Escape room bazuje na w\u0142asno\u015bci intelektualnej, czyli na czym\u015b, co powstaje w twojej g\u0142owie.<\/p>\n
W\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna najcz\u0119\u015bciej zaczyna si\u0119 od pomys\u0142u. Masz \u015bwietny pomys\u0142, chcesz go zrealizowa\u0107, jeste\u015b podekscytowany, ale jednocze\u015bnie przychodzi ci do g\u0142owy pytanie czy ju\u017c sam ten pomys\u0142 korzysta z ochrony.<\/p>\n
Z\u0142a informacja jest taka, \u017ce sam pomys\u0142 jeszcze z ochrony prawnej nie korzysta. Dlatego niekiedy mo\u017ce by\u0107 ryzykowne dziele si\u0119 swoimi pomys\u0142ami z innymi, bo mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 tak, \u017ce kto\u015b ci\u0119 uprzedzi i tw\u00f3j pomys\u0142 zrealizuje jako pierwszy. Je\u017celi tak si\u0119 stanie, to sprawa przegrana, bo to ten kto\u015b jako pierwszy stworzy utw\u00f3r.<\/p>\n
Tutaj dochodzimy do s\u0142owa klucz w prawie autorskim, czyli do poj\u0119cia utworu.<\/p>\n
Utw\u00f3r, jak pi\u0119knie g\u0142osi prawnicza definicja, to przejaw dzia\u0142alno\u015bci tw\u00f3rczej o indywidualnym charakterze.<\/p>\n
Co to oznacza dla ciebie? Co mo\u017ce by\u0107 takim utworem w twoim escape roomie? Szereg rzeczy, np::<\/p>\n
Gdy ju\u017c wiesz, czym jest utw\u00f3r, to powstaje pytanie, kiedy ten utw\u00f3r zaczyna korzysta\u0107 z ochrony.<\/p>\n
Ten utw\u00f3r zaczyna korzysta\u0107 z ochrony wtedy, kiedy go ustalisz, czyli w jaki\u015b spos\u00f3b zwerbalizujesz.<\/p>\n
Przyk\u0142adowo, gdy spiszesz scenariusz, to staje si\u0119 on utworem chronionym przez prawo autorskie. P\u00f3ki ten scenariusz masz tylko w g\u0142owie, jest to tylko pomys\u0142 niekorzystaj\u0105cy z ochrony.<\/p>\n
Czasem jest tak, \u017ce escape room powstaje w og\u00f3le bez jakich\u015b wcze\u015bniejszych projekt\u00f3w, od razu jest wdra\u017cany w \u017cycie. Tutaj mam dobr\u0105 wiadomo\u015b\u0107 \u2013 samo stworzenie escape roomu b\u0119dzie ju\u017c ustaleniem utworu, co oznacza, \u017ce ten escape room w chwili jego stworzenia b\u0119dzie korzysta\u0142 z ochrony prawa autorskiego.<\/p>\n
Wiesz ju\u017c, kiedy powstaje utw\u00f3r i kiedy nabywasz do niego prawa.<\/p>\n
Gdy ju\u017c masz \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce tw\u00f3j escape room korzysta z ochrony prawa autorskiego, to nie zach\u0142y\u015bnij si\u0119 r\u00f3wnie\u017c tym faktem.<\/p>\n
To nie jest tak, \u017ce masz monopol absolutny na tw\u00f3j escape room. Wynika to z tego, \u017ce prawo autorskie nie chroni wszystkiego, tzn. nie wszystko mo\u017ce zosta\u0107 uznane za utw\u00f3r.<\/p>\n
Powiedzia\u0142em ju\u017c, \u017ce utworem nie jest sam pomys\u0142, kt\u00f3re pozostaje tylko w twojej g\u0142owie. Pomys\u0142 musi zosta\u0107 utrwalony, aby z tej ochrony zacz\u0105\u0107 korzysta\u0107.<\/p>\n
Prawo autorskie nie chroni r\u00f3wnie\u017c takich rzeczy jak np. klimat pokoju, atmosfera, jaka\u015b mechanika wyj\u015bcia z tego pokoju. To s\u0105 takie elementy, z kt\u00f3rymi prawa autorskie mo\u017ce mie\u0107 problem.<\/p>\n
W tym miejscu pojawia si\u0119 temat inspiracji.<\/p>\n
Musisz sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce ca\u0142a kultura opiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie na inspiracji i nawi\u0105zaniach do tego, co by\u0142o wcze\u015bniej.<\/p>\n
Nie jest tak, \u017ce kiedy raz co\u015b stworzysz, to nikt inny w przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 z tego skorzysta\u0107. Owszem, plagiat jest zakazany, ale ta r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy utworem, kt\u00f3ry jest pierwszy, a tym, kt\u00f3ry powstaje w nast\u0119pstwie, jest bardzo p\u0142ynna.<\/p>\n
Generalnie, prawo autorskie rozr\u00f3\u017cnia trzy rodzaje utworu:<\/p>\n
By zilustrowa\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tymi utworami, pos\u0142uguj\u0119 si\u0119 zawsze przyk\u0142adem Harry\u2019ego Pottera.<\/p>\n
Czym s\u0105 ksi\u0105\u017cki o Harrym Potterze? Opowie\u015bci\u0105 o przygodach m\u0142odego czarodzieja.<\/p>\n
M\u00f3wimy zatem o jakiej\u015b idei, pomy\u015ble, koncepcji w postaci przyg\u00f3d m\u0142odego czarodzieja.<\/p>\n
J.K.\u00a0Rowling nie ma monopolu na histori\u0119 o m\u0142odych czarodziejach. Ty te\u017c mo\u017cesz stworzy\u0107 genialny cykl opowie\u015bci o przygodach m\u0142odego czarodzieja, pod warunkiem, \u017ce wykorzystasz wy\u0142\u0105cznie motyw, a wszystko inne b\u0119dzie ju\u017c wynikiem twojej w\u0142asnej tw\u00f3rczej wizji.<\/p>\n
Chodzi o to, \u017ce z ochrony korzysta to, co jest bardziej uszczeg\u00f3\u0142owione, czyli \u015bwiat przedstawiony, rysy charakterologiczne postaci etc. Je\u017celi korzystasz wy\u0142\u0105cznie z pewnego motywu, ale wszystko inne tworzysz od podstaw sam, to twoja ksi\u0105\u017cka b\u0119dzie utworem inspirowanym, z kt\u00f3rego mo\u017cesz w pe\u0142ni samodzielnie korzysta\u0107.<\/p>\n
Natomiast, gdy stwierdzisz, \u017ce chcesz nagra\u0107 film na bazie powie\u015bci J.K. Rowling, to adaptacja filmowa b\u0119dzie typowym utworem zale\u017cnym i na jego rozpowszechnianie potrzebna jest ju\u017c zgoda pisarki.<\/p>\n
Odnosz\u0105c to do escape roomu,\u00a0je\u017celi czym\u015b si\u0119 inspirujesz, d\u0105\u017c zawsze do tego, by nie wykorzystywa\u0107, nie powiela\u0107 konkretnych element\u00f3w, a jedynie w jaki\u015b spos\u00f3b nawi\u0105zywa\u0107 i tw\u00f3rczo przetwarza\u0107, tworz\u0105c co\u015b ca\u0142kowicie w\u0142asnego.<\/p>\n
Pami\u0119taj przy tym, \u017ce r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy utworem inspirowanym a zale\u017cnym cz\u0119sto jest trudno do jednoznacznego stwierdzenia. Ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 nale\u017cy ocenia\u0107 indywidualnie i nie ma \u017cadnych zerojedynkowych metod, by kategorycznie stwierdzi\u0107, co b\u0119dzie utworem inspirowanym, a co zale\u017cnym.<\/p>\n
Podkre\u015blam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce kwalifikacja utworu do jednej z kategorii ma istotne znaczenie.<\/p>\n
Utw\u00f3r inspirowany to utw\u00f3r w pe\u0142ni samodzielny, do kt\u00f3rego prawa w pe\u0142ni przys\u0142uguj\u0105 tw\u00f3rcy i z kt\u00f3rego korzystanie nie wymaga \u017cadnych zg\u00f3d.<\/p>\n
Utw\u00f3r zale\u017cny to utw\u00f3r, do kt\u00f3rego prawa wprawdzie przys\u0142uguj\u0105 tw\u00f3rcy, ale na korzystanie z niego potrzebna jest zgoda podmiotu uprawnionego do utworu pierwotnego.<\/p>\n
Zastan\u00f3wmy si\u0119 teraz, co dzieje si\u0119 na zapleczu prawnym, gdy tworzysz escape room.<\/p>\n
Gdy robisz to samodzielnie, wszystkie prawa przys\u0142uguj\u0105 tobie jako pojedynczemu tw\u00f3rcy.<\/p>\n
Problem pojawia si\u0119 w sytuacji, kiedy dzia\u0142acie w kilka os\u00f3b, czyli kilka os\u00f3b tw\u00f3rczo, kreatywnie pracuje nad escape roomem. Tutaj mamy do czynienia z tzw. utworem wsp\u00f3\u0142autorskim.<\/p>\n
Konsekwencja jest taka, \u017ce \u017ceby m\u00f3c korzysta\u0107 z utworu wsp\u00f3\u0142autorskiego, potrzebna jest zgoda wszystkich tw\u00f3rc\u00f3w. To w\u0142a\u015bnie cz\u0119sto jest gw\u00f3\u017ad\u017a do trumny.<\/p>\n
Sytuacja z tworzeniem escape roomu przypomina mi formowanie zespo\u0142u rockowego. Na pocz\u0105tku zawsze wszystko jest super. Z entuzjazmem tworzymy, je\u017adzimy w trasy, nagrywamy p\u0142yty, ale po jakim\u015b czasie dochodz\u0105 do g\u0142osu pewne sprawy personalne.<\/p>\n
Jeden cz\u0142onek zespo\u0142u nie jest ju\u017c zainteresowany, odchodzi. Potem pojawiaj\u0105 si\u0119 kolejne konflikty. Koniec ko\u0144c\u00f3w, zesp\u00f3\u0142 trafia do s\u0105du i k\u0142\u00f3ci si\u0119, kto ma prawo do nazwy, do piosenek, czyje to wszystko w og\u00f3le jest.<\/p>\n
Tak samo jest w sp\u00f3\u0142kach. Gdy zaczynamy prowadzi\u0107 sp\u00f3\u0142k\u0119, wydaje nam si\u0119, \u017ce z tym naszym wsp\u00f3lnikiem zawojujemy \u015bwiat i b\u0119dziemy razem po wsze czasy. Po kilku latach okazuje si\u0119, \u017ce oto nasze drogi si\u0119 rozchodz\u0105 i powstaje problem, co dalej z t\u0105 sp\u00f3\u0142k\u0105, jak to wszystko ma wygl\u0105da\u0107.<\/p>\n
W sp\u00f3\u0142kach najcz\u0119\u015bciej rozwi\u0105zuje si\u0119 ten problem dobr\u0105 umow\u0105 za\u0142o\u017cycielsk\u0105, w kt\u00f3rej przewiduje si\u0119 wszystkie mo\u017cliwe czarne scenariusze, np. wyj\u015bcia wsp\u00f3lnik\u00f3w ze sp\u00f3\u0142ki, po to, \u017ceby zastrzec, jak b\u0119dziemy mogli rozwi\u0105za\u0107 sytuacj\u0119 konfliktow\u0105 w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n
Dlatego je\u017celi tworzycie jaki\u015b escape room wsp\u00f3lnie, to oczywi\u015bcie \u015bwietnie, \u017ce jest ten entuzjazm, \u017ce dzia\u0142acie razem, ale zastan\u00f3wcie si\u0119, co mo\u017ce si\u0119 przydarzy\u0107, gdy si\u0119 pok\u0142\u00f3cicie.<\/p>\n
Warto wypracowa\u0107 pewne mechanizmy wyj\u015bcia z sytuacji konfliktowych jak np.: przewidzie\u0107, komu b\u0119dzie przys\u0142ugiwa\u0107 prawo do nazwy, kto b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 scenariuszem itd.<\/p>\n
Oczywi\u015bcie to wydaje si\u0119 mocno groteskowe na samym pocz\u0105tku. No bo jak, siadamy i spisujemy umow\u0119 na z\u0142e czasy, gdy tak super si\u0119 dogadujemy? W\u0142a\u015bnie tak.<\/p>\n
Owszem, mo\u017cna dogada\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c po fakcie. Jednak w sytuacji konfliktu, doj\u015bcie do porozumienia jest bardzo trudne, bo pojawia si\u0119 temat ego, pieni\u0119dzy itp. i bardzo ci\u0119\u017cko ustali\u0107, kto dalej tym escape roomem ma zarz\u0105dza\u0107.<\/p>\n
Pami\u0119taj zatem, \u017ce konflikty zawsz\u0119 mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 i warto pomy\u015ble\u0107 o nich wcze\u015bniej, by potem zaoszcz\u0119dzi\u0107 sobie nerw\u00f3w.<\/p>\n
Teraz zastan\u00f3wmy si\u0119 nad sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej masz escape room, dzia\u0142a on bardzo fajnie, i pojawiaj\u0105 si\u0119 osoby, kt\u00f3re chc\u0105 do niego nawi\u0105zywa\u0107, chc\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b wykorzysta\u0107 twoj\u0105 renom\u0119 i wzbogaci\u0107 si\u0119 twoim kosztem.<\/p>\n
W zwi\u0105zku z tym, klienci cz\u0119sto pytaj\u0105 mnie, czy np. scenariusz mo\u017cna jako\u015b zastrzec.<\/p>\n
Odpowied\u017a brzmi, \u017ce prawo autorskie nie przewiduje w og\u00f3le rejestracji utwor\u00f3w. Ochrona z prawa autorskiego przys\u0142uguje z mocy prawa.<\/p>\n
Oznacza to, \u017ce w sytuacji, w kt\u00f3rej tworzysz utw\u00f3r, z chwil\u0105 jego stworzenia prawa autorskie zaczynaj\u0105 ci przys\u0142ugiwa\u0107, nie musisz nic robi\u0107, nie musisz sk\u0142ada\u0107 \u017cadnych wniosk\u00f3w, nigdzie nic rejestrowa\u0107 i nie musisz za to p\u0142aci\u0107.<\/p>\n
To jest dobre, ale z drugiej strony pojawia si\u0119 cz\u0119sto problem, \u017ce ci\u0119\u017cko jest udowodni\u0107, w jaki spos\u00f3b ten utw\u00f3r powsta\u0142, kto do niego ma prawa. Nie ma bowiem \u017cadnego rejestru praw autorskich, a ty nie dysponujesz \u017cadnym formalnym dokumentem potwierdzaj\u0105cym twoje prawa.<\/p>\n
W tym momencie pojawia si\u0119 w\u0105tek znak\u00f3w towarowych. Znaki towarowe w dalszym ci\u0105gu s\u0105 w Polsce niedoceniane przez przedsi\u0119biorc\u00f3w, a maj\u0105 du\u017c\u0105 moc.<\/p>\n
Posiadaj\u0105c zarejestrowany znak towarowy, je\u017celi twoja konkurencja zacznie pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 twoim znakiem towarowym, bardzo \u0142atwo mo\u017cesz storpedowa\u0107 jej dzia\u0142ania i nie pozwoli\u0107, \u017ceby paso\u017cytowa\u0142a na twojej renomie.<\/p>\n
Takim znakiem towarowym mo\u017ce by\u0107 np. nazwa twojego escape roomu, je\u017celi jest dostatecznie fantazyjna i pozwala odr\u00f3\u017cnia\u0107 escape room od escape roomu konkurencji.<\/p>\n
Znaki towarowe daj\u0105 silniejsz\u0105 ochron\u0119, tylko \u017ce za rejestracj\u0119 znaku towarowego trzeba zap\u0142aci\u0107. O ile zatem ochrona z prawa autorskiego jest bezp\u0142atna i nie trzeba podejmowa\u0107 \u017cadnych szczeg\u00f3lnych krok\u00f3w, by t\u0119 ochron\u0119 sobie zapewni\u0107, o tyle w przypadku znaku towarowego trzeba przej\u015b\u0107 przez ca\u0142\u0105 procedur\u0119 rejestracyjn\u0105 i zap\u0142aci\u0107 za ochron\u0119.<\/p>\n
Je\u017celi jeste\u015b zainteresowany znakami towarowymi, polecam kontakt z\u00a0Miko\u0142ajem Lechem<\/a>, kt\u00f3ry jest specjalist\u0105 w tym zakresie.<\/p>\n Wiesz ju\u017c, \u017ce o swoje prawa mo\u017cesz walczy\u0107 na podstawie prawa autorskiego, a je\u015bli posiadasz zarejestrowany znak towarowy, to r\u00f3wnie\u017c z wykorzystaniem tego or\u0119\u017ca.<\/p>\n Je\u017celi jednak nie masz znaku towarowego, a ochrona na gruncie prawa autorskiego r\u00f3wnie\u017c jest nie do ko\u0144ca pewna, to nie jeste\u015b jeszcze na straconej pozycji. Jest jeszcze w Polsce co\u015b takiego jak ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.<\/p>\n Jak sama nazwa wskazuje, ustawa ta zajmuje si\u0119 zwalczaniem takich zachowa\u0144 przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 nieuczciwe, kt\u00f3re s\u0105 nie fair.<\/p>\n Czyli je\u017celi kto\u015b paso\u017cytuje na twojej renomie, pr\u00f3buje si\u0119 pod ciebie podszywa\u0107, dokonuje jakichkolwiek innych dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re intuicyjnie wyczuwasz, \u017ce s\u0105 nie w porz\u0105dku, mo\u017cesz postawi\u0107 mu zarzut dopuszczenia si\u0119 czynu nieuczciwej konkurencji i w ten spos\u00f3b zablokowa\u0107 podejmowane przez niego dzia\u0142ania.<\/p>\n Przestrzega ci\u0119 jednak przed hurra optymistycznym podej\u015bciem do wik\u0142ania si\u0119 w spory s\u0105dowe.<\/p>\n Zawsze powtarzam swoim klientom, \u017ce, owszem, podstawy prawne do walczenia w s\u0105dzie zawsze s\u0105, ale traktujmy te polskie s\u0105dy jako tak\u0105 ostateczno\u015b\u0107. Dlaczego?<\/p>\n Po pierwsze, na gruncie prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej rozstrzygni\u0119cia s\u0105dowe s\u0105 bardzo niepewne. Tak naprawd\u0119 nigdy nie wiemy, co s\u0119dzia zadecyduje.<\/p>\n Po drugie, procesy trwaj\u0105 bardzo d\u0142ugo \u2013 dwa, trzy lata. Nie zawsze warto si\u0119 bawi\u0107, czasem warto dogada\u0107 si\u0119 polubownie, nawet je\u017celi to rozwi\u0105zanie w stu procentach nas nie satysfakcjonuje.<\/p>\n Jak to m\u00f3wi\u0105, lepszy wr\u00f3bel w gar\u015bci ni\u017c go\u0142\u0105b na dachu.<\/p>\n Ostatnim blokiem w ramach prawa w\u0142asno\u015bci intelektualnej jest zagadnienie wykorzystywania w swoich escape roomach element\u00f3w pochodz\u0105cych z tw\u00f3rczo\u015bci innych os\u00f3b.<\/p>\n Powiedzia\u0142em ci wcze\u015bniej, \u017ce tw\u00f3j escape room, tasz scenariusz, twoja aran\u017cacja wn\u0119trza itp. b\u0119d\u0105 korzysta\u0107 z ochrony prawa autorskiego, ale nie zapominaj, \u017ce do tego wszystkiego, co funkcjonuje w kulturze, komu\u015b innemu r\u00f3wnie\u017c przys\u0142uguj\u0105 prawa.<\/p>\n Np. do Harry\u2019ego Pottera przys\u0142uguj\u0105 prawa pani J.K. Rowling, ale jest r\u00f3wnie\u017c znak towarowy \u201eHarry Potter\u201d. Generalnie do wszystkich znanych postaci kulturowych, do pewnych ksi\u0105\u017cek, film\u00f3w, seriali takie prawa funkcjonuj\u0105.<\/p>\n Ja wiem, \u017ce ty mi teraz powiesz: \u201eStoi tu jaki\u015b m\u0105dry cz\u0142owiek i m\u00f3wi, \u017ce ja mam tak nie robi\u0107, a wszyscy moi koledzy tak robi\u0105. Jest mn\u00f3stwo pokoj\u00f3w tematycznych, jako\u015b wszyscy \u017cyj\u0105\u201d.<\/p>\n Rzeczywi\u015bcie masz racj\u0119, tak jest. P\u00f3ki co trwa chyba taka troch\u0119 dzika partyzantka, czyli nikt nie przejmuje si\u0119 jakimi\u015b licencjami, tym, \u017ce wykorzystuje utwory, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do kogo\u015b innego.<\/p>\n Jednak pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej ka\u017cda partyzantka si\u0119 ko\u0144czy, a najcz\u0119\u015bciej z hukiem. Nie jest to zreszt\u0105 jaka\u015b bardzo odleg\u0142a wizja.<\/p>\n Wystarczy wspomnie\u0107 spraw\u0119 \u00a0spraw\u0119 napoju \u201eJohn Lemon\u201d i pani Yoko Ono, kt\u00f3ra postanowi\u0142a zablokowa\u0107 produkcje tego napoju. \u00a0Powiniene\u015b zda\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce wcale nie jest takie ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce znajdzie si\u0119 jaki\u015b zagraniczny podmiot, kt\u00f3ry dowie si\u0119 o twoim escape roomie nielegalnie wykorzystuj\u0105cym cudz\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualn\u0105.<\/p>\n Owszem, korzystanie ze znanych motyw\u00f3w jest atrakcyjne, przyci\u0105ga zainteresowanie konsument\u00f3w, ale nie ulegaj pokusie wykorzystywania tego zero-jedynkowo. Zawsze staraj si\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b tylko nawi\u0105zywa\u0107, tworz\u0105c co\u015b w\u0142asnego, \u017ceby m\u00f3c powiedzie\u0107, \u017ce to inspiracja, a nie plagiat.<\/p>\n Pami\u0119taj jednocze\u015bnie o tym, co m\u00f3wi\u0142em wcze\u015bniej \u2013 granica mi\u0119dzy inspiracj\u0105, utworem zale\u017cnym a plagiatem jest p\u0142ynna i do ka\u017cdej sytuacji nale\u017cy podchodzi\u0107 indywidualnie.<\/p>\n Pierwszy blog tego materia\u0142u by\u0142 obszerny. Pow\u00f3d jest prosty. Uwa\u017cam, \u017ce w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna jest bardzo istotna, szczeg\u00f3lnie w dzia\u0142alno\u015bci escape room.<\/p>\n Kolejne zagadnienie zwi\u0105zane z prowadzeniem escape roomu to zapewnienie sobie lokalu na potrzeby escape roomu.<\/p>\n Escape room najcz\u0119\u015bciej znajduje si\u0119 w lokalu wynajmowanym. Czyli dochodzisz do etapu, gdy zawierasz umow\u0119 najmu z w\u0142a\u015bcicielem lokalu.<\/p>\n Jak to si\u0119 odbywa? Najcz\u0119\u015bciej si\u0119gasz po wz\u00f3r z internetu albo bez refleksji podpisujesz umow\u0119 przedstawion\u0105 przez wynajmuj\u0105cego.<\/p>\n Ja na twoim miejscu \u00a0postawi\u0142bym jednak na troch\u0119 dalej id\u0105cy profesjonalizm. Wk\u0142adasz w sw\u00f3j escape room pieni\u0105dze. To ma by\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 dochodowa i funkcjonowa\u0107 na takim poziomie, aby ciebie wspiera\u0107, a nie blokowa\u0107.<\/p>\n Dlatego w umowie najmu warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kilka rzeczy.<\/p>\n W pierwszej kolejno\u015bci, pomy\u015bl o dostosowaniu lokalu, czyli tzw. nak\u0142adach koniecznych, by m\u00f3c korzysta\u0107 z tego lokalu w twojej dzia\u0142alno\u015bci.<\/p>\n Nak\u0142ady czynisz na pocz\u0105tku, potem korzystasz z tego lokalu, ale po fakcie, gdy zwracasz lokal, okazuje si\u0119, \u017ce te nak\u0142ady trzeba jako\u015b rozliczy\u0107. I teraz w\u0142a\u015bciciel mo\u017ce ci powiedzie\u0107: \u201eZabieraj wszystko, co zrobi\u0142e\u015b, przebuduj mi te \u015bcianki tak jak by\u0142o. Ja nie mam z tym nic wsp\u00f3lnego\u201d.<\/p>\n Dlatego warto w umowie przewidzie\u0107, jak rozliczenie nak\u0142ad\u00f3w b\u0119dzie si\u0119 odbywa\u0107.<\/p>\n Pami\u0119taj r\u00f3wnie\u017c o rozliczaniu medi\u00f3w, kto za co b\u0119dzie p\u0142aci\u0142, kto pokrywa koszty przy\u0142\u0105czenia itp.<\/p>\n Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na kary umowne. Sprawd\u017a czy w tej umowie nie znajduj\u0105 si\u0119 jakie\u015b kary za jakie\u015b trywialne naruszenie obowi\u0105zk\u00f3w, bo cz\u0119sto mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 tak, \u017ce nie przeczyta\u0142e\u015b umowy, a potem okazuje si\u0119, \u017ce musisz zap\u0142aci\u0107 za naruszenie jakiego\u015b obowi\u0105zku.<\/p>\n I w ko\u0144cu trwa\u0142o\u015b\u0107 umowy. Escape roomu nie zak\u0142ada si\u0119 na miesi\u0105c, dwa, tylko najcz\u0119\u015bciej na d\u0142u\u017cszy okres.<\/p>\n Dlatego d\u0105\u017c do tego, by umowa najmu zosta\u0142a zawarta na czas okre\u015blony, aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 jej wypowiadania by\u0142y limitowana do szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych przypadk\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 okre\u015blone, a je\u017celi wprowadzasz mechanizm wypowiedzenia, to \u017ceby ten okres wypowiedzenia by\u0142 odpowiednio d\u0142ugi.<\/p>\n Chodzi o unikni\u0119cie sytuacji, w kt\u00f3rej w miesi\u0105c musisz opu\u015bci\u0107 lokal i tak naprawd\u0119 tw\u00f3j biznes pozostaje w zawieszeniu.<\/p>\n Gdy tw\u00f3j biznes si\u0119 rozwija, zaczynasz szuka\u0107 ju\u017c nie kogo\u015b do pomocy na r\u00f3wnorz\u0119dnym poziomie, tylko kogo\u015b, kto b\u0119dzie zawsze w jaki\u015b spos\u00f3b tobie podporz\u0105dkowany. Chodzi po prostu o zatrudnianie pracownik\u00f3w.<\/p>\n W ramach tego zatrudnienia pracownik\u00f3w zawsze pojawia si\u0119 ten sam problem, czyli nasz ukochany ZUS.<\/p>\n Wiadomo, \u017ce zatrudnianie pracownik\u00f3w \u0142\u0105czy si\u0119 z ponoszeniem koszt\u00f3w i ka\u017cdy d\u0105\u017cy do tego, \u017ceby te koszty zminimalizowa\u0107.<\/p>\n Dlatego zatrudniamy masowo na umow\u0119 o dzie\u0142o. I tak mamy umow\u0119 o dzie\u0142o na podlewanie, na sprz\u0105tanie lokalu, o obs\u0142ug\u0119 recepcji, a to nie s\u0105 \u017cadne dzie\u0142a.<\/p>\n Dzie\u0142o to jaki\u015b wytw\u00f3r, kt\u00f3ry ma by\u0107 jednorazowo zrobiony i kt\u00f3ry mo\u017cna oceni\u0107 pod k\u0105tem wymaga\u0144 specyfikacji tego dzie\u0142a. Typowym dzie\u0142em jest logo, strona internetowa, projekt wizyt\u00f3wki, aran\u017cacja, projekt wn\u0119trza.<\/p>\n Tutaj znowu wracamy do prawa autorskiego. Je\u017celi zlecasz komu\u015b prac\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na przygotowaniu jakiego\u015b dzie\u0142a, kt\u00f3re b\u0119dziesz dalej w swojej dzia\u0142alno\u015bci wykorzystywa\u0107, to musisz wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce potrzebne s\u0105 ci prawa, \u017ceby m\u00f3c z tego dzie\u0142a korzysta\u0107.<\/p>\n Sama zap\u0142ata za dzie\u0142o nie wystarcza jeszcze do tego, \u017ceby m\u00f3c z niego korzysta\u0107. Przekona\u0142 si\u0119 o tym jeden z moich klient\u00f3w, kt\u00f3ry przyszed\u0142 do mnie za p\u00f3\u017ano. Kupi\u0142 mark\u0119 napoj\u00f3w, w ramach kt\u00f3rej by\u0142y etykiety napoj\u00f3w. Zacz\u0105\u0142 korzysta\u0107, zacz\u0105\u0142 produkcj\u0119 i zg\u0142osi\u0142 si\u0119 do niego grafik, zapytuj\u0105c go: \u201eGdzie pan ma jak\u0105\u015b umow\u0119 licencyjn\u0105 pozwalaj\u0105ca na korzystanie z tej etykiety?\u201d.<\/p>\n Klient takiej umowy nie mia\u0142, poniewa\u017c robi\u0142 t\u0119 etykiet\u0119 tzw. grafik pracuj\u0105cy \u201ena g\u0119b\u0119\u201d. I \u201ena g\u0119b\u0119\u201d zawsze jest fajnie, dop\u00f3ki grafik dobrze prz\u0119dzie, bo potem zaczyna szuka\u0107 pieni\u0105\u017ck\u00f3w.<\/p>\n Dlatego je\u017celi zamawiasz jakie\u015b dzie\u0142o, to zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, \u017ceby w tej umowie znalaz\u0142y si\u0119 postanowienia dotycz\u0105ce przeniesienia autorskich praw maj\u0105tkowych b\u0105d\u017a udzielenia licencji. \u017beby\u015b nie znalaz\u0142 si\u0119 w sytuacji, w kt\u00f3rej korzystasz z czego\u015b, tak naprawd\u0119 nie maj\u0105c ku temu uprawnie\u0144.<\/p>\n Wracaj\u0105c do w\u0105tku zatrudnienia na umow\u0119 o dzie\u0142o zamiast na umow\u0119 o prac\u0119 czy umow\u0119 zlecenie, pami\u0119taj, \u017ce to mo\u017ce by\u0107 inwestycja bardzo ryzykowna.<\/p>\n Ona, owszem, przynosi na pocz\u0105tku realn\u0105 oszcz\u0119dno\u015b\u0107, ale nasz kochany ZUS ma bardzo dobr\u0105 pami\u0119\u0107 i on tak pr\u0119dko nie zapomina.<\/p>\n Pi\u0119\u0107 lat , tyle si\u0119 przedawniaj\u0105 roszczenia, w zwi\u0105zku z tym ZUS mo\u017ce w okresie pi\u0119ciu lat zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do ciebie i podwa\u017cy\u0107 umow\u0119 o dzie\u0142o jako fikcyjn\u0105, nakazuj\u0105c \u00a0ci zap\u0142at\u0119 zaleg\u0142ego ZUS-u wraz z odsetkami, co b\u0119dzie skutkowa\u0142o tym, \u017ce ta oszcz\u0119dno\u015b\u0107 poniesiona pi\u0119\u0107 lat temu dzisiaj jest raczej strat\u0105 pieni\u0119dzy.<\/p>\n Dlatego warto przemy\u015ble\u0107 czy umowa o dzie\u0142o jest rzeczywi\u015bcie najlepszym rozwi\u0105zaniem.<\/p>\n W tym momencie narracji klienci najcz\u0119\u015bciej pytaj\u0105 mnie: \u201ePanie Wojtku, jakie s\u0105 alternatywy, bo ja nie chc\u0119 na dzie\u0142o, ale nie chc\u0119 te\u017c ZUS-u\u201d.<\/p>\n Kilka alternatyw jest.<\/p>\n B2B (business to business) \u2013 zatrudniasz innego przedsi\u0119biorc\u0119, on ci\u0119 fakturuje i po problemie, zus ci\u0119 wtedy nie obchodzi.<\/p>\n Uczniowie i studenci do 26 r. \u017c, kt\u00f3rzy w ramach umowy zlecenia nie podlegaj\u0105 osk\u0142adkowaniu.<\/p>\n Pracownicy etatowi, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 pracowa\u0107 dla ciebie po godzinach, a w ramach etatu osi\u0105gaj\u0105 minimalne wynagrodzenie i dlatego w ramach wsp\u00f3\u0142pracy z tob\u0105 tego ZUS-u nie b\u0119d\u0105 p\u0142aci\u0107.<\/p>\n Opr\u00f3cz tych rozwi\u0105za\u0144, ja zawsze m\u00f3wi\u0119 klientom, \u017ce czasem warto te\u017c popracowa\u0107 na przekonaniach.<\/p>\n Je\u017celi zatrudniasz pracownik\u00f3w, to najcz\u0119\u015bciej tw\u00f3j biznes ro\u015bnie. Je\u017celi biznes ro\u015bnie, to chyba bez sensu jest na wszystkim oszcz\u0119dza\u0107, tym bardziej, \u017ce koszty zatrudnienia pracownika stanowi\u0105 koszt uzyskania przychodu, co sprawia, \u017ce de facto tw\u00f3j podatek dochodowy jest mniejszy.<\/p>\n Przemy\u015bl to, zanim zatrudnisz na fikcyjn\u0105 umow\u0119 o dzie\u0142o.<\/p>\n Przejd\u017amy teraz do marketingu, czyli do zdobywania klient\u00f3w.<\/p>\n Tutaj znowu wracamy do prawa autorskiego. Jak widzisz, ta w\u0142asno\u015b\u0107 intelektualna przejawia si\u0119 tak naprawd\u0119 we wszystkich kwestiach.<\/p>\n Z marketingiem jest tak, \u017ce je\u017celi prowadzisz jakie\u015b dzia\u0142ania marketingowe, to wykorzystujesz w nich wiele utwor\u00f3w, m.in. muzyk\u0119, grafik\u0119, zdj\u0119cia.<\/p>\n Je\u017celi masz du\u017cy bud\u017cet, zlecasz wykonanie takich utwor\u00f3w komu\u015b z zewn\u0105trz, zawierasz z nim umow\u0119 o dzie\u0142o z przeniesieniem autorskich praw maj\u0105tkowych i wszystko \u015bmiga.<\/p>\n Jednak przy mniejszych bud\u017cetach najcz\u0119\u015bciej szukasz materia\u0142\u00f3w bezp\u0142atnych. Idziesz do Google\u2019a, szukasz grafiki i cz\u0119sto bezrefleksyjnie j\u0105 wykorzystujesz.<\/p>\n Je\u017celi wykorzystujesz jakie\u015b materia\u0142y nie swoje, a bezp\u0142atne, to musisz si\u0119 zawsze upewni\u0107, na jakich licencjach s\u0105 one rozpowszechniane, czy mo\u017cesz je rzeczywi\u015bcie wykorzysta\u0107.<\/p>\n Mo\u017ce si\u0119 bowiem okaza\u0107, \u017ce wykorzystasz jakie\u015b zdj\u0119cie w materia\u0142ach marketingowych, to zdj\u0119cie nie jest Twoje, wykorzysta\u0142e\u015b je bez odpowiedniej licencji i masz problem, musisz p\u0142aci\u0107 odszkodowanie za bezumowne wykorzystanie czyjego\u015b utworu.<\/p>\n Pami\u0119taj, \u017ce \u0142adne zdj\u0119cia i grafiki nie bior\u0105 si\u0119 znik\u0105d, one zawsze do kogo\u015b nale\u017c\u0105.<\/p>\n W dzia\u0142aniach marketingowych nie zapomnij r\u00f3wnie\u017c o wizerunku.<\/p>\n Pami\u0119taj, \u017ce nie tylko wizerunek celebryt\u00f3w korzysta z ochrony. Przyzwyczaili\u015bmy si\u0119 ju\u017c, \u017ce celebryci wyst\u0119puj\u0105cy w reklamach bior\u0105 za to pieni\u0105dze.<\/p>\n Je\u017celi jednak przychodz\u0105 do twojego escape roomu pi\u0119kni, m\u0142odzi ludzie i chcesz wykorzysta\u0107 ich zdj\u0119cie w materia\u0142ach marketingowych, np. na Facebooku, to r\u00f3wnie\u017c musisz mie\u0107 ich zgod\u0119, bo na rozpowszechnianie cudzego wizerunku, szczeg\u00f3lnie w ramach dzia\u0142a\u0144 komercyjnych, zgoda jest potrzebna.<\/p>\n Wystarczy mie\u0107 cho\u0107by jakie\u015b proste o\u015bwiadczenie, \u017ce osoby zgadzaj\u0105 si\u0119 na wykorzystanie zdj\u0119\u0107 w okre\u015blony spos\u00f3b. To pozwoli unikn\u0105\u0107 roszcze\u0144 zwi\u0105zanych z naruszeniem prawa do wizerunku.<\/p>\n Pami\u0119taj r\u00f3wnie\u017c, \u017ce marketing internetowy wi\u0105\u017ce si\u0119 z przetwarzaniem danych osobowych.<\/p>\n Przyk\u0142adowo, je\u017celi masz newsletter, to najcz\u0119\u015bciej przetwarzasz imi\u0119 i adres e-mail, z czym \u0142\u0105czy si\u0119 wiele obowi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n Takim najbardziej widocznym i dotkliwym, bo widocznym na stronach, \u00a0obowi\u0105zkiem s\u0105 te wszystkie checkboxy i klauzule informacyjne, kt\u00f3re musz\u0105 mie\u0107 odpowiedni\u0105 tre\u015b\u0107, wskazywa\u0107 na odpowiednie zgody.<\/p>\n Ale to nie wszystko. W ramach ochrony danych osobowych pojawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 sporz\u0105dzania dokumentacji ochrony danych osobowych, zawarcia um\u00f3w powierzenia, przeszkolenia pracownik\u00f3w, wdro\u017cenia stosownych procedur.<\/p>\n W ramach dzia\u0142a\u0144 marketingowych przestrzegam ci\u0119 jeszcze przed jednym: przed nieuczciw\u0105 reklam\u0105.<\/p>\n M\u00f3wi\u0142em ci ju\u017c o ustawie dotycz\u0105cej zwalczania nieuczciwej konkurencji. Ona przewiduje r\u00f3wnie\u017c formy tzw. zakazanej, nieuczciwej reklamy.<\/p>\n Tak\u0105 zakazan\u0105 reklam\u0105 b\u0119dzie np. pozycjonowanie si\u0119 na s\u0142owa kluczowe konkurencji. Je\u017celi twoja konkurencja ma znak towarowy na sw\u00f3j escape room, to nie kieruj reklam Google AdWords na niego, bo to w\u0142a\u015bnie b\u0119dzie czyn nieuczciwej konkurencji.<\/p>\n To samo dotyczy marketingu szeptanego, czyli fa\u0142szywych, negatywnych opinii albo dodawania w\u0142asnych pozytywnych, podszywaj\u0105c si\u0119 pod innych. To s\u0105 dzia\u0142ania marketingowe nieuczciwe, pi\u0119tnowane przez prawo.<\/p>\n Teraz zajmiemy si\u0119 etapem, kiedy klient zawiera z tob\u0105 umow\u0119, a ty nast\u0119pnie t\u0119 umow\u0119 wykonujesz.<\/p>\n To brzmi strasznie powa\u017cnie, ale w sytuacji, w kt\u00f3rej klient przychodzi do twojego escape roomu, \u015bwiadczysz mu us\u0142ug\u0119 na podstawie umowy zawieranej najcz\u0119\u015bciej ustnie, internetowo b\u0105d\u017a mailowo. Niezale\u017cnie od formy, zawsze jest to umowa.<\/p>\n Skoro wiesz, \u017ce zawierasz ze swoim klientem i robisz to najcz\u0119\u015bciej na odleg\u0142o\u015b\u0107, to pojawia si\u0119 tutaj taki wniosek: powiniene\u015b mie\u0107 regulamin.<\/p>\n Regulamin szczeg\u00f3lnie przydaje si\u0119 wtedy, kiedy nadchodzi zima, czyli och\u0142adzaj\u0105 si\u0119 twoje relacje z klientem.<\/p>\n Regulamin\u00f3w co do zasady nikt nie czyta. Ka\u017cdy zaznacza checkbox, \u017ce przeczyta\u0142, \u017ce akceptuje, ale gdy b\u0119dzie niezadowolony z us\u0142ugi, to zacznie dopiero my\u015ble\u0107 o tym, \u017ceby do tego regulaminu zajrze\u0107 i poszuka\u0107 czego\u015b, co mo\u017ce wyci\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n Pierwszy regulamin to regulamin zwi\u0105zany z zawieraniem um\u00f3w na odleg\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Je\u017celi masz stron\u0119 internetow\u0105, w ramach kt\u00f3rej umo\u017cliwiasz klientom dokonanie rezerwacji w twoim escape roomie, to musisz mie\u0107 regulamin, kt\u00f3ry b\u0119dzie przewidywa\u0142 warunki zawarcia tej umowy, jej tre\u015b\u0107, procedur\u0119 reklamacyjn\u0105, odst\u0105pienia od umowy.<\/p>\n Drugi regulamin jest wewn\u0119trzny. Czyli klient przychodzi do escape roomu i warto mie\u0107 regulamin, kt\u00f3ry przewiduje, jak z tego escape roomu korzysta\u0107, czego nie robi\u0107, co robi\u0107, czego nie wolno, a na co uwa\u017ca\u0107. W sytuacji, w kt\u00f3rej klient b\u0119dzie mia\u0142 jakie\u015b roszczenia, reklamacje, zawsze mo\u017cna mu na ten regulamin si\u0119 powo\u0142a\u0107.<\/p>\n Cz\u0119sto spotykam si\u0119 z tym, \u017ce przedsi\u0119biorcy przygotowuj\u0105 pieczo\u0142owicie regulaminy, zabezpieczaj\u0105 si\u0119 na wszystko, co si\u0119 da.<\/p>\n Potem przychodzi klient i oni, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na regulamin, nieprzejednani odmawiaj\u0105 mu czego\u015b. Ja zawsze powtarzam klientom, \u017ce w ramach tej obs\u0142ugi klienta, tego do\u015bwiadczenia z nami czasem warto od\u0142o\u017cy\u0107 na bok ten regulamin i pomy\u015ble\u0107 po ludzku, tak, \u017ceby ten klient by\u0142 po prostu u\u015bmiechni\u0119ty.<\/p>\n Mam nadziej\u0119, \u017ce r\u00f3wnie\u017c ty b\u0119dziesz u\u015bmiechni\u0119ty po lekturze tego poradnika. Na deser, zapraszam ci\u0119 na sesj\u0119 pyta\u0144 i odpowiedzi.<\/p>\n Pytanie nr 1:\u00a0<\/strong>Chcia\u0142em zapyta\u0107 si\u0119 odno\u015bnie znak\u00f3w towarowych, ich zastrzegania. Co je\u017celi jaka\u015b firma zastrzeg\u0142a sobie np. nazw\u0119 \u201eescape room\u201d, \u201eroom escape\u201d albo tego typu rzeczy, kt\u00f3re s\u0105 og\u00f3lnie u\u017cywane przez wszystkich?<\/p>\n Po pierwsze, taka nazwa nie powinna by\u0107 zarejestrowana przez Urz\u0105d Patentowy, bo ona nie indywidualizuje us\u0142ugi, tylko wskazuje na jej charakter.<\/p>\n Je\u017celi Urz\u0105d Patentowy w swojej nie\u015bwiadomo\u015bci zarejestrowa\u0142, to my mo\u017cemy d\u0105\u017cy\u0107 do uniewa\u017cnienia tego znaku.<\/p>\n Eliminowanie z obrotu poj\u0119cia escape room to by\u0142by absurd. Bo wszyscy tutaj jak jeste\u015bmy mamy co\u015b wsp\u00f3lnego z escape roomami i nie mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce jedna osoba ma monopol na poj\u0119cie \u201eescape room\u201d.<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym nie b\u0119dzie mo\u017cliwe zastrze\u017cenie znaku \u201eescape room\u201d. Je\u017celi jednak taki znak zosta\u0142 zarejestrowany, a kto\u015b b\u0119dzie chcia\u0142 z tym walczy\u0107, wystarczy uda\u0107 si\u0119 do rzecznika patentowego i on podzia\u0142a w ramach procedury uniewa\u017cnienia tego znaku towarowego.<\/p>\n Odno\u015bnie znak\u00f3w towarowych polecam\u00a0blog Miko\u0142aja Lecha<\/a>. Miko\u0142aj wypowiedzia\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c go\u015bcinnie na potrzeby tego materia\u0142u.<\/p>\n Wypowied\u017a Miko\u0142aja Lecha\u00a0<\/strong>Doradza\u0142em jednemu z klient\u00f3w w sprawie znak\u00f3w towarowych ESCAPE ROOM, kt\u00f3re zosta\u0142y zg\u0142oszone w Polsce do ochrony.<\/p>\n Bran\u017ce ogarn\u0105\u0142 strach, \u017ce komu\u015b uda si\u0119 zmonopolizowa\u0107 tak naprawd\u0119 nazw\u0119 rodzajow\u0105.<\/p>\n Interweniowali\u015bmy wi\u0119c w Urz\u0119dzie Patentowym RP wskazuj\u0105c, \u017ce okre\u015blenie \u201eescape room\u201d czy \u201eroom escape\u201d nie nadaje si\u0119 do odr\u00f3\u017cniania tego typu gier.<\/p>\n Na t\u0105 chwil\u0119 zarejestrowano jedynie znaki s\u0142owno-graficzne o tej nazwie. Uda\u0142o si\u0119 to dlatego, \u017ce elementem fantazyjnym by\u0142a w nich grafika.<\/p>\n Przewiduj\u0119, \u017ce w zakresie us\u0142ug rozrywkowych tego typu znak\u00f3w s\u0142ownych nie uda si\u0119 zastrzec.<\/p>\n Gdyby tak si\u0119 jednak sta\u0142o (ekspert rozpatruj\u0105cy spraw\u0119 jest tylko cz\u0142owiekiem) to formalnie mo\u017cna w przysz\u0142o\u015bci podj\u0105\u0107 pr\u00f3b\u0119 uniewa\u017cnienia takiego prawa.<\/p>\n<\/div>\n Pytanie nr 2:\u00a0<\/b>My\u015bl\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0142a\u015bcicieli ma taki punkt w regulaminie do graczy, \u017ce gracze wchodz\u0105 do pokoi na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107. Pytanie: czy to jest w og\u00f3le zgodne z prawem, czy ma jakie\u015b znaczenie, czy to jest bardziej taki straszak?<\/p>\n A drugie pytanie: czy je\u017celi mamy regulamin, w kt\u00f3rym damy zapis, \u017ce podczas rejestracji osoby podaj\u0105ce dane wyra\u017caj\u0105 zgod\u0119 na przetwarzanie danych, to czy taki punkt jeszcze jest potrzebny na formularzu rezerwacji, taki checkbox, czy wystarczy to zawrze\u0107 w regulaminie?<\/p>\n Zaczynaj\u0105c od pierwszego pytania, oczywi\u015bcie to si\u0119 pojawia nagminnie. Wchodzi na swoj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 i to jest taki straszak. \u00a0Nie ma to \u00a0\u017cadnego waloru prawnego, poniewa\u017c ty jako przedsi\u0119biorca jeste\u015b zobowi\u0105zany zapewni\u0107 swojemu klientowi takie warunki, \u017ceby one by\u0142y dla niego bezpieczne, chyba \u017ce uprzedzisz o pewnych ryzykach i on si\u0119 \u015bwiadomie zgodzi.<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym, je\u017celi klientowi by si\u0119 co\u015b przydarzy\u0142o, to nie b\u0119dziesz m\u00f3g\u0142 po prostu mu powiedzie\u0107: \u201eS\u0142uchaj, wchodzi\u0142e\u015b na w\u0142asn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107, moja odpowiedzialno\u015b\u0107 jest totalnie wy\u0142\u0105czona\u201d.<\/p>\n Zawsze trzeba si\u0119 zastanowi\u0107, czy do\u0142o\u017cy\u0142e\u015b nale\u017cytej staranno\u015bci, czy odpowiednie zabezpieczenia by\u0142y wdro\u017cone, czy klient by\u0142 poinformowany. W zwi\u0105zku z tym to postanowienie w regulaminie mo\u017ce by\u0107 uznane za klauzul\u0119 niedozwolon\u0105 i ono jako takie w og\u00f3le jest nieskuteczne.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o drugie pytanie, czyli o checkbox, jak zrozumia\u0142em za zgod\u0105 na przetwarzanie danych w celach marketingowych, to w og\u00f3le ukrywanie go w regulaminie sprawia, \u017ce ta zgoda jest niewa\u017cna. I o tym wielokrotnie GIODO si\u0119 wypowiada\u0142, \u017ce taka zgoda musi by\u0107 odebrana oddzielnie od regulaminu. Czyli kto\u015b musi mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zawarcia z tob\u0105 umowy bez wyra\u017cenia zgody marketingowej, nie mo\u017ce by\u0107 to po\u0142\u0105czone.<\/p>\n Je\u017celi chodzi o dane wykorzystywane wy\u0142\u0105cznie w celu realizacji umowy, to tu w og\u00f3le nie musisz mie\u0107 zgody, bo wystarczaj\u0105c\u0105 podstaw\u0105 przetwarzania danych jest w\u0142a\u015bnie ta zawarta umowa. Je\u017celi te dane s\u0105 wykorzystywane wy\u0142\u0105cznie w ramach realizacji tej umowy, checkbox za zgod\u0105 jest niepotrzebny.<\/p>\n Pytanie nr 3:\u00a0<\/strong>Zatrudniamy w escape roomie student\u00f3w na umow\u0119 zlecenie. Mamy od czasu do czasu burz\u0119 m\u00f3zg\u00f3w. Oni s\u0105 superkreatywni, maj\u0105 \u015bwietne pomys\u0142y. Czy to, co oni wytworz\u0105, to nasza w\u0142asno\u015b\u0107, czy to jest ich w\u0142asno\u015b\u0107? Jak si\u0119 \u017cegnamy z nimi w przysz\u0142o\u015bci, to czyje to s\u0105 pomys\u0142y?<\/p>\n Jak powiedzia\u0142em wcze\u015bniej, prawo autorskie nie chroni pomys\u0142\u00f3w. Na etapie burzy m\u00f3zg\u00f3w, gdy wymieniacie si\u0119 w jakim\u015b gronie pomys\u0142ami, to owszem wymienili\u015bcie si\u0119, ale nie powsta\u0142 jeszcze \u017caden utw\u00f3r i nikt nie naby\u0142 do niego praw.<\/p>\n W zwi\u0105zku z czym, na tym etapie w og\u00f3le nie mamy problemu. Problem pojawia si\u0119 wtedy, kiedy student stworzy\u0142by co\u015b, sw\u00f3j pomys\u0142 przela\u0142 na papier w postaci np. scenariusza.<\/p>\n Je\u017celi chcesz z tego korzysta\u0107, to musisz od niego naby\u0107 autorskie prawa maj\u0105tkowe, \u017ceby w przysz\u0142o\u015bci nie by\u0142o z tym problemu.<\/p>\n Je\u017celi zatrudniasz na umow\u0119 o prac\u0119, to najcz\u0119\u015bciej zawiera si\u0119 w niej postanowienia, \u017ce wszystko to, co zosta\u0142o wykonane w ramach obowi\u0105zk\u00f3w pracowniczych, w\u0142\u0105cznie z prawami autorskimi i maj\u0105tkowymi, nabywa pracodawca.<\/p>\n Warto o tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce je\u017celi dochodzi do utrwalenia jakich\u015b pomys\u0142\u00f3w, by zapewni\u0107 sobie prawa do ich wykorzystywania.<\/p>\n Kole\u017canka zada\u0142a ciekawe pytanie o prawa autorskie przy zleceniu i umowie o dzie\u0142o. Tu nie ma \u017cadnego automatyzmu. Czyli trzeba w tej umowie zawrze\u0107 stosowne postanowienia.<\/p>\n Doda\u0142bym, bo wiem z praktyki, \u017ce najcz\u0119\u015bciej tak to wygl\u0105da, \u017ce my ograniczamy si\u0119 do stwierdzenia, \u017ce zamawiaj\u0105cy nabywa ca\u0142o\u015b\u0107 autorskich praw maj\u0105tkowych. To nie za\u0142atwia sprawy, poniewa\u017c trzeba jeszcze wskaza\u0107 pola eksploatacji, trzeba jeszcze pami\u0119ta\u0107 o prawach zale\u017cnych, o autorskich prawach osobistych.<\/p>\n Generalnie postanowienia dotycz\u0105ce praw autorskich najcz\u0119\u015bciej w umowie przybieraj\u0105 ca\u0142y oddzielny paragraf i to nie jest jedno zdanie. Wi\u0119c wszystkie te wzory internetowe, gdzie pojawia si\u0119 nabycie ca\u0142o\u015bci autorskich praw maj\u0105tkowych, tak naprawd\u0119 nie prowadz\u0105 do niczego, bo do \u017cadnego przej\u015bcia praw nie dochodzi ze wzgl\u0119du na niedookre\u015blenie tego.<\/p>\n Pytanie nr 4<\/strong>: Bez wzgl\u0119du na to, jak bezpiecznego pokoju nie zrobimy, kto\u015b mo\u017ce sobie te metalowe drzwi na nog\u0119 zrzuci\u0107. Wi\u0119c jak zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed takimi sytuacjami, \u017ceby klienci nie mieli p\u00f3\u017aniej do nas pretensji o to, \u017ce my zrobili\u015bmy niebezpieczny pok\u00f3j, mimo \u017ce jest on w stu procentach bezpieczny, ale cz\u0142owiek si\u0119 pobi\u0142 z koleg\u0105 i sobie krzywd\u0119 zrobi\u0142?<\/p>\n To jest kwestia odpowiedzialno\u015bci prawnej, odpowiedzialno\u015bci cywilnej. Nigdy nie ponosisz odpowiedzialno\u015bci absolutnej. To, \u017ce komu\u015b co\u015b si\u0119 przydarzy\u0142o, to jeszcze nie oznacza, \u017ce automatycznie ponosisz odpowiedzialno\u015b\u0107. Przy czym, zawsze musisz by\u0107 w stanie wykaza\u0107, \u017ce te zabezpieczenia s\u0105 odpowiednie ze wzgl\u0119du na potencjalne zagro\u017cenia.<\/p>\n Jedyn\u0105 form\u0105 zabezpieczenia jest wdro\u017cenie odpowiednich zabezpiecze\u0144 i zadbanie o regulamin wewn\u0119trzny, kt\u00f3ry b\u0119dzie akceptowany poprzez wej\u015bcie do escape roomu. W teatrach si\u0119 to rozwi\u0105zuje np. poprzez wydrukowanie tego regulaminu i wywieszanie go w formie plakatu przed wej\u015bciem na widowni\u0119.<\/p>\n Nie ma jednak \u017cadnego z\u0142otego sposobu, w kt\u00f3rym m\u00f3g\u0142by\u015b powiedzie\u0107 klientowi, kt\u00f3ry zg\u0142osi si\u0119 do ciebie z roszczeniem, \u017ce ty odpowiedzialno\u015bci nie ponosisz. To zawsze jest kwestia indywidulana i prawdopodobnie b\u0119dzie oceniana najcz\u0119\u015bciej na etapie post\u0119powania reklamacyjnego, gdy klient przyjdzie do ciebie z tak\u0105 reklamacj\u0105. Nie ma niestety \u017cadnej z\u0142otej, prawniczej formu\u0142ki, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby tobie wymiga\u0107 si\u0119 na zawsze od odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n Pytanie nr 5:\u00a0<\/strong>Chcia\u0142bym dopyta\u0107 o zgod\u0119 na wykorzystanie zdj\u0119\u0107 w celach marketingowych. Czy wystarczy nam zgoda s\u0142owna udzielona w lokalu, czy musz\u0119 mie\u0107 to jako\u015b na pi\u015bmie potwierdzone?<\/p>\n Zgody mo\u017cna udzieli\u0107 w ka\u017cdej formie, tylko powstaje problem dowodowy: jak wyka\u017cesz zgod\u0119 ustn\u0105?<\/p>\n Warto mie\u0107 takie proste, kr\u00f3tkie o\u015bwiadczenie, zgod\u0119 na wykorzystanie wizerunku i poprosi\u0107 o podpis. Je\u017celi to nie jest mo\u017cliwe, decyzja nale\u017cy do ciebie, czy opierasz si\u0119 na zgodzie ustnej, czy nie, bo w przysz\u0142o\u015bci, gdyby klient zarzuci\u0142 ci wykorzystanie zdj\u0119cia bez zgody, to ty musisz by\u0107 w stanie wykaza\u0107, \u017ce on takiej zgody ci udzieli\u0142.<\/p>\n On mo\u017ce j\u0105 udzieli\u0107 w dowolnej formie. Mailowo, pisemnie, ustnie, ale ty musisz by\u0107 w stanie j\u0105 wykaza\u0107. Wi\u0119c zawsze musisz si\u0119 zastanowi\u0107, czy masz jaki\u015b dow\u00f3d na udzielenie tej zgody. Oczywi\u015bcie najbardziej drastycznym pomys\u0142em by\u0142oby nagrywanie go z ukrytej kamery, ale tego te\u017c nie polecam, bo to z kolei wchodzenie w sfer\u0119 prywatno\u015bci.<\/p>\n Pytanie nr 6:<\/strong>\u00a0Mam pytanie odno\u015bnie tego, \u017ce mo\u017cemy na\u015bladowa\u0107 czyj\u015b pok\u00f3j, czyli wystr\u00f3j, og\u00f3lny klimat. Mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 tak, \u017ce np. my wymy\u015blimy jaki\u015b pok\u00f3j, w okolicy nikt takiego nie ma, a po roku kto\u015b mo\u017ce si\u0119 do nas zg\u0142osi\u0107, \u017ce w jakim\u015b ma\u0142ych miasteczku w Niemczech jest pok\u00f3j z takim wystrojem i my ukradli\u015bmy ten pomys\u0142.<\/p>\n Jest takie ryzyko na gruncie prawa autorskiego, dlatego prawo autorskie przewiduje co\u015b takiego jak tw\u00f3rczo\u015b\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142\u0105.<\/p>\n To si\u0119 tak m\u0105drze nazywa, a polega na tym, \u017ce w r\u00f3\u017cnych miejscach na ziemi ludzie mog\u0105 wpa\u015b\u0107 na podobne pomys\u0142y i je zrealizowa\u0107. Mo\u017ce by\u0107 tak, \u017ce dwie osoby r\u00f3wnolegle wpadn\u0105 na dok\u0142adnie ten sam pomys\u0142 i go zrealizuj\u0105.<\/p>\n Je\u017celi jedna by\u0142a wcze\u015bniej, to prawa autorskie przys\u0142uguj\u0105 jej, ale je\u017celi my stworzyli\u015bmy co\u015b w zupe\u0142nej nie\u015bwiadomo\u015bci, w zupe\u0142nym niewzorowaniu si\u0119 na tej innej osobie, to w ramach ewentualnego procesu b\u0119dziemy si\u0119 w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b broni\u0107, powo\u0142uj\u0105c na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142\u0105.<\/p>\n Czyli to nie jest tak, \u017ce my musimy zrobi\u0107 research, czy na \u015bwiecie nie ma czego\u015b podobnego, aczkolwiek zawsze warto si\u0119 zastanowi\u0107, czy w najbli\u017cszej okolicy czego\u015b nie ma.<\/p>\n Generalnie chodzi jak zawsze w prawie o do\u0142o\u017cenie takiej nale\u017cytej staranno\u015bci profesjonalisty. Czyli nie dzia\u0142anie ca\u0142kowicie na o\u015blep, ale poczynienie jakich\u015b krok\u00f3w w celu zabezpieczenia siebie.<\/p>\n Je\u017celi my takie kroki poczynimy, to b\u0119dziemy wzgl\u0119dnie bezpieczni. Oczywi\u015bcie nie m\u00f3wi\u0119 o chamskim kopiowaniu jeden do jednego i potem powo\u0142ywaniu si\u0119, \u017ce ja nie mia\u0142em poj\u0119cia, bo to te\u017c si\u0119 nie sprawdza.<\/p>\n Generalnie temat prawa autorskiego, inspiracji i utwor\u00f3w zale\u017cnych jest bardzo p\u0142ynny. \u00a0To trzeba zawsze rozwa\u017ca\u0107 na gruncie indywidualnej sytuacji i nie ma takiej zero-jedynkowej granicy: to wolno, tego nie wolno.<\/p>\n Cz\u0119sto np. nam si\u0119 wydaje, \u017ce mo\u017cemy wykorzysta\u0107 15 sekund czyjej\u015b muzyki i wtedy to jest dozwolone. Nie ma \u017cadnych zerojedynkowych w prawie autorskim odpowiedzi i zawsze trzeba indywidualnie podchodzi\u0107 do danego przypadku.<\/p>\n Pytanie nr 7:<\/strong>\u00a0Czy nagrywanie na monitoringu, kt\u00f3re mog\u0142oby by\u0107 tak\u0105 form\u0105 zabezpieczenia, wymaga specjalnej zgody od u\u017cytkownika, czy wystarczy poinformowa\u0107 u\u017cytkownika, \u017ce jest monitoring i \u017ce to wszystko jest nagrywane?<\/p>\n Poinformowanie to ju\u017c jest raz, ale niestety RODO, czyli to unijne rozporz\u0105dzenie o ochronie danych osobowych, kt\u00f3re b\u0119dzie stosowane od maja 2018 r., dotyczy r\u00f3wnie\u017c monitoringu wizyjnego.<\/p>\n Wed\u0142ug tego rozporz\u0105dzenia nagrywanie kogo\u015b, monitorowanie kogo\u015b to ju\u017c b\u0119dzie proces przetwarzania jego danych osobowych.<\/p>\n \u017beby m\u00f3c przetwarza\u0107 dane osobowe, trzeba legitymowa\u0107 si\u0119 odpowiedni\u0105 podstaw\u0105, a najlepsz\u0105 b\u0119dzie w\u0142a\u015bnie zgoda.<\/p>\n Aczkolwiek w celach zapewnienia bezpiecze\u0144stwa np. w escape roomie mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c powo\u0142a\u0107 si\u0119 na tzw. usprawiedliwiony cel. Czyli my d\u0105\u017cymy do tego, \u017ceby u\u017cytkownicy byli bezpieczni, nie musimy odbiera\u0107 zgody, ale informujemy.<\/p>\n Generalnie RODO k\u0142adzie nacisk, \u017ceby\u015bmy zawsze, niezale\u017cnie od wszystkiego dok\u0142adnie informowali i to nie w taki lakoniczny spos\u00f3b czy te\u017c bardzo formalistyczny, ale m\u00f3wienie troch\u0119 jak krowie na granicy, co si\u0119 b\u0119dzie dzia\u0142o.<\/p>\n W zwi\u0105zku z tym podstaw\u0105 na pewno zawsze jest wyra\u017ana informacja. Zgoda by\u0142aby super, tylko pytanie: jak t\u0119 zgod\u0119 teraz odbiera\u0107? B\u0119dziemy prosi\u0107 o podpisanie \u015bwistka: \u201eZgadzam si\u0119 na nagrywanie mnie\u201d? Do\u015b\u0107 kuriozalne, wi\u0119c oczywi\u015bcie wspomnia\u0142bym o tym w regulaminie, informowa\u0142bym i na tym bym poprzesta\u0142.<\/p>\n Prawo dla escape room\u00f3w i innych kreatywnych biznes\u00f3w<\/a><\/p><\/blockquote>\nZwalczanie nieuczciwej konkurencji<\/h3>\n
S\u0105d jako ostateczno\u015b\u0107<\/h3>\n
Zapo\u017cyczenia i inspiracja we w\u0142asnym escape roomie<\/h3>\n
Lokalizacja escape roomu, czyli wynajmujemy lokal<\/h2>\n
Nak\u0142ady na lokal<\/h3>\n
Rozliczanie medi\u00f3w<\/h3>\n
Kary umowne<\/h3>\n
Trwa\u0142o\u015b\u0107 umowy<\/h3>\n
Zatrudnianie pracownik\u00f3w<\/h2>\n
Czym jest dzie\u0142o?<\/h3>\n
Oszcz\u0119dno\u015bci wychodz\u0105 bokiem<\/h3>\n
Alternatywy dla umowy o dzie\u0142o<\/h3>\n
Marketing i aspekty prawne<\/h2>\n
Wizerunek a promocja escape roomu<\/h3>\n
Dane osobowe<\/h3>\n
Zakazana reklama<\/h3>\n
Obs\u0142uga klienta a prawo<\/h2>\n
Ludzka twarz ma znaczenie<\/h3>\n
Prawo dla escape room\u00f3w \u2013 pytania i odpowiedzi<\/h3>\n