– og\u00f3lne okre\u015blenie wszystkich odmian muzyki popularnej wywodz\u0105cej si\u0119 z „czarnego” bluesa i ameryka\u0144skiej muzyki bia\u0142ych typu Country and Western oraz rock’n’rollowej<\/p>\n
[Wac\u0142aw Panek – Ma\u0142y s\u0142ownik muzyki rozrywkowej, ZAKR 1986]<\/p>\n
– jeden z podstawowych styl\u00f3w w wokalno-instrumentalnej muzyce rozrywkowej, powsta\u0142y w po\u0142owie lat 50 XX w. Z po\u0142\u0105czenia element\u00f3w bia\u0142ych i murzy\u0144skich styl\u00f3w (m.in. rhythm’n’bluesa oraz country and western), charakteryzuj\u0105cy si\u0119 mocno zaznaczonym rytmem i elektrycznie wzmocnionym instrumentarium<\/p>\n
[Adam Wola\u0144ski – S\u0142ownik termin\u00f3w muzyki rozrywkowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1999]<\/p>\n
– …pozbawiony jakichkolwiek skrupu\u0142\u00f3w ameryka\u0144ski przemys\u0142 rozrywkowy (…) postanowi\u0142 nastolatkom wyci\u0105gn\u0105\u0107 pieni\u0105dze z kieszeni za pomoc\u0105 rozrywki, kt\u00f3ra by im si\u0119 podoba\u0142a, wi\u0119c kt\u00f3ra musia\u0142a by\u0107 prymitywna, kanciasta, ha\u0142a\u015bliwa, taka w\u0142a\u015bnie jakie s\u0105 nastolatki. W rezultacie w 1951 roku powsta\u0142a muzyka rock’n’roll, b\u0119d\u0105ca skomercjalizowan\u0105 odmian\u0105 murzy\u0144skiej muzyki tanecznej rhythm’n’blues: elektryczne gitary i kontrabasy wzmocnione g\u0142o\u015bnikami, postronnemu obserwatorowi przypominaj\u0105 d\u013dwi\u0119kiem stado pijanych g\u0119si. Do tego piosenkarze krzycz\u0105cy ze \u015bci\u015bni\u0119tych garde\u0142 najprymitywniejsze s\u0142owa piosenek o mi\u0142o\u015bci, prawie nastolatk\u00f3w do swobody i o tym, \u017ce rodzice s\u0105 g\u0142upimi zawalidrogami. Ch\u0142opcy z gitarami zapu\u015bcili d\u0142ugie w\u0142osy, aby o\u015bmieli\u0107 tym dziewcz\u0119ta do \u0142atwych i szybkich zbli\u017ce\u0144, w czasie za\u015b grania i \u015bpiewu j\u0119li ko\u0142ysa\u0107 si\u0119 w biodrach, co mia\u0142o by\u0107 demonstracj\u0105 niczym nie skr\u0119powanego seksu…<\/p>\n
[Jerzy Waldorff – Sekrety Polihymnii, rozdzia\u0142 „Jazz i Rock”. Wydanie IV, Iskry, 1978 r]<\/p>\n
– typ muzyki powsta\u0142y w po\u0142owie XX w. na terenie Stan\u00f3w Zjednoczonych, z po\u0142\u0105czenia element\u00f3w muzyki Country and Western i rhythm and blues. Utwory rock music maj\u0105 na og\u00f3\u0142 parzyste metrum, silnie akcentowany motoryczny rytm i akcenty na s\u0142abych cz\u0119\u015bciach taktu. Mimo zasadniczo tonalnego charakteru w rock music pojawiaj\u0105 si\u0119 cz\u0119sto modalizmy przej\u0119te z folkloru r\u00f3\u017cnych kr\u0119g\u00f3w kulturowych. Podstawow\u0105 form\u0105 rock music jest piosenka zwrotkowa, nieco rzadziej bluesowa. Rock music jest przede wszystkim muzyk\u0105 instrumetalno-wokaln\u0105; czysto instrumentalnych utwor\u00f3w jest stosunkowo niewiele – s\u0105 to g\u0142\u00f3wnie nagrywane w pierwszej po\u0142owie lat 60-tych przeboje grup gitarowych, jak The Ventures czy The Shadows, kompozycje zespo\u0142\u00f3w wykorzystuj\u0105cych syntezatory lub fragmenty wiekszych kompozycji typu suity. Utwory wy\u0142\u0105cznie wokalne nale\u017c\u0105 w rock music do wyjatk\u00f3w. Rock music wykonywana jest zespo\u0142owo, nawet solistom-wokalistom towarzyszy z regu\u0142y niewielka grupa wokalno-instrumentalna. Typowy zesp\u00f3\u0142 rock music sk\u0142ada si\u0119 z 4-5 muzyk\u00f3w: perkusisty, kontrabasisty (b\u0105d\u013d gitarzysty basowego), tworz\u0105cych tzw. sekcj\u0119 rytmiczn\u0105, oraz dw\u00f3ch gitarzyst\u00f3w i pianisty (b\u0105d\u013d saksofonisty), reprezentuj\u0105cych sekcj\u0119 melodyczn\u0105. Sekcja rytmiczna mo\u017ce by\u0107 poszerzona o dodatkow\u0105 gitar\u0119 i (lub) fortepian. Instrumentarium rock music zmienia\u0142o si\u0119 w miar\u0119 rozwoju tej muzyki. Pocz\u0105tkowo – za wzorem murzy\u0144skich grup rhythm and bluesowych – tworzy\u0142y je perkusja, kontrabas, gitara, fortepian i saksofon tenorowy. Ograniczenie sekcji melodycznej do gitar wi\u0105\u017ce si\u0119 z wp\u0142ywem muzyki Country and Western. Pierwszym zespo\u0142em o takim sk\u0142adzie by\u0142 powsta\u0142y w 1965 The Bluecaps, towarzysz\u0105cy Gene Vincentowi. Nast\u0119pnie do instrumentarium rock music w\u0142\u0105czono sekcj\u0119 smyczkow\u0105 – dokona\u0142 tego Buddy Holly. Z kolei do rock music przenikne\u0142y – za po\u015brednictwem murzy\u0144skiej muzyki religijnej – organy Hammonda, kt\u00f3re wraz z fortepianem dominuj\u0105 w brzmieniu grup rhythm’n’bluesowych. Instrumentarium rock music wzbogacone zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c sekcj\u0105 d\u0119t\u0105, czasem powi\u0119kszon\u0105 do rozmiar\u00f3w big bandu, realizuj\u0105c\u0105 akompaniament riffowy (jest ona charakterystyczn\u0105 cech\u0105 nagra\u0144 czarnych wokalist\u00f3w rock music). W po\u0142owie lat 60-tych solowe fragmenty instrumentalne rock music nabra\u0142y charakteru improwizowanego i rozros\u0142y si\u0119: da\u0142o to pocz\u0105tek pr\u00f3bom \u0142\u0105czenia rock music i jazzu. W tym okresie pojawi\u0142y utwory nawi\u0105zujace do \u015brodk\u00f3w wyrazu muzyki „powa\u017cnej” – b\u0105d\u013d poprzez orkiestraln\u0105 instrumentacj\u0119, zapo\u017cyczanie element\u00f3w techniki kompozycyjnej r\u00f3\u017cnych epok (od staroklasycznego kontrapunktu po serializm), b\u0105d\u013d te\u017c poprzez tworzenie wi\u0119kszych dzie\u0142 (kantat, suit, muzyki ilustracyjnej) opartych na typowo rockowych rytmach i instrumentarium. Szeroki zasi\u0119g oddzia\u0142ywania rock music oraz dominuj\u0105ca rola \u015brodk\u00f3w technicznych w jej rozpowszechnianiu lokuj\u0105 j\u0105 w obr\u0119bie muzyki popularnej. Folklorystyczny rodow\u00f3d i sta\u0142e odnawianie zwi\u0105zk\u00f3w z muzyk\u0105 ludow\u0105 nadaj\u0105 jej jednak pewne cechy swoiste. Rock music odznacza si\u0119 w\u0142asn\u0105 logik\u0105 rozwoju, niezale\u017cnie od okresowej popularno\u015bci poszczeg\u00f3lnych substyl\u00f3w. Istotn\u0105 cech\u0105 rock music jest \u0142\u0105czenie przez tego samego muzyka funkcji tw\u00f3rcy i wykonawcy utworu, silny zwi\u0105zek emocjonalny mi\u0119dzy artystami i odbiorcami, m\u0142ody wiek (przynajmniej w momencie startu) wi\u0119kszo\u015bci muzyk\u00f3w rockowych, du\u017ce znaczenie warstwy literackiej i jej pe\u0142na integracja z muzyk\u0105, brak wyra\u013dniej granicy miedzy tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 zawodow\u0105 a amatorsk\u0105…<\/p>\n
[Marek Garzetecki, has\u0142o Rock Music, Encyklopedia muzyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995]<\/p>\n
– …Wiadomo, \u017ce prawdopodobnie najwa\u017cniejsz\u0105 z cech, okre\u015blaj\u0105cych podstawy rocka jest zjawisko analogiczne do jazzowego swingu, oparte jednak na innego rodzaju bazie rytmicznej (jazzmani m\u00f3wi\u0105 o niej potocznie beat \u00f3semkowy). Jest to zupe\u0142nie zrozumia\u0142e, zwa\u017cywszy, \u017ce i jazz – w my\u015bl opinii wielu krytyk\u00f3w – jest nim dop\u00f3ty, dop\u00f3ki istnieje w nim swing. Wszelkie inne elementy jak, jak np. improwizacja czy artykulacja s\u0105 by\u0107 mo\u017ce wa\u017cnymi elementami jazzowo\u015bci, ale tylko wtedy gdy opieraj\u0105 si\u0119 o zjawisko swingowania.(…) Modna obecnie muzyka jazz-rockowa opiera si\u0119 na przemieszaniu element\u00f3w rockowego beatu, jazzowego swingowania, artykulacji wypracowanej przez jazzman\u00f3w (ale wzbogaconej o ca\u0142\u0105 elektronik\u0119 rockowego instrumentarium) i improwizacji. Czasem bywa zamkni\u0119ta w okre\u015blonej formie, czasem operuje poj\u0119ciem muzyki intuicyjnej. Tu zreszt\u0105 uwaga: sprawa formy ma dla jazzu jak i rocka uboczne znaczenie(…) Chocia\u017c zdaje si\u0119, jednak rock jest sprawami formalnymi bardziej zaabsorbowany – mo\u017ce dlatego, \u017ce improwizacja nie odgrywa tu tak dominuj\u0105cej roli, jak w muzyce jazzowej. Elementem prawie r\u00f3wnie wa\u017cnym dla rocka (i \u015bwiadcz\u0105cym o jego odr\u0119bno\u015bci w stosunku do innych rodzaj\u00f3w muzyki, tak\u017ce tych, na kt\u00f3rych podstawach budowa\u0142 swoje zasady) jest kwestia brzmienia. Jest to sprawa na tyle oczywista, \u017ce nie warto jej po\u015bwi\u0119ca\u0107 wi\u0119cej miejsca. Natomiast znacznie mniej wydaj\u0105 si\u0119 nieliczni krytycy rocka przywi\u0105zywa\u0107 uwagi do tego, \u017ce ukszta\u0142towa\u0142 si\u0119 w przeci\u0105gu kilkunastu lat istnienia tej muzyki pewien zas\u00f3b schemat\u00f3w harmonicznych, pojawiaj\u0105cych si\u0119 w standardach rocka na tej samej zasadzie, na jakiej w jazzie tradycyjnym funkcjonuje np. schemat dominant wtr\u0105conych czy schemat harmoniczny marszowego tria wielu utwor\u00f3w z wczesnego okresu. Podstawowym zasobem funkcyjnym standard\u00f3w rockowych jest schemat triady zaczerpni\u0119ty z bluesa, tyle \u017ce nie ob\u0142o\u017cony \u017cadnymi formotw\u00f3rczymi nakazami, a do tego rozszerzony o ro\u017cnego rodzaju wtr\u0105cenia, z regu\u0142y nie oddalaj\u0105ce si\u0119 zbytnio od toniki w jedn\u0105 czy drug\u0105 stron\u0119 ko\u0142a kwintowego…<\/p>\n
[Stanis\u0142aw Danielewicz „Czy rock istnieje?”, Jazz , Czerwiec 1975]<\/p>\n
Pocz\u0105tkowo nazw\u0105 rock’n’roll okre\u015blano g\u0142\u00f3wnie rodzaj ta\u0144ca. Muzyka z nim zwi\u0105zana by\u0142a – jak powszechnie s\u0105dzono – jednorazowym szale\u0144stwem, mod\u0105, kt\u00f3ra predzej czy p\u00f3\u013dniej minie bez \u015bladu. Tymczasem w roku 1960 wybuch\u0142 sza\u0142 twista. W przeciwie\u0144stwie do rock’n’rolla, b\u0119d\u0105cego tylko zmodyfikowan\u0105 wersj\u0105 jive’a, twist by\u0142 naprawd\u0119 pierwszym ta\u0144cem w pe\u0142ni nowoczesnym. Od tego momentu muzyke, w odr\u00f3\u017cnieniu od ta\u0144ca, zacz\u0119to okre\u015bla\u0107 mianem rock music lub po prostu rock.<\/p>\n
[Marek Garztecki „Rock od Presleya do Santany”, PWM, Krak\u00f3w 1978]<\/p>\n
ROCK AND ROLL – skomercjalizowana wersja rhytm and bluesa. Pierwsz\u0105 p\u0142yt\u0119 rock’n’rollow\u0105 nada\u0142 w radiostacji Clevland disc jockey Alan Freed (w 1951). Rock and roll wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 z „ujazzowionej” muzyki tanecznej. W zasadzie oparty jest na rytmie jazzowym, ale zupe\u0142nie pozbawionym improwizacji. Orkiestra ca\u0142y czas trzyma si\u0119 wiernie rytmu i melodii, powtarzaj\u0105c je w k\u00f3\u0142ko. Rock and roll wywodzi si\u0119 z muzyki hillbilly oraz murzy\u0144skiego bluesa i spirituals\u00f3w. Hillbilly wywodzi si\u0119 z muzyki el\u017cbieta\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 przywie\u017ali ze sob\u0105 pierwsi osadnicy anglosascy, natomiast blues i spirituals zwi\u0105zane s\u0105 od wiek\u00f3w z muzyk\u0105 afryka\u0144sk\u0105. Niekt\u00f3rzy teoretycy uwa\u017caj\u0105, \u017ce s\u0105 dwa rodzaje rock’n’rolla: dobry, w oryginalnym wykonaniu murzy\u0144skim (rhythm and blues) i z\u0142y – rock and roll wykonywany przez artyst\u00f3w bia\u0142ych (muzyka skomercjalizowana). Rock and roll ze swoimi p\u00f3\u017aniejszymi synonimami (big beat, twist, muzyka m\u0142odzie\u017cowa, muzyka beatowa, itp.) jest g\u0142\u00f3wnym nurtem dzisiejszej muzyki rozrywkowej.<\/p>\n
[Roman Waschko – Przewodnik Iskier: muzyka jazzowa i rozrywkowa, Wyd. I, Wydawnictwo Iskry 1970]<\/p>\n
…Klasyfikacj\u0119 rocka dodatkowo utrudnia niejasno\u015b\u0107 tre\u015bci kryj\u0105cych si\u0119 pod poj\u0119ciem muzyka „rozwkowa” czy „popularna”. Mimo usilnych poszukiwa\u0144, nie uda\u0142o mi si\u0119 znale\u017a\u0107 ani w polskiej, ani w obcej literaturze fachowej przekonywaj\u0105cej definicji tych zjawisk. Zakrawa na paradoks, \u017ce owo „co\u015b”, kt\u00f3re od przesz\u0142o stu lat dominuje (…) nad tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 muzyczn\u0105 dos\u0142ownie na ca\u0142ym \u015bwiecie, bywa przez teoretyk\u00f3w i muzykolog\u00f3w skrz\u0119tnie omijane lub zbywane przy pomocy og\u00f3lnik\u00f3w… …Istnieje w socjologii podzia\u0142 na kultur\u0119 „wy\u017csz\u0105”, „ludow\u0105” i „popularn\u0105”, czyli „masow\u0105”, przy czym piosenka, tradycyjna muzyka rozrywkowa, mie\u015bci si\u0119 oczywi\u015bcie w poj\u0119ciu kultury popularnej. W tak przeprowadzonym podziale brak jednak w\u0142a\u015bciwego miejsca dla rocka, podobnie zreszt\u0105 jak dla jazzu. Jako produkty cywilizacji przemys\u0142owej, zar\u00f3wno jazz jak i rock, nale\u017ca\u0142oby zakwalifikowa\u0107 do kultury masowej. Jednak nie tylko oczywisty folklorystyczny rodow\u00f3d rocka, ale te\u017c jego stale odnawiane zwi\u0105zki z r\u00f3\u017cnymi formami muzyki ludowej stanowi\u0105 zaprzeczenie jednej z podstawowych cech kultury popularnej Rock jako przedmiot biernej konsumpcji nie jest zjawiskiem pierwotnym , lecz tylko zwyrodnieniem. Wszystko co w tej muzyce jest naprawd\u0119 trwale i ambitne, wywodzi si\u0119 z „podziemia” muzyki rozrywkowej – z ma\u0142ych klub\u00f3w Chicago, Liverpoolu czy San Francisco, w kt\u00f3rych granica miedzy s\u0142uchaczami a wykonawcami by\u0142a zawsze bardzo p\u0142ynna…<\/p>\n
[Marek Garztecki – Rock od Presleya do Santany, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1978]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
– og\u00f3lne okre\u015blenie wszystkich odmian muzyki popularnej wywodz\u0105cej si\u0119 z „czarnego” bluesa i ameryka\u0144skiej muzyki bia\u0142ych typu Country and Western oraz rock’n’rollowej [Wac\u0142aw Panek – Ma\u0142y s\u0142ownik muzyki rozrywkowej, ZAKR 1986] – jeden z podstawowych styl\u00f3w w wokalno-instrumentalnej muzyce rozrywkowej, powsta\u0142y w po\u0142owie lat 50 XX w. Z po\u0142\u0105czenia element\u00f3w bia\u0142ych i murzy\u0144skich styl\u00f3w (m.in.…<\/p>\n