{"id":1351,"date":"2016-04-11T12:30:22","date_gmt":"2016-04-11T11:30:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.venco.com.pl\/~cozy\/blog\/?p=1351"},"modified":"2019-12-11T21:41:07","modified_gmt":"2019-12-11T20:41:07","slug":"osoba-fizyczna-i-prawna","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/2016\/04\/11\/osoba-fizyczna-i-prawna\/","title":{"rendered":"Osoba fizyczna i prawna"},"content":{"rendered":"<p><b>Osoba fizyczna<\/b> \u2013 prawne okre\u015blenie cz\u0142owieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili \u015bmierci, w odr\u00f3\u017cnieniu od os\u00f3b prawnych.<\/p>\n<p>Bycie osob\u0105 fizyczn\u0105 poci\u0105ga za sob\u0105 zawsze posiadanie zdolno\u015bci prawnej, czyli mo\u017cliwo\u015b\u0107 bycia podmiotem stosunk\u00f3w prawnych (praw i zobowi\u0105za\u0144). Osoby fizyczne zwykle maj\u0105 tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych, uzale\u017cnion\u0105 jednak od pewnych warunk\u00f3w. Ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych nabywa si\u0119 w\u00a0momencie uko\u0144czenia 13 lat, natomiast pe\u0142n\u0105 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych przy osi\u0105gni\u0119ciu pe\u0142noletnio\u015bci. Osoba fizyczna po uko\u0144czeniu trzynastego roku \u017cycia mo\u017ce zosta\u0107 ca\u0142kowicie pozbawiona zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych, czyli zosta\u0107 ubezw\u0142asnowolniona\u00a0ca\u0142kowicie.<!--more--><\/p>\n<p>Osobowo\u015b\u0107 fizyczna jest kategori\u0105 prawa cywilnego, zatem brak posiadania osobowo\u015bci fizycznej przez <i>nasciturusa<\/i> (p\u0142\u00f3d) nie pozbawia go ca\u0142kowicie ochrony prawnej. <i>Nasciturus<\/i> mo\u017ce by\u0107 podmiotem praw i obowi\u0105zk\u00f3w warunkowo, kt\u00f3re nabywa, je\u015bli urodzi si\u0119 \u017cywy.<\/p>\n<p><b>Zdolno\u015b\u0107 prawna<\/b> \u2013 zdolno\u015b\u0107 do bycia podmiotem praw i obowi\u0105zk\u00f3w prawnych. Zdolno\u015b\u0107 prawna jest atrybutem os\u00f3b fizycznych, jednostek organizacyjnych b\u0119d\u0105cych osobami prawnymi (w szczeg\u00f3lno\u015bci Skarbu Pa\u0144stwa) oraz nieb\u0119d\u0105cych osobami prawnymi, kt\u00f3rym zdolno\u015b\u0107 prawn\u0105 nadaj\u0105 przepisy szczeg\u00f3lne.<\/p>\n<p>Zdolno\u015b\u0107 prawna jest na gruncie polskiego prawa niestopniowalna. Mo\u017cna j\u0105 mie\u0107 albo nie. Zakres, w jakim mo\u017cna z niej korzysta\u0107, definiuje osobny atrybut podmiotu prawa \u2013 zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych. Jednak\u017ce na mocy zdolno\u015bci prawnej umowa dotycz\u0105ca drobnej bie\u017c\u0105cej sprawy \u017cycia codziennego i zawarta przez osob\u0119 niemaj\u0105c\u0105 zdolno\u015bci do czynno\u015bci prawnych staje si\u0119 wa\u017cna z chwil\u0105 jej ca\u0142kowitego wykonania, je\u017celi nie poci\u0105ga za sob\u0105 ra\u017c\u0105cego pokrzywdzenia tej osoby.<\/p>\n<div id=\"bodyContent\" class=\"mw-body-content\">\n<div class=\"mw-jump\"><\/div>\n<div id=\"jump-to-nav\" class=\"mw-jump\"><b>Zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych<\/b> \u2013 w prawie cywilnym zdolno\u015b\u0107 do dokonywania we w\u0142asnym imieniu czynno\u015bci prawnych, czyli do przyjmowania i sk\u0142adania o\u015bwiadcze\u0144 woli maj\u0105cych na celu wywo\u0142anie powstania, zmiany lub ustania stosunku prawnego. Innymi s\u0142owy, jest to zdolno\u015b\u0107 do samodzielnego kszta\u0142towania swojej sytuacji prawnej (nabywania praw i zaci\u0105gania zobowi\u0105za\u0144). Nie mo\u017cna si\u0119 jej zrzec.<\/div>\n<div id=\"mw-content-text\" class=\"mw-content-ltr\" dir=\"ltr\" lang=\"pl\">\n<p>Zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych jest szczeg\u00f3\u0142owo uregulowana przez przepisy cz\u0119\u015bci og\u00f3lnej <i>Kodeksu cywilnego<\/i>.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><strong>Osoba prawna<\/strong> \u2013 jeden z rodzaj\u00f3w podmiot\u00f3w prawa cywilnego. Osob\u0119 prawn\u0105 definiuje si\u0119 zazwyczaj jako trwa\u0142e zespolenie ludzi i \u015brodk\u00f3w materialnych w celu realizacji okre\u015blonych zada\u0144, wyodr\u0119bnione w postaci jednostki organizacyjnej wyposa\u017conej przez prawo (przepisy prawa cywilnego) w osobowo\u015b\u0107 prawn\u0105. Taka jednostka organizacyjna ma wtedy pe\u0142ni\u0119 podmiotowo\u015bci prawnej, w szczeg\u00f3lno\u015bci nabywa zdolno\u015b\u0107 prawn\u0105 oraz zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych (oraz odpowiednio zdolno\u015b\u0107 s\u0105dow\u0105 i procesow\u0105.<\/p>\n<h6><strong><span id=\"Rodzaje_os.C3.B3b_prawnych_2\" class=\"mw-headline\">Rodzaje os\u00f3b prawnych<\/span><\/strong><\/h6>\n<p>W\u015br\u00f3d os\u00f3b prawnych polska nauka prawa rozr\u00f3\u017cnia nast\u0119puj\u0105ce rodzaje os\u00f3b prawnych: Skarb Pa\u0144stwa i pa\u0144stwowe osoby prawne, jednostki samorz\u0105du terytorialnego oraz ich zwi\u0105zki, a tak\u017ce korporacje (zwi\u0105zki os\u00f3b) i fundacyjne osoby prawne (masy maj\u0105tkowe). Osoba prawna jest tworem abstrakcyjnym \u2013 nie istnieje namacalnie. W zwi\u0105zku z tym w nauce prawa istnieje kilka teorii wyja\u015bniaj\u0105cych istot\u0119 osoby prawnej.<\/p>\n<p>Kwestie wsp\u00f3lne dla wszystkich os\u00f3b prawnych s\u0105 regulowane przez kodeks cywilny, kt\u00f3ry te\u017c ustanawia jedn\u0105 z tych os\u00f3b, o specjalnym statusie \u2013 Skarb Pa\u0144stwa. Inne kategorie os\u00f3b prawnych s\u0105 ustanawiane przez ustawy szczeg\u00f3lne. Do najwa\u017cniejszych z nich nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>sp\u00f3\u0142ki kapita\u0142owe (Kodeks sp\u00f3\u0142ek handlowych):\n<ul>\n<li>sp\u00f3\u0142ka akcyjna,<\/li>\n<li>sp\u00f3\u0142ka z ograniczon\u0105 odpowiedzialno\u015bci\u0105,<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>sp\u00f3\u0142dzielnia (Prawo sp\u00f3\u0142dzielcze),<\/li>\n<li>przedsi\u0119biorstwo pa\u0144stwowe (ustawa o przedsi\u0119biorstwach pa\u0144stwowych),<\/li>\n<li>jednostki samorz\u0105du terytorialnego: gmina, powiat, wojew\u00f3dztwo (ustawy o samorz\u0105dzie gminnym, o samorz\u0105dzie powiatowym i o samorz\u0105dzie wojew\u00f3dztwa),<\/li>\n<li>Ko\u015bci\u00f3\u0142 i poszczeg\u00f3lne jego jednostki organizacyjne \u2013 diecezje, parafie, organizacje ko\u015bcielne itp. (ustawy reguluj\u0105ce status poszczeg\u00f3lnych wyzna\u0144),<\/li>\n<li>szko\u0142a wy\u017csza (Prawo o szkolnictwie wy\u017cszym),<\/li>\n<li>fundacja (ustawa o fundacjach),<\/li>\n<li>pa\u0144stwowa lub samorz\u0105dowa instytucja kultury (ustawa o organizowaniu i prowadzeniu dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej)<sup id=\"cite_ref-5\" class=\"reference\">[5]<\/sup>,<\/li>\n<li>instytut badawczy (ustawa o instytutach badawczych),<\/li>\n<li>partia polityczna (ustawa o partiach politycznych),<\/li>\n<li>stowarzyszenie rejestrowe (Prawo o stowarzyszeniach),<\/li>\n<li>samodzielny publiczny zak\u0142ad opieki zdrowotnej (ustawa o dzia\u0142alno\u015bci leczniczej),<\/li>\n<li>zwi\u0105zek zawodowy (ustawa o zwi\u0105zkach zawodowych),<\/li>\n<li>Polski Zwi\u0105zek \u0141owiecki (Prawo \u0142owieckie),<\/li>\n<li>ko\u0142o \u0142owieckie wpisane do rejestru prowadzonego przez w\u0142a\u015bciwy zarz\u0105d okr\u0119gowy Polskiego Zwi\u0105zku \u0141owieckiego (Prawo \u0142owieckie).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Istnieje wiele innych rodzaj\u00f3w os\u00f3b prawnych, spo\u015br\u00f3d kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 pojawi\u0142a si\u0119 w polskim prawie cywilnym na fali gor\u0105czkowej<span style=\"line-height: 0px;\">\u00a0<\/span>legislacji ostatnich lat. Maj\u0105 one raczej marginalne znaczenie.<\/p>\n<h6><strong><span id=\"Podmioty_nieb.C4.99d.C4.85ce_osobami_prawnymi\" class=\"mw-headline\">Podmioty nieb\u0119d\u0105ce osobami prawnymi<\/span><\/strong><\/h6>\n<p>Osobami prawnymi nie s\u0105 m.in.:<\/p>\n<ul>\n<li>sp\u00f3\u0142ki osobowe:\n<ul>\n<li>sp\u00f3\u0142ka jawna,<\/li>\n<li>sp\u00f3\u0142ka partnerska,<\/li>\n<li>sp\u00f3\u0142ka komandytowa,<\/li>\n<li>sp\u00f3\u0142ka komandytowo-akcyjna,<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>stowarzyszenie zwyk\u0142e<\/li>\n<li>wsp\u00f3lnota mieszkaniowa,<\/li>\n<li>organy w\u0142adzy pa\u0144stwowej z aparatami towarzysz\u0105cymi (z niekt\u00f3rymi wyj\u0105tkami, jak np. fundusze celowe, jednostki samorz\u0105du terytorialnego, instytucje kultury),<\/li>\n<li>oddzia\u0142 osoby prawnej,<\/li>\n<li>jednostka organizacyjna nieposiadaj\u0105ca osobowo\u015bci prawnej wyposa\u017cona w zdolno\u015b\u0107 prawn\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Osoby prawnej nie nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c myli\u0107 z przedsi\u0119biorc\u0105 i z zak\u0142adem pracy lub pracodawc\u0105. Zakresy tych poj\u0119\u0107 si\u0119 krzy\u017cuj\u0105 \u2013 mo\u017cna by\u0107 przedsi\u0119biorc\u0105, pracodawc\u0105 lub zak\u0142adem pracy nie b\u0119d\u0105c osob\u0105 prawn\u0105 i odwrotnie.<\/p>\n<p><strong>Jednostki organizacyjne nie b\u0119d\u0105ce osob\u0105 prawn\u0105<\/strong>, wykonuj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 to jednostki, kt\u00f3rym prawo przyznaje zdolno\u015b\u0107 prawn\u0105 (ale nie przyznaje osobowo\u015bci prawnej). Oznacza to, \u017ce mog\u0105 one w pe\u0142nym zakresie uczestniczy\u0107 w obrocie gospodarczym i by\u0107 podmiotami stosunk\u00f3w prawnych. Do tego rodzaju podmiot\u00f3w zalicza si\u0119: wsp\u00f3lnoty mieszkaniowe, sp\u00f3\u0142ki akcyjne w organizacji, sp\u00f3\u0142ki osobowe prawa handlowego.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wna r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy osob\u0105 prawn\u0105 a jednostk\u0105 organizacyjn\u0105 nie b\u0119d\u0105c\u0105 osob\u0105 prawn\u0105 polega na tym, \u017ce <span style=\"color: #ff0000;\">jednostka organizacyjna nie b\u0119d\u0105ca osob\u0105 prawn\u0105 nie dzia\u0142a poprzez swoje organy (np. dyrektor, rada pracownicza, prezes), jak ma to miejsce w przypadku osoby prawnej, lecz poprzez osoby, kt\u00f3re j\u0105 tworz\u0105.<\/span> Oznacza to, i\u017c <span style=\"color: #ff0000;\">odpowiedzialno\u015b\u0107 za zobowi\u0105zania w przypadku jednostki organizacyjnej nie b\u0119d\u0105cej osob\u0105 prawn\u0105 ponosi nie sam podmiot, jak to jest w przypadku osoby prawnej, a (na przyk\u0142ad) wsp\u00f3lnicy sp\u00f3\u0142ki<\/span>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p class=\"excerpt\">Osoba fizyczna \u2013 prawne okre\u015blenie cz\u0142owieka w prawie cywilnym, od chwili urodzenia do chwili \u015bmierci, w odr\u00f3\u017cnieniu od os\u00f3b prawnych. Bycie osob\u0105 fizyczn\u0105 poci\u0105ga za sob\u0105 zawsze posiadanie zdolno\u015bci prawnej, czyli mo\u017cliwo\u015b\u0107 bycia podmiotem stosunk\u00f3w prawnych (praw i zobowi\u0105za\u0144). Osoby fizyczne zwykle maj\u0105 tak\u017ce zdolno\u015b\u0107 do czynno\u015bci prawnych, uzale\u017cnion\u0105 jednak od pewnych warunk\u00f3w. Ograniczon\u0105 zdolno\u015b\u0107&hellip;<\/p>\n<p class=\"more-link-p\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/2016\/04\/11\/osoba-fizyczna-i-prawna\/\">Read more &rarr;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[8],"class_list":["post-1351","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-prawo"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1351","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1351"}],"version-history":[{"count":2,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1351\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2268,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1351\/revisions\/2268"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1351"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1351"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1351"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}