(Andrzej Dorobek o absurdach terminologii rockowej i ich zr\u00f3d\u0142ach)<\/p>\n
W poswi\u0119conym heavy metalowi tomie Encyklopedii Muzyki Popularnej Guinessa<\/b> znajduje si\u0119 has\u0142o „Jethro Tull”, gdzie om\u00f3wiono zesp\u00f3\u0142 na og\u00f3\u0142 klasyfikowany jako progresywno-rockowy, a we wczessnym okresie dzia\u0142alnosci nawet blues-rockowy. Jego album Rock Islands <\/b>wyr\u00f3\u017cniono nagroda Grammy jako najlepsza p\u0142yt\u0119 heavy metalowa 1989 roku. Na heavy metalowe listy trafia\u0142y te\u017c kra\u017cki grupy Marillion, kt\u00f3rej progresywno-rockowa to\u017csamos\u0107 jest raczej oczywista. Blue Suede Shoes <\/b>Carla Perkinsa, uwa\u017cany za jeden z klasycznych temt\u00f3w rock’n’rollowych, w 1956 roku znalaz\u0142 si\u0119 r\u00f3wnoczesnie na szczytach list przeboj\u00f3w w kategorii pop, rhythm’n’blues i country and western. Rhythm and blues, w sensie historycznym oznaczajacy murzy\u0144ski pop od lat czterdziestych do szes\u0107dziesiatych XX wieku, bywa te\u017c u\u017cywany jako synonim elektrycznego bluesa, funka czy nawet rapu. Wszystkie wymienione wy\u017cej style muzyczne mieszcza si\u0119 w obr\u0119bie szeroko rozumianej muzyki popularnej…do kt\u00f3rej niekt\u00f3rzy zaliczaja te\u017c artyst\u00f3w tak elitarnych, jak awangardowi rockmani w rodzaju Chrisa Cutlera, George’a Catwrighta czy Jeana Derome. <\/p>\n
Powy\u017csze przyk\u0142ady daja chyba wystraczajace poj\u0119cie o ba\u0142aganie, jaki panuje w dzidzinie terminologii dotyczacej rocka i muzyki popularnej sensu largo. Ba\u0142aganie uniemo\u017cliwiajacym czasem jakakolwiek sensowna wymian\u0119 poglad\u00f3w na temat tw\u00f3rczossci z tego kr\u0119gu (skoro bowiem nie ma jasnosci w kwestiach niby tak oczywistych, jak to, co jest heavy metalem, a co nim nie jest…). Likwidacja owego ba\u0142aganu wymaga\u0142aby …stworzenia nowej aparatury poj\u0119ciowej w rzeczonej dziedzinie, co w ramach jednego szkicu jest oczywiscie niewykonalne – jesli wykonalne jest w og\u00f3le. Ograniczny si\u0119 wi\u0119c, zgodnie z tytu\u0142em, do poj\u0119\u0107 zwiazanych z rockiem, a scislej – do przyk\u0142adowego rozwarzenia kilku termin\u00f3w, zasad, na jkaich sa u\u017cywane i konsekwencji ich nieprzemyslanego stosowania. Spr\u00f3bujemy te\u017c wskaza\u0107 przyczyny, dla kt\u00f3rych „dzia\u0142ka” terminologii rockowej jest iscie reckodowo zaniedbana.<\/p>\n
1. Terminy okreslajace style czy kierunki rocka, mo\u017cna podzieli\u0107 na kilka sposob\u00f3w. Pierwszym kryterium klasyfikacji m\u00f3g\u0142by tu by\u0107 zakres znaczenia – wiadomo przecie\u017c, \u017ce niekt\u00f3re poj\u0119cia odnosza si\u0119 do tresci muzycznej danego stylu („rock symfoniczny”, „art rock”), inne definiuja zar\u00f3wno jego charakter artystyczny, jak i obyczajowa czy socjologiczna nadbudow\u0119 („punk rock”), jeszcze inne koncentruja si\u0119 wy\u0142acznie na tej nadbudowie, czyli dotycza estradowego stylu bycia albo sposobu ubierania si\u0119 wykonawc\u00f3w („glam rock”), a nawet lokalowej infrastruktury ich dzia\u0142alnosci („pub rock”). Innym, wa\u017cniejszym chyba kryterium podzia\u0142u jest rzeczywista nosnos\u0107 znaczeniowa: kiedy bowiem okreslimy danego artyst\u0119 jako, dajmy na to, hardcore punkowego, czytelnik b\u0119dzie dos\u0107 dok\u0142adnie wiedzia\u0142, o co chodzi1<\/sup> – inaczej ni\u017c gdy powiemy, \u017ce artysta reprezentuje flash rock, fly rock czy techno rock.<\/p>\n Do tej ostatniej grupy termin\u00f3w jeszcze wr\u00f3cimy – na razie jednak przyjrzyjmy si\u0119 tym, kt\u00f3re w sensie merytorycznym niby cos za\u0142atwiaja.<\/p>\n Nale\u017cy tu niewatpliwie poj\u0119cie „rock symfoniczny”, u\u017cywane zazwyczaj w odniesieniu do artyst\u00f3w progresywno-rockowych wykorzystujacych formy i techniki muzyki klasycznej i nagrywajacych utwory o brzmieniu „symfonicznym” (The Moody Blues, Yes, wczesny King Crimson). K\u0142opot jednak w tym, \u017ce cz\u0119sto jest ono traktowane jako synonim poj\u0119cia „art rock,” kt\u00f3rym z kolei cz\u0119sto okresla si\u0119 tak\u017ce tw\u00f3rczos\u0107 muzyk\u00f3w si\u0119gajacych do dziedzictwa dwudziestowiecznej awangardy i nale\u017cacych w zwiazku z tym do zgo\u0142a odmiennej „parafii” (The Velvet Underground, Roxy Music)2<\/sup>. Dodatkowych k\u0142opot\u00f3w przysparza tu poj\u0119cie „rocka barokowego”. Odnosi si\u0119 je do artyst\u00f3w w rodzaju Procol Harum czy The Nice, kt\u00f3rzy cytuja w swych utworach (cz\u0119sto utrzymanych w typowej dla rocka formie piosenki zwrotkowej o prostej fakturze homofonicznej) s\u0142ynne tematy mistrz\u00f3w baroku3<\/sup>. Odniesienie to jest o tyle bezpodstawne, \u017ce a) korzystaja oni tak\u017ce z muzycznego skarbca neoromantyzmu4<\/sup>, b) sporadycznie zapuszczaja si\u0119 w rejony du\u017cych form i symfonicznych brzmie\u01445<\/sup>. Wydaje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce z prostych wzgl\u0119d\u00f3w praktycznych najlepiej w og\u00f3le zrezygnowa\u0107 z poj\u0119cia „rock barokowy”, w miejsce „rocka symfonicznego” zaproponowa\u0107 scislejszy „rock klasycyzujacy”6<\/sup> i logicznym sposobem w\u0142aczy\u0107 w jego zakres wspomnianych wy\u017cej przedstawicieli „rocka barokowego”, a poj\u0119cie „art rocka” -jesli zdecydujemy si\u0119 w og\u00f3le je zachowa\u0107 – chyba uscisli\u0107, na przyk\u0142ad jako „modem art rock”7<\/sup>.<\/p>\n Z zarysowanym wy\u017cej obszarem niescis\u0142osci i wynikajacych z nich nieporozumie\u0144 bezposrednio graniczy inny, wyznaczony mi\u0119dzy innymi przez poj\u0119cie „rocka elektronicznego”. Bywa ono rozumiane w spos\u00f3b zgo\u0142a zaskakujacy8<\/sup>, na og\u00f3\u0142 jednak zasadnicze kryterium klasyfikacji stanowi tu fakt, czy i w jakim stopniu dany wykonawca u\u017cywa elektronicznego instrumentarium. Jest to kryterium o tyle sliskie, \u017ce nie dotyczy formalnego bad\u017a te\u017c wyrazowego charakteru muzyki wykonywanej dzi\u0119ki temu instrumentarium – i w efekcie rzeczony termin zaczyna by\u0107 u\u017cywany na zasadzie czystej umownosci9<\/sup>. O przyk\u0142ady nietrudno: w Studio nagra\u0144”, w latach siedemdziesiatych i osiemdziesiatych czo\u0142owej „elektronicznej” audycji Polskiego Radia, prowadzonej przez Jerzego Kordowicza, jako reprezentanci omawianego nurtu na r\u00f3wnych prawach pojawiali si\u0119 mi\u0119dzy innymi Brian Eno, Vangelis, Tangerine Dream i Rick Wakeman, kt\u00f3rych pod wzgl\u0119dem \u017ar\u00f3de\u0142 inspiracji, koncepcji formalnych czy kolorystyki brzmienia dzieli nieomal wszystko. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce Wakeman, korzystajacy czasem z tradycyjnego instrumentarium elektrycznego bad\u017a nawet orkiestry symfonicznej, bywa s\u0142usznie okreslany jako przedstawiciel rocka symfonicznego10<\/sup>. Fakt ten zasadniczo kwestionuje merytoryczna zasadnos\u0107 terminu „rock elektroniczny” – tym bardziej, \u017ce podobnie do Wakemana mo\u017cna zaklasyfikowa\u0107 Vangelisa11<\/sup>, z uwagi na monumentalizm brzmienia, klasycyzujace koncepcje formalne oraz wyrazowe kategorie „podnios\u0142ego” czy „uroczystego”.<\/p>\n Na osobna refleksj\u0119 zas\u0142uguje poj\u0119cie „rocka psychodelicznego” – znacznie sensowniejsze ni\u017c nieszcz\u0119sny „rock elektroniczny”. Wiadomo przecie\u017c, \u017ce chodzi tu o odmian\u0119 muzyki „m\u0142odzie\u017cowej” charakteryzujaca si\u0119 rozlu\u017anieniem sztywnych struktur rytmicznych i harmonicznych tradycyjnego rocka, wzrostem znaczenia improwizowanych partii instrumentalnych, wi\u0119kszym bogactwem palety kolorystycznej i znacznym poszerzeniem zasobu srodk\u00f3w ekspresji wokalnej, od strony tekstowej zas – propaganda mi\u0142osci i pokoju oraz obrazowaniem zainspirowanym przez narkotycznie rozszerzone stany swiadomosci. K\u0142opot wszak\u017ce w tym, \u017ce w tak sformu\u0142owanej definicji rocka psychodelicznego mieszcza si\u0119 zar\u00f3wno wykonawcy z kr\u0119gu hippisowskich komun z rejonu San Francisco, wychodzacy od folk rocka czy bluesa (Grateful Dead, Jefferson Airplane), jak i odmienne w sensie inspiracji zespo\u0142y w rodzaju Va-nilla Fudge czy wczesnego Pink Floyd. Poza tym trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce na przyk\u0142ad albumowi Led Zeppelin<\/b> I<\/b> (1969), nie bez podstaw uwa\u017canemu za klasyczne dzie\u0142o „ci\u0119\u017ckiego” rocka, te\u017c nie spos\u00f3b odm\u00f3wi\u0107 psychodelicznej wiarygodnosci w zaproponowanym wy\u017cej sensie. Logiczny by\u0142by wi\u0119c wniosek, \u017ce „rock psychodeliczny” to poj\u0119cie innego rz\u0119du ni\u017c terminy „Jazz-rock” czy „punk rock”, oznaczajace autonomiczne kierunki (style) muzyki „m\u0142odzie\u017cowej”. \u017be oznacza ono ponadstylowa, by tak rzec, manier\u0119 wykonawcza mo\u017cliwa do przyj\u0119cia dla wielu r\u00f3\u017cnych od siebie artyst\u00f3w12<\/sup>. Mo\u017cna oczywiscie – upar\u0142szy si\u0119, \u017ce „rock psychodeliczny” to mimo wszystko styl – zinterpretowa\u0107 je od strony konotacji ideologiczno-obyczajowych i w slad za tym zaw\u0119zi\u0107 jego zakres do artyst\u00f3w scisle zwiazanych ze swiatopogladem dzieci-kwiat\u00f3w i \u017cyciem komun hippisowskich – wtedy jednak trzeba by usuna\u0107 z pola rozwa\u017ca\u0144 wykonawc\u00f3w w rodzaju Soft Machine czy wczesnego Pink Floyd, co z artystycznego punktu widzenia zakrawa\u0142oby na absurd.<\/p>\n Absurd por\u00f3wnywalny z tym, do jakiego ostatecznie prowadzi u\u017cywanie termin\u00f3w odnoszacych si\u0119 do socjologiczno-obyczajowej otoczki styl\u00f3w rockowych – vide jeden z odcink\u00f3w serialu telewizyjnego Tony’ego Palmera All You Need Is Love: The History Of Popular Musie<\/b> (1977;w Polsce znanego jako Historia muzyki rozrywkowej),<\/b> gdzie pod glam rockowy strychulec podciagni\u0119to mi\u0119dzy innymi Davida Bowiego, Roxy Music, Kiss, Gary’ego Glittera i Emerson, Lake And Palmer. W\u0142asciwa im wszystkim ekscentrycznos\u0107 aktu estradowego sama w sobie nie musi by\u0107 oczywiscie \u017cadnym wsp\u00f3lnym mianownikiem w sensie ideologii tw\u00f3rczej -a o niewsp\u00f3\u0142miernosci wagi artystycznej propozycji Roxy Music i Glittera (na przyk\u0142ad) nie wiedza chyba tylko rockowi analfabeci. Absurd si\u0119ga jednak dalej: wspomniani wykonawcy zostaja uznani en bloc za uosobienie dekadencji rocka polegajacej na tym, \u017ce hippisowskie idea\u0142y si\u0119gn\u0119\u0142y bruku wyg\u0142up\u00f3w i cyrkowych sztuczek. Nie ma wi\u0119c \u017cadnej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy gorzkim, perwersyjnym intelektualizmem piosenek Bowiego a jarmarcznym tandeciarstwem produkcji Kiss…<\/p>\n M\u00f3wimy wi\u0119c „glam rock” – i chyba nie wiemy, w czym naprawd\u0119 rzecz. Podobnie jak kiedy m\u00f3wimy „pub rock” – cho\u0107 to akurat poj\u0119cie jest znacznie bardziej neutralne aksjologicznie. Tyle <\/b>\u017ce obszar jego zastosowa\u0144 to znany ju\u017c dobrze obszar czystej umownosci – skoro bowiem „pub rockowe” maja by\u0107 zar\u00f3wno pe\u0142en pre-punkowej energii Dr. Feelgood, jak i bez ma\u0142a popowy Kursaal Flyers…<\/p>\n Pomijajac odnotowane wy\u017cej nonsensy, poj\u0119cia, kt\u00f3re do tej pory om\u00f3wilismy, odnosza si\u0119 wszak\u017ce do okreslonych grup wykonawc\u00f3w -maja zatem pewien walor intersubiektywnej nosnosci. Inaczej ni\u017c na przyk\u0142ad „flash rock” czy „techno rock”, protezy terminologiczne utworzone na zasadzie czysto subiektywnych intuicji i de facto niemo\u017cliwe do rozszyfrowania bez szerszego kontekstu13<\/sup>. Nie wspominajac ju\u017c o tym, \u017ce, zwa\u017cywszy na znacznie p\u00f3\u017aniejszy fenomen muzyki techno, „techno rock” mo\u017ce si\u0119 kojarzy\u0107 nader zwodniczo.<\/p>\n Nie jedyny to oczywiscie przyk\u0142ad nieporozumie\u0144, do jakich mo\u017ce prowadzi\u0107 radosna tw\u00f3rczos\u0107 w dziedzinie terminologii rockowej14<\/sup>. Szczeg\u00f3lnie znamienna wydaje si\u0119 tu „kariera” terminu „new romantic” w latach osiemdziesiatych. Poj\u0119cie to, pochodzace ze swiata mody, w pierwszej po\u0142owie owej dekady zacz\u0119to odnosi\u0107 do rozrywkowej tw\u00f3rczosci Human League, Spandau Ballet czy innych zespo\u0142\u00f3w z kr\u0119gu syntezatorowego popu’5<\/sup> – szybko okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce „new romantic” (alias „nowy romantyzm”) to r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ne minimalistycznego zgie\u0142ku i atonalnych brud\u00f3w d\u017awi\u0119kowych kompozycje Public Image Ltd. czy katastroficzne, wywodzace si\u0119 bezposrednio z ducha The Doors utwory Joy Division16<\/sup>.<\/p>\n Osiagamy tu wi\u0119c punkt, gdzie – na zasadzie niczym nie skr\u0119powanej, subiektywnej dowolnosci – wszystko kojarzy si\u0119 ze wszystkim17<\/sup>.I nie trzeba chyba dodawa\u0107, \u017ce w podobnym kontekscie sch\u0142ostana wczesniej umownos\u0107 to prawdziwe szczyty intelektualnej precyzji myslenia o rocku.<\/p>\n 2. Jakie sa przyczyny tego stanu rzeczy?<\/i> Odpowied\u017a znamy od dawna. „Kto uwa\u017cany jest za eksperta w dziedzinie muzyki rockowej? Obok tych, kt\u00f3rzy maja sta\u0142y dost\u0119p do zachodnich nowosci p\u0142ytowych tak\u017ce wszyscy gromadzacy informacje o zespo\u0142ach, dyskografie, listy przeboj\u00f3w itp. Krytyka oceniajaca rock jako problem muzyczny w og\u00f3le u nas nie istnieje” – stwierdzi\u0142 w 1983 roku Janusz Mechanisz18<\/sup>. Od tamtego czasu zmieni\u0142 si\u0119 w Polsce ustr\u00f3j, powsta\u0142 prawdziwy rynek nagraniowy, jak z rogu obfitosci posypa\u0142y si\u0119 encyklopedie, kompendia i monografie – a kompetentnej krytyki rockowej jak nie by\u0142o, tak nie ma. Nie tylko zreszta w Polsce – vide przeci\u0119tny czytelnik brytyjskiej prasy muzycznej, na pewno cz\u0119sciej si\u0119gajacy po „Q” ni\u017c po „Record Collector” czy „Wire.” M\u00f3wiac bardziej dosadnie: zar\u00f3wno jazz, jak i – przede wszystkim – tak zwana muzyka powa\u017cna zda\u017cy\u0142y si\u0119 dochowa\u0107 wcale poka\u017anego gremium „uczonych w pismie”, w\u0142adnych analizowa\u0107 skomplikowane niekiedy zagadnienia stylu, faktury, formy czy harmonii z niezb\u0119dna scis\u0142oscia terminologiczna. W odniesieniu do rocka jest to idea\u0142 ca\u0142kowicie utopijny – wszak jego kr\u0119gi opiniotw\u00f3rcze nadal w g\u0142\u00f3wnej mierze tworza niedouczeni pismacy i niechlujni j\u0119zykowo prezenterzy. Tak\u017ce: rzutcy agenci reklamowi, wymyslajacy tyle\u017c atrakcyjne, co beztresciowe etykietki, by lepiej sprzeda\u0107 swoich wykonawc\u00f3w – i niewykluczone, \u017ce w\u0142asnie stad biora si\u0119 takie „terminy” jak „fly rock”, za pomoca kt\u00f3rego lansowano na poczatku lat osiemdziesiatych „polski Kansas”, czyli rzeszowska grup\u0119 RSC. Podobne (po)tworki zaczynaja niekiedy \u017cy\u0107 w\u0142asnym \u017cyciem – a jakie moga by\u0107 tego konsekwencje, zda\u017cylismy ju\u017c zaznaczy\u0107.<\/p>\n Przypisany muzyce „m\u0142odzie\u017cowej” j\u0119zyk by\u0142by wi\u0119c – tylko odbiciem jej komercyjnego uwik\u0142ania (zgodnie ze specyficznie rozwini\u0119ta przez szko\u0142\u0119 frankfurcka marksistowska teoria bazy i nadbudowy)? Problem jest bardziej z\u0142o\u017cony, jako \u017ce w cieniu wielkiego rynku p\u0142ytowego dzia\u0142a wcale poka\u017ane srodowisko zwane alternatywnym, kt\u00f3re ma oczywiscie swych ideolog\u00f3w i rzecznik\u00f3w. Cz\u0119sto przemawiaja oni j\u0119zykiem mistycznych s\u0142\u00f3w-kluczy i kap\u0142a\u0144skich objawie\u014419<\/sup>, co nieuchronnie rodzi pytanie, gdzie w rockowej „literaturze” miejsce na rzeczowy, scis\u0142y poj\u0119ciowo, niekoniecznie przy tym akademicki dyskurs. Odpowiedzi mo\u017ce udzieli\u0107 tylko przysz\u0142os\u0107 – jak dalece dla zwolennik\u00f3w owego dyskursu \u0142askawa… [Andrzej Dorobek „Rock – problemy, sylwetki, konteksty” Instytut Wydawniczy „\u015awiadectwo”, Bydgoszcz 2001].<\/p>\n I niejako na poparcie tych s\u0142\u00f3w drobny fragment, wyjasniajacy poj\u0119cie „Rockologia”: [Jacek Hawryluk, absolwent muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego w artykule „Metallica – nic ciekawego”, jaki ukaza\u0142 si\u0119 w jednym z numer\u00f3w czasopisma Machina]<\/p>\n Przypisy<\/b><\/p>\n 1. Znamienne, swoja droga, \u017ce im prostszy styl, tym mniejsze ryzyko terminologicznej niescis\u0142osci. (Andrzej Dorobek o absurdach terminologii rockowej i ich zr\u00f3d\u0142ach) W poswi\u0119conym heavy metalowi tomie Encyklopedii Muzyki Popularnej Guinessa znajduje si\u0119 has\u0142o „Jethro Tull”, gdzie om\u00f3wiono zesp\u00f3\u0142 na og\u00f3\u0142 klasyfikowany jako progresywno-rockowy, a we wczessnym okresie dzia\u0142alnosci nawet blues-rockowy. Jego album Rock Islands wyr\u00f3\u017cniono nagroda Grammy jako najlepsza p\u0142yt\u0119 heavy metalowa 1989 roku. Na heavy metalowe…<\/p>\n
\n„Rockologia to ga\u0142a\u017a wsp\u00f3\u0142czesnej mysli muzycznej, uprawiana przez niewielkie grono dziennikarzy i krytyk\u00f3w muzycznych, rzadziej muzykolog\u00f3w. Jej paradoks polega na tym, \u017ce klasyczni rockologowie w\u0142asciwie nie posiadaja wiedzy ani odpowiedniej metodologii, pozwalajacej na kompleksowe analizy wia\u017cace badana przez siebie materi\u0119 z ca\u0142osciowo ujmowana historia muzyki. Akademiccy muzykologowie zas, cho\u0107 takim warsztatem dysponuja, z niech\u0119cia wykorzystuja go do analizy \u0142omotu.”<\/p>\n
\n2. Patrz has\u0142o poswi\u0119cone temu drugiemu zespo\u0142owi w. John Pareles i Patricia Romanowski, The Rolling Stone Encyclopedia OfRock And Roli. New York Rolling Stone Press\/Summit Books 1983, s. 482.
\n3. Vide zw\u0142aszcza A Whiter Shade Of Pale tej pierwszej grupy, oparty na parafrazie g\u0142\u00f3wnego tematu Arii na strunie G J. S. Bacha.
\n4. Patrz dokonane przez The Nice opracowania scherza z symfonii Patetycznej P. Czajkowskiego czy Karelii J. Sibe\u0142iusa.
\n5. The Nice w zarejestrowanej w 1969 roku Five Bridges Suit\u0119, Procol Harum – \\\\ In Heid 'Twas In l, zw\u0142aszcza w wersji z orkiestra i ch\u00f3rem, utrwalonej na albumie Procol Harum In Concert With The Edmonton Symphony Orchestra z 1972 roku.
\n6. Sama symfonicznos\u0107 brzmienia nie musi o niczym przesadza\u0107 w sensie to\u017csamosci stylowej – patrz orkiestralne ornamentacje wielu piosenkowych utwor\u00f3w Barciay James Harvest czy The Alan Parsons Project, te\u017c klasyfikowanych czasem jako symfoniczno-rockowe.
\n7. Dodatkowa komplikacj\u0119 stanowi tu fakt, \u017ce The Velvet Underground uwa\u017cany jest za prekursora nowoczesnego punka, a bliski mu pod wieloma wzgl\u0119dami Roxy Music – za czo\u0142owego reprezentanta glam rocka, o czym zreszta dalej.
\n8. Z definicji zaproponowanej przez Iren\u0119 i Wac\u0142awa Pank\u00f3w w Relaksie z muzyka (Warszawa IWZZ 1983) wynika, \u017ce rock elektroniczny cechuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie tym, \u017ce jest wykonywany na instrumentach… elektrycznych.
\n9. Tak jak poj\u0119cie „rock gitarowy,” na analogicznej zasadzie zaw\u0119\u017cane do zespo\u0142\u00f3w w rodzaju The Yentures czy The Shadows.
\n10. Patrz przede wszystkim album Journey To The Centre OfThe Earth z 1974 roku, uj\u0119ty w form\u0119 swoistego oratorium rockowego. „Jesli we\u017amiemy pod uwag\u0119 cho\u0107by album Heaven And Heli z 1975 roku czy utw\u00f3r Dervish D z p\u00f3\u017aniejszej o dwa lata p\u0142yty Spiral, nawiazujacy do schematu formalnego barokowej passacaglii.
\n12. Mamy przecie\u017c p\u00f3\u017anych The Beatles i psychodeliczny pop, The Yardbirds i psychodeliczny blues-rock, Soft Machin\u0119 i psychodeliczny jazz-rock…
\n13. Oba przyk\u0142ady pochodza z The Illustrated New Musical Express Encyclopedia Of Rock Nicka Logana i Boba Woffindena (London Salamander Books 1977). z tekst\u00f3w o zespo\u0142ach Supertramp („flash rock”) i Emerson, Lake And Palmer („techno rock”), co pozwala\u0142oby w nich widzie\u0107 czastkowe synonimy poj\u0119cia „rock progresywny”.
\n14. Nie od rzeczy by\u0142oby przypomnie\u0107 tutaj ukuty przez dziennikarza „Metody Maker” Karla Dallasa termin „folk baroque’\\ kt\u00f3rym okresli\u0142 on muzyk\u0119 grupy Pentangle – ku niezadowoleniu jej lidera. Berta Janscha.
\n15. Zwanego te\u017c czasem electro-popem czy… techno-popem.
\n16. Patrz kuriozalny artyku\u0142 Kamila Sipowicza Muzyka ciemnej strony swiata w.MM Jazz” 1983 nr 3, ss. 8-9.
\n17. Jako bardziej mo\u017ce nawet bulwersujacy przyk\u0142ad nale\u017cy poda\u0107 fragment tekstu New Age: niewinni czarodzieje w: „MM” 1989 nr 10, s. 18 (oprac. Kuba Wojew\u00f3dzki): „Z powodu braku jednolitych wyznacznik\u00f3w formalnych New Age jest terminem tak pojemnym, \u017ce zaliczy\u0107 do\u0144 mo\u017cna […] Briana Eno, Philipa Glassa, […] elektroniczne transkrypcje muzyki klasycznej w wykonaniu Isao Tomity […] Pata Metheny’ego lub… Dire Straits”.
\n18. Janusz Mechanisz: Bez odpowiedzi w: „MM Jazz” 1983 nr 2, s. 2.
\n19. Patrz chocia\u017cby powielaczowy „Informator ARS T\\ wydawany w Pile od ko\u0144ca lat osiemdziesiatych przez Henryka Palczewskiego – swoja droga potrzebny i wa\u017cny.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"