Prof. dr hab. Wojciech Morawski<\/p>\n
Katedra Historii Gospodarczej i Spo\u0142ecznej<\/p>\n
Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie<\/p>\n
Rola banku centralnego w systemie finansowym –<\/p>\n
do\u015bwiadczenia historyczne<\/p>\n
<\/p>\n
I. Trzy funkcje – trzy tradycje<\/p>\n
1. Bank pa\u0144stwa (obs\u0142uga d\u0142ugu publicznego) – najstarsze banki publiczne: 1401 – Taula<\/p>\n
dei Cambi w Barcelonie; 1407 Casa di San Georgio Genua; 1472 Monte dei Paschi di Siena;<\/p>\n
1551 Banco di Palermo; 1584 Banco di Rialto Wenecja; 1593 Banco di San Ambrogio<\/p>\n
Mediolan; 1605 Banco di Santo Spirito Rzym, 1609 Bank Amsterdamski, 1619 Girobank<\/p>\n
Hamburg. Tradycja zwi\u0105zana raczej z ma\u0142ymi pa\u0144stwami i raczej z republikami.<\/p>\n
2. Bank emisyjny – szwedzkie platmynty, 1657 Stockholms Banco, 1668 Sverige Riksbank,<\/p>\n
1694 Bank Anglii, 1800 Bank Francji, kolejne banki narodowe: fi\u0144ski (1811), holenderski<\/p>\n
(1816), austriacki (1816), norweski (1816), du\u0144ski (1818), portugalski (1821), polski (1828),<\/p>\n
grecki (1841), belgijski (1850).<\/p>\n
3. Bank bank\u00f3w – do\u015bwiadczenia angielskie a do\u015bwiadczenia szkockie. Zakaz dzia\u0142ania<\/p>\n
bank\u00f3w akcyjnych jako forma obrony monopolu emisyjnego. Thomas Joplin. Ustawa z roku<\/p>\n
1832. Do\u015bwiadczenia kryzys\u00f3w 1837 i 1847. Dyskusja mi\u0119dzy zwolennikami zasady stand by<\/p>\n
i zwolennikami funkcji lender of last resort. William Bagehot – Lombard Street. A<\/p>\n
Description of Money Market (1873). „Mi\u0119kkie” i „twarde” instrumenty banku centralnego.<\/p>\n
II. Spo\u0142eczne znaczenie istnienia banku centralnego<\/p>\n
przypadek ameryka\u0144ski: 1791 – pierwszy Bank Stan\u00f3w Zjednoczonych; 1816 – drugi Bank<\/p>\n
Stan\u00f3w Zjednoczonych; do\u015bwiadczenia kryzysu 1907; 1913 – powstanie Systemu Rezerwy<\/p>\n
Federalnej. Spo\u0142eczne t\u0142o ameryka\u0144skich spor\u00f3w o bank centralny.<\/p>\n
III. Problem niezale\u015cno\u015bci<\/p>\n
1. model Banku Anglii – sp\u00f3\u0142ka akcyjna, brak wp\u0142ywu w\u0142adz pa\u0144stwowych na obsad\u0119<\/p>\n
personaln\u0105. (WZA wybiera 26 osobow\u0105 Rad\u0119 Dyrektor\u00f3w, ta wybiera na rok gubernatora –<\/p>\n
zawsze spoza Banku – i wicegubernatora – zawsze z grona pracownik\u00f3w Banku)<\/p>\n
2. model Banku Francji – sp\u00f3\u0142ka akcyjna, o obsadzie personalnej decyduje g\u0142owa pa\u0144stwa<\/p>\n
(kilkuletnie spory zako\u0144czone w 1806 roku mianowaniem przez Napoleona gubernatora i<\/p>\n
dw\u00f3ch wicegubernator\u00f3w. WZA by\u0142a reprezentowana przez Rad\u0119 Regent\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105c\u0105<\/p>\n
poprzez 5 wy\u0142onionych ze swego grona komitet\u00f3w). Podobnie by\u0142o w Reichsbanku<\/p>\n
3. model rosyjski – pa\u0144stwowy Gosbank 1861<\/p>\n
4. wzrost znaczenia niezale\u015cno\u015bci w obliczu inflacji po I wojnie \u015bwiatowej. Konferencja<\/p>\n
genue\u0144ska 1922 i zalecenie przekszta\u0142cania bank\u00f3w centralnych w sp\u00f3\u0142ki akcyjne.<\/p>\n
5. Nacjonalizacje po II wojnie \u015bwiatowej i nowe oblicze niezale\u015cno\u015bci. Model Bundesbanku<\/p>\n
(Bank Deutscher L\u00e4nder) Bundesrat, weto zawieszaj\u0105ce rz\u0105du na 2 tygodnie). Niezale\u015cno\u015b\u0107<\/p>\n
jako norma mi\u0119dzynarodowa.<\/p>\n
IV. Problem kompetencji<\/p>\n
1. Model austro-w\u0119gierski (Bank Austro-W\u0119gier a banki krajowe, Kryzys 1925 roku, BGK i<\/p>\n
Fundusz Pomocy Instytucjom Kredytowym, nadz\u00f3r bankowy w II Rzeczypospolitej); czy<\/p>\n
EBC nawi\u0105zuje do modelu austro-w\u0119gierskiego?<\/p>\n
2. Problem ponadnarodowej odpowiedzialno\u015bci. Benjamin Strong i 1927 rok. Bundesbank i<\/p>\n
kryzysy walutowe 1991 i 1993. FED i koniunktura w latach 1998-2007<\/p>\n
3. William Martin McChesney i powstanie rynku eurodolarowego – 1966<\/p>\n
4. Szczeg\u00f3lny przypadek – EBC<\/p>\n
5. perspektywy uszczelniania systemu<\/p>\n
V. Czy bank centralny jest czwart\u0105 w\u0142adz\u0105?<\/p>\n
Literatura:<\/p>\n
W. Morawski – Zarys powszechnej historii pieni\u0105dza i bankowo\u015bci, Warszawa 2002<\/p>\n
W. Morawski – Historia finans\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata od 1900 roku, Warszawa 2008<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prof. dr hab. Wojciech Morawski Katedra Historii Gospodarczej i Spo\u0142ecznej Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej w Warszawie Rola banku centralnego w systemie finansowym – do\u015bwiadczenia historyczne<\/p>\n