiego zobowi\u0105zany jest adresat normy;
\nc) sankcja<\/strong> – okre\u015bla ujemne konsekwencje w przypadku zachowanie si\u0119 adresata w spos\u00f3b sprzeczny z norm\u0105.<\/p>\n
\na) karna (represyjna)<\/strong> – polega na odpowiedniej dolegliwo\u015bci za przekroczenie normy prawa karnego;
\nb) egzekucyjna<\/strong> – polega na zmianie pewnego stanu wynik\u0142ego z przekroczenia norm prawa administracyjnego i cywilnego;
\nc) niewa\u017cno\u015bci czynno\u015bci prawnej<\/strong> – polega na uniewa\u017cnieniu czynno\u015bci prawnej (typowa dla prawa cywilnego i rodzinnego).<\/p>\nV. STOSUNEK PRAWNY I JEGO ELEMENTY<\/h1>\n
\na) obowi\u0105zek prawny;
\nb) prawo podmiotowe;
\nc) podmiot obowi\u0105zku prawnego;
\nd) podmiot prawa;
\ne) przedmiot stosunku prawnego – rzecz lub post\u0119powanie jej dotycz\u0105ce.<\/p>\nVI. PRAWO PODMIOTOWE<\/h1>\n
\n1) zagwarantowana przez przymus pa\u0144stwowy mo\u017cno\u015b\u0107 domagania si\u0119 od innej osoby okre\u015blonego zachowania si\u0119, uwarunkowana ci\u0105\u017c\u0105cym na niej obowi\u0105zkiem prawnym;
\n2) zagwarantowana przez przymus pa\u0144stwowy mo\u017cno\u015b\u0107 zachowania si\u0119, uwarunkowana ci\u0105\u017c\u0105cym na innej osobie obowi\u0105zkiem prawnym.<\/p>\n
\na) wzgl\u0119dne<\/strong> – skuteczne wobec okre\u015blonej osoby lub okre\u015blonych os\u00f3b;
\nb) bezwzgl\u0119dne<\/strong> – skuteczne wobec wszystkich, stanowi\u0105cych najcz\u0119\u015bciej otoczenie podmiotu prawa.<\/p>\nVII. ZDARZENIA PRAWNE<\/h1>\n
\n
\n
\n– dozwolone<\/strong> (nie zabronione przez prawo przedmiotowe, ale po\u0142\u0105czone z okre\u015blonymi skutkami prawnymi);
\n– niedozwolone <\/strong>(zabronione przez prawo i wywo\u0142uj\u0105ce odpowiedzialno\u015b\u0107 cywilnoprawn\u0105);<\/li>\n
\n– czynno\u015bci prawne<\/strong> (czynno\u015bci zmierzaj\u0105ce do wywo\u0142ania skutk\u00f3w prawnych): jednostronne<\/strong> i dwustronne <\/strong>(umowy);
\n– akty administracyjne konstytutywne<\/strong> (o\u015bwiadczenia woli organ\u00f3w administracji pa\u0144stwowej wywo\u0142uj\u0105ce skutki prawne);
\n– orzeczenia s\u0105dowe konstytutywne<\/strong> (wyroki s\u0105dowe, kt\u00f3re powoduj\u0105 ustanowienie, zmian\u0119 lub ustanie stosunku prawnego).<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ol>\nVIII. \u0179R\u00d3D\u0141A PRAWA W POLSCE<\/h1>\n
\na) zwyczaje<\/strong> (prawo zwyczajowe, niepisane) – wytw\u00f3r historycznego procesu kszta\u0142towania si\u0119 stosunk\u00f3w spo\u0142ecznych;
\nb) akty normatywne<\/strong> (prawo stanowione, pisane) – akty wydane przez organy pa\u0144stwowe, z\u0142o\u017cone z przepis\u00f3w prawnych i zawieraj\u0105ce normy prawne, maj\u0105ce okre\u015blon\u0105 struktur\u0119.<\/p>\n
\na) Konstytucja (ustawa zasadnicza),
\nb) ustawy,
\nc) ratyfikowane umowy mi\u0119dzynarodowe,
\nd) rozporz\u0105dzenia,
\ne) akty prawa miejscowego.<\/p>\nIX. SYSTEM PRAWA<\/h1>\n
X. PRZEDSTAWICIELSTWO W PRAWIE CYWILNYM I HANDLOWY<\/h1>\n
\na) bierne<\/strong> – upowa\u017cnienie do odbierania o\u015bwiadcze\u0144 woli os\u00f3b trzecich w imieniu innej osoby;
\nb) czynne<\/strong> – upowa\u017cnienie do sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli w imieniu innej osoby.<\/p>\n
\na) ustawa lub orzeczenie s\u0105dowe (przedstawicielstwo ustawowe);
\nb) wola osoby reprezentowanej (pe\u0142nomocnictwo).<\/p>\n
\nRodzaje pe\u0142nomocnictwa ze wzgl\u0119du na jego granice:<\/p>\n
\n– rodzajowe<\/strong> – upowa\u017cnienie do dokonywania czynno\u015bci prawnych okre\u015blonego rodzaju;
\n– szczeg\u00f3\u0142owe<\/strong> – upowa\u017cnienie do dokonania jednorazowo konkretnej czynno\u015bci.<\/p>\n
\na) up\u0142yn\u0105\u0142 termin, na kt\u00f3ry zosta\u0142o udzielone;
\nb) czynno\u015b\u0107, do kt\u00f3rej pe\u0142nomocnik by\u0142 upowa\u017cniony, zosta\u0142a dokonana;
\nc) umar\u0142 pe\u0142nomocnik;
\nd) umar\u0142 mocodawca (je\u015bli w pe\u0142nomocnictwie nie zastrze\u017cono inaczej).<\/p>\nXI. POJ\u0118CIE UMOWY I RODZAJE UM\u00d3W<\/h1>\n
\n– dwustronnie gospodarcze<\/strong> – obie strony to podmioty gospodarcze,
\n– jednostronnie gospodarcze<\/strong> – jedna strona to podmiot gospodarczy;<\/p>\n
\n– dobrowolne <\/strong>– nie ma prawnego obowi\u0105zku ich zawierania,
\n– obligatoryjne<\/strong> – istnieje prawny obowi\u0105zek (np. przepis prawa, akt administracyjny, umowa przedwst\u0119pna) ich zawierania;<\/p>\n
\n– obrotu towarowego, inwestycyjne, transportowe, ubezpieczeniowe, bankowe,
\n– za\u0142o\u017cycielskie, dotycz\u0105ce przedsi\u0119biorstwa, przedstawicielstwa, po\u015brednictwa, o wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie.<\/p>\nXII. UMOWA PRZEDWST\u0118PNA<\/h1>\n
XIII. ZASADA SWOBODY UM\u00d3W<\/h1>\n
\na) swobodzie podejmowania decyzji co do zawarcia umowy;
\nb) swobodzie wyboru kontrahent\u00f3w;
\nc) swobodzie ustalania tre\u015bci umowy;
\nd) mo\u017cno\u015bci dokonywania zmian w tre\u015bci umowy;
\ne) mo\u017cno\u015bci rozwi\u0105zania umowy.<\/p>\n
\na) w\u0142a\u015bciwo\u015bci (naturze) stosunku;
\nb) ustawie (prawu);
\nc) zasadom wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\nXIV. SPOSOBY ZAWARCIA UMOWY<\/h1>\n
\na) ustny (licytacja, aukcja) <\/strong>– odbywa si\u0119 w drodze licytacji publicznej, kt\u00f3ra zaczyna si\u0119 od wywo\u0142ania ceny przedmiotu, a licytanci zg\u0142aszaj\u0105 oferty ceny wy\u017cszej (post\u0105pienie); po ustaniu post\u0105pie\u0144 licytantowi, kt\u00f3ry zg\u0142osi\u0142 najkorzystniejsz\u0105 ofert\u0119 udziela si\u0119 przybicia, co jest r\u00f3wnoznaczne z zawarciem umowy;
\nb) pisemny (przetarg ofert)<\/strong> – og\u0142aszaj\u0105cy przetarg oczekuje w ci\u0105gu okre\u015blonego czasu pisemnych ofert (od wszystkich potencjalnych klient\u00f3w – przetarg nieograniczony, publiczny, otwarty<\/strong> – lub tylko od wybranych podmiot\u00f3w – przetarg ograniczony, zamkni\u0119ty<\/strong>), kt\u00f3re nast\u0119pnie ocenia i wybiera najkorzystniejsz\u0105; przetarg pisemny mo\u017ce by\u0107 zamkni\u0119ty bez wybrania kt\u00f3rej\u015b z ofert; umow\u0119 uwa\u017ca si\u0119 za zawart\u0105 w chwili otrzymania przez uczestnika przetargu o\u015bwiadczenia o przyj\u0119ciu jego oferty; strona mo\u017ce za\u017c\u0105da\u0107 uniewa\u017cnienia przetargu, je\u015bli druga strona wp\u0142yn\u0119\u0142a na wynik przetargu w spos\u00f3b niezgodny z prawem i zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego.<\/p>\n
\na) og\u0142oszenie przetargu<\/strong> – musi obejmowa\u0107 4 elementy: czas, miejsce, przedmiot i warunki przetargu; stanowi zaproszenie do sk\u0142adania ofert i podaje si\u0119 je do publicznej wiadomo\u015bci;
\nb) sk\u0142adanie ofert<\/strong>;
\nc) przyj\u0119cie sk\u0142adanej oferty<\/strong>.<\/p>\nXV. UMOWA ZLECENIA, AGENCYJNA I KOMISU<\/h1>\n
XVI. NAJEM I DZIER\u017bAWA<\/h1>\n
\n– wydanie rzeczy najemcy w stanie przydatnym do u\u017cytku; – utrzymanie rzeczy wynajmowanej w stanie przydatno\u015bci do u\u017cytku (naprawy i remonty).<\/p>\n
\n– p\u0142acenie czynszu;
\n– u\u017cywanie rzeczy w spos\u00f3b zgodny z umow\u0105;
\n– oddanie rzeczy wynajmuj\u0105cemu w odpowiednim terminie.<\/p>\n
\n– p\u0142acenie czynszu;
\n– dokonywanie wszelkich napraw niezb\u0119dnych do zachowania przedmiotu dzier\u017cawy w stanie nie pogorszonym.<\/p>\n