Norma prawna – to najmniejszy stanowi\u0105cy sensown\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 element prawa. Stworzona na podstawie przepis\u00f3w prawnych, ustanowiona przez kompetentny organ w\u0142adzy w odpowiednim trybie, generalna (nie jest skierowana do jednego, \u015bci\u015ble oznaczonego adresata, ale do grupy podmiot\u00f3w okre\u015blonych przy pomocy nazwy rodzajowej) i abstrakcyjna (dotycz\u0105ca powtarzalnych zachowa\u0144, wielokrotnego zastosowania, uniwersalna) regu\u0142a post\u0119powania zewn\u0119trznego, og\u0142oszona i chroniona przez pa\u0144stwo aparatem przymusu.
\nElementy normy prawnej[edytuj]<\/p>\n
Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwie g\u0142\u00f3wne koncepcje budowy normy prawnej:<\/p>\n
* Koncepcja tr\u00f3jelementowa (hipoteza, dyspozycja i sankcja),
\n* Koncepcja norm sprz\u0119\u017conych (norma sankcjonowana i norma sankcjonuj\u0105ca).<\/p>\n
Wed\u0142ug koncepcji tr\u00f3jelementowej norm\u0119 prawn\u0105 dzielimy na:<\/p>\n
* Hipoteza – za\u0142o\u017cenie, przypuszczenie, okre\u015bla warunki, w jakich przypisywany jest komu\u015b obowi\u0105zek lub uprawnienie, wskazuje adresata normy i jego cechy (np. zaw\u00f3d, wiek, stan zdrowia) i okoliczno\u015bci (zjawiska, wydarzenia, miejsce dzia\u0142ania np. w miejscu pracy), np.:<\/p>\n
Sprzedawca, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 cen\u0119 wy\u017csz\u0105 od ceny sztywnej (…)<\/p>\n
* Dyspozycja – wskazuje spos\u00f3b (tre\u015b\u0107) zachowania adresata, okre\u015bla jego obowi\u0105zki lub uprawnienia, np.:<\/p>\n
(…) obowi\u0105zany jest zwr\u00f3ci\u0107 kupuj\u0105cemu pobrana r\u00f3\u017cnic\u0119 (…)<\/p>\n
* Sankcja – okre\u015bla konsekwencje prawne (dolegliwo\u015bci, nieprzyjemno\u015bci, kary) zachowania niezgodnego z obowi\u0105zkiem. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 sankcj\u0119 karn\u0105 (represyjn\u0105), egzekucyjn\u0105 i niewa\u017cno\u015bci (bezskuteczno\u015bci), np.:<\/p>\n
(…) podlega karze pozbawienia wolno\u015bci do lat trzech.<\/p>\n
Charakterystyka[edytuj]<\/p>\n
Norma prawna musi mie\u0107 charakter generalny i abstrakcyjny.<\/p>\n
Generalno\u015b\u0107 oznacza, i\u017c norma nie jest skierowana do jednego, \u015bci\u015ble oznaczonego adresata (np. Jana Kowalskiego), ale do grupy podmiot\u00f3w okre\u015blonych przy pomocy nazwy rodzajowej (np. podatnik lub ka\u017cdy cz\u0142owiek).
\nAbstrakcyjno\u015b\u0107 oznacza, i\u017c nakazane czy te\u017c zakazane zachowanie jest wymagane od adresata normy w ka\u017cdym przypadku, gdy ziszcz\u0105 si\u0119 okre\u015blone w normie prawnej okoliczno\u015bci. Dotyczy to powtarzalnych zachowa\u0144, bez zbytecznego uszczeg\u00f3\u0142owienia okre\u015blonych ni\u0105 okoliczno\u015bci.<\/p>\n
Ze wzgl\u0119du na zakres swobody, pozostawiony adresatowi normy prawnej, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n
* Normy bezwzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ce – adresat powinien zachowa\u0107 si\u0119 dok\u0142adnie tak, jak okre\u015blono w normie. Nie ma on pozostawionej swobody w wyborze post\u0119powania,
\n* Normy wzgl\u0119dnie obowi\u0105zuj\u0105ce – adresat mo\u017ce dokona\u0107 wyboru innego zachowania ni\u017c okre\u015blone w normie prawnej,
\n* Normy semiimperatywne – wyznaczaj\u0105 pewne ramy post\u0119powania, daj\u0105c swobod\u0119 stronom stosunku prawnego, ale w pewnych tylko granicach.<\/p>\n
Innym kryterium podzia\u0142u norm prawnych jest spos\u00f3b okre\u015blenia zachowa\u0144 ludzkich. Na podstawie tego kryterium wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/p>\n
* Normy nakazuj\u0105ce – okre\u015blaj\u0105, co ich adresat powinien uczyni\u0107, aby post\u0119powa\u0107 zgodnie z tre\u015bci\u0105 normy prawnej, np.:<\/p>\n
Osoby prawne i pa\u0144stwowe jednostki organizacyjne nie maj\u0105ce osobowo\u015bci prawnej s\u0105 obowi\u0105zane obliczy\u0107 i odprowadzi\u0107 podatek rolny – bez wezwania – na rachunek bud\u017cetu w\u0142a\u015bciwej gminy ze wzgl\u0119du na miejsce po\u0142o\u017cenia grunt\u00f3w.<\/p>\n
* Normy zakazuj\u0105ce – okre\u015blaj\u0105 od jakich dzia\u0142a\u0144 adresat normy prawnej powinien si\u0119 powstrzyma\u0107, np.:<\/p>\n
Cz\u0142onek zarz\u0105du nie mo\u017ce bez zezwolenia sp\u00f3\u0142ki zajmowa\u0107 si\u0119 interesami konkurencyjnymi (…)<\/p>\n
* Normy zezwalaj\u0105ce (upowa\u017cniaj\u0105ce lub uprawniaj\u0105ce) – uprawniaj\u0105 do okre\u015blonego zachowania si\u0119 adresata. , np.:<\/p>\n
Ka\u017cdy wsp\u00f3lnik mo\u017ce przegl\u0105da\u0107 ksi\u0119g\u0119 udzia\u0142\u00f3w. Istnieje sp\u00f3r czy norma post\u0119powania ( a tak\u0105 jest norma prawna) mo\u017ce na co\u015b zezwala\u0107<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Norma prawna – to najmniejszy stanowi\u0105cy sensown\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 element prawa. Stworzona na podstawie przepis\u00f3w prawnych, ustanowiona przez kompetentny organ w\u0142adzy w odpowiednim trybie, generalna (nie jest skierowana do jednego, \u015bci\u015ble oznaczonego adresata, ale do grupy podmiot\u00f3w okre\u015blonych przy pomocy nazwy rodzajowej) i abstrakcyjna (dotycz\u0105ca powtarzalnych zachowa\u0144, wielokrotnego zastosowania, uniwersalna) regu\u0142a post\u0119powania zewn\u0119trznego, og\u0142oszona i chroniona…<\/p>\n