Bycie dziennikarzem to w sumie nie\u0142atwe zadanie. Trzeba pisa\u0107 o r\u00f3\u017cnych rzeczach, a przecie\u017c nie ma mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby pojedynczy dziennikarz zna\u0142 si\u0119 dobrze na wszystkim. Nie dziw wi\u0119c, \u017ce ludzie medi\u00f3w, np. osoby przygotowuj\u0105ce newsy do serwis\u00f3w informacyjnych w stacjach TV itp., nierzadko \u201ewyk\u0142adaj\u0105 si\u0119\u201d na prostych rzeczach \u2014 na przyk\u0142ad na liczeniu procent\u00f3w. Do\u015bwiadczamy tego na ka\u017cdym kroku, zw\u0142aszcza gdy mowa o inflacji albo poparciu dla poszczeg\u00f3lnych partii czy kandydat\u00f3w w wyborach. A wszystko to bierze si\u0119 z niezrozumienia istoty procenta lub nieznajomo\u015bci znaczenia terminu punkt procentowy<\/i>. Niekiedy jednak za procentow\u0105 arytmetyk\u0105 lub wyborem odpowiedniego sposobu liczenia kryje si\u0119 tendencja do przedstawiania obiektywnych wska\u017anik\u00f3w w spos\u00f3b odpowiadaj\u0105cy propagandowemu zapotrzebowaniu.<\/p>\n
Na pocz\u0105tek zagadka \u2014 tylko pozornie \u201eprostacka\u201d. W ci\u0105gu miesi\u0105ca poparcie dla partii XYZ wzros\u0142o z 20 do 25 procent. O ile procent wzros\u0142o poparcie dla tej partii w tym okresie? Odpowied\u017a w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n
Jestem przekonany, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w wska\u017ce, i\u017c poparcie wzros\u0142o o 5 procent. A fig\u0119! Bo je\u015bli wykonujecie dzia\u0142anie<\/p>\n
25% \u2013 20%<\/i>,<\/p>\n
to odejmujecie procenty jak zwyk\u0142e liczby, a w takim przypadku wynik nie b\u0119dzie wyra\u017cony w procentach, lecz w punktach procentowych<\/b>.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko:<\/p>\n
25 procent \u2013 20 procent = 5 punkt\u00f3w procentowych<\/i>.<\/p>\n
Mistrz ortografii, p. Malinowski, zauwa\u017caj\u0105c r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy procentem a punktem procentowym, stwierdza, i\u017c punkt procentowy to procent od procentu. Niestety, myli si\u0119, gdy\u017c punkty procentowe oblicza si\u0119 stosuj\u0105c odejmowanie a nie typowe dla obliczania procent\u00f3w dzielenie i\/lub (w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej metody) mno\u017cenie\u2026<\/p>\n
Punkt procentowy to r\u00f3\u017cnica powsta\u0142a w wyniku odejmowania dw\u00f3ch warto\u015bci wyra\u017conych w procentach. Nie wolno go myli\u0107 z procentem!<\/p><\/blockquote>\n
Obliczenie r\u00f3\u017cnicy w procentach jest bardziej skomplikowane. Na pocz\u0105tku musimy obliczy\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 (w punktach procentowych). To ju\u017c zrobili\u015bmy. Wynosi ona 5 (w tej chwili nie ma znaczenia, \u017ce jest ona wyra\u017cona w punktach procentowych). Dopiero teraz mo\u017cemy sprawdzi\u0107, ile procent pocz\u0105tkowej warto\u015bci stanowi obliczona r\u00f3\u017cnica. To r\u00f3wnie\u017c nie jest skomplikowane i robimy to wed\u0142ug wzoru:<\/p>\n
(r\u00f3\u017cnica : warto\u015b\u0107 pocz\u0105tkowa) x 100<\/i>,<\/p>\n
czyli<\/p>\n
(5 : 20) x 100 = 0,25 x 100 = 25<\/i><\/p>\n
<\/div>\nTak wi\u0119c okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przyrost<\/b> (chocia\u017c licz\u0105c spadek, te\u017c musieliby\u015bmy u\u017cy\u0107 tego samego wzoru) wyra\u017cony w procentach i punktach procentowych to dwie zupe\u0142nie r\u00f3\u017cne i nieprzeliczalne wzajemnie warto\u015bci<\/b> (w tym przypadku 5 punkt\u00f3w procentowych i 25 procent). Dlaczego nieprzeliczalne? Bo gdyby poparcie wynosi\u0142o na pocz\u0105tku 10 procent, a na ko\u0144cu 15 procent, to r\u00f3\u017cnica r\u00f3wnie\u017c wynosi\u0142aby 5 punkt\u00f3w procentowych, ale w przeliczeniu na procenty by\u0142oby to ju\u017c 50 procent:<\/p>\n
(5:10) x 100 = 0,5 x 100 = 50<\/i>!<\/p>\n
Sprawa jeszcze bardziej komplikuje si\u0119, gdy dziennikarz pr\u00f3buje obliczy\u0107, o ile pocz\u0105tkowe poparcie by\u0142o mniejsze (chocia\u017c gdyby by\u0142o wi\u0119ksze, r\u00f3wnie\u017c nale\u017ca\u0142oby zastosowa\u0107 identyczny wz\u00f3r) od ostatecznego. I tu niekt\u00f3rzy nie pami\u0119taj\u0105, \u017ce w takim przypadku nale\u017cy do oblicze\u0144 wzi\u0105\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 w punktach procentowych (b\u0119dzie ona taka sama jak w poprzednim obliczeniu) i warto\u015b\u0107 ko\u0144cow\u0105 (nie pocz\u0105tkow\u0105), czyli wed\u0142ug wzoru:<\/p>\n
(r\u00f3\u017cnica : warto\u015b\u0107 ko\u0144cowa) x 100<\/i>,<\/p>\n
czyli<\/p>\n
(5 : 25) x 100 = 0,2 x 100 = 20<\/i><\/p>\n
Analogicznie w drugim przypadku:<\/p>\n
(5:15) x 100 = 0,33 x 100 = 33<\/i>.<\/p>\n
Znawc\u00f3w tematu prosz\u0119 o wybaczenie, \u017ce dla uproszczenia zaokr\u0105gli\u0142em wynik i nie uwzgl\u0119dni\u0142em okresowego charakteru u\u0142amka.<\/p>\n
Potencja\u0142 manipulacyjny<\/h3>\n
Naturalnie, tego typu arytmetyka stwarza pole do manipulacji, bo w zale\u017cno\u015bci od sympatii politycznych mo\u017cna wybra\u0107 taki wsp\u00f3\u0142czynnik, kt\u00f3ry b\u0119dzie robi\u0142 wi\u0119ksze wra\u017cenie na s\u0142uchaczach, by powiedzie\u0107 o zysku popieranej partii, a w odniesieniu do innej wybra\u0107 mniej imponuj\u0105cy wsp\u00f3\u0142czynnik (chocia\u017c w rzeczywisto\u015bci mo\u017ce kry\u0107 si\u0119 za nim por\u00f3wnywalny lub nawet lepszy wynik).<\/p>\n
Jeszcze dobitniej wida\u0107 to na przyk\u0142adzie ma\u0142ych liczb. Przyjmijmy, \u017ce w miesi\u0105cu A inflacja wynios\u0142a 0,7 procenta, a w miesi\u0105cu B \u2014 1,4 procenta. Id\u0119 o zak\u0142ad, \u017ce zwolennicy rz\u0105du (jakiegokolwiek, bo snujemy tu og\u00f3lne rozwa\u017cania) zacz\u0119liby uspokaja\u0107, i\u017c wzrost wprawdzie jest, ale zaledwie o 0,7 punktu procentowego (chocia\u017c podejrzewam, \u017ce dla lepszego efektu propagandowego \u201enagi\u0119liby\u201d nieco rzeczywisto\u015b\u0107 i u\u017cyli s\u0142owa procent<\/i>), natomiast opozycja uderzy\u0142aby w apokaliptyczny ton, zauwa\u017caj\u0105c, \u017ce inflacja wzros\u0142a o 100 procent. R\u00f3\u017cnica kolosalna! Owszem, ale co ciekawe, obie strony m\u00f3wi\u0142yby prawd\u0119\u2026<\/p>\n
Swoj\u0105 drog\u0105, wstyd, panowie redaktorzy (i panie redaktorki, rzecz jasna), \u017ce ja, polonista, musz\u0119 wam takie rzeczy t\u0142umaczy\u0107.<\/p>\n
\u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/lukaszrokicki.pl\/2011\/06\/07\/procent-czy-punkt-procentowy\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bycie dziennikarzem to w sumie nie\u0142atwe zadanie. Trzeba pisa\u0107 o r\u00f3\u017cnych rzeczach, a przecie\u017c nie ma mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby pojedynczy dziennikarz zna\u0142 si\u0119 dobrze na wszystkim. Nie dziw wi\u0119c, \u017ce ludzie medi\u00f3w, np. osoby przygotowuj\u0105ce newsy do serwis\u00f3w informacyjnych w stacjach TV itp., nierzadko \u201ewyk\u0142adaj\u0105 si\u0119\u201d na prostych rzeczach \u2014 na przyk\u0142ad na liczeniu procent\u00f3w. Do\u015bwiadczamy…<\/p>\n