{"id":1245,"date":"2015-10-12T15:02:31","date_gmt":"2015-10-12T14:02:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.venco.com.pl\/~cozy\/blog\/?p=1245"},"modified":"2015-10-12T15:02:31","modified_gmt":"2015-10-12T14:02:31","slug":"ekstremum-funkcji","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/2015\/10\/12\/ekstremum-funkcji\/","title":{"rendered":"Ekstremum funkcji"},"content":{"rendered":"<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/teoria-ikona.gif\" alt=\"Teoria\" width=\"40\" height=\"30\" \/> <strong>Ekstremum funkcji<\/strong> nazywamy minimum <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/funkcja\">funkcji<\/a> lub maksimum funkcji. Poni\u017cej zdefiniowano oba poj\u0119cia w oparciu o za\u0142o\u017cenie: <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/1.gif\" alt=\"x_0\\in (a,b)\" width=\"72\" height=\"21\" \/> i funkcja <i>f<\/i> jest okre\u015blona w tym przedziale.<!--more--><\/p>\n<h2>Maksimum funkcji<\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/definicja-ikona.gif\" alt=\"Definicja\" width=\"40\" height=\"30\" \/> <strong>Definicja<\/strong><\/p>\n<p>Funkcja <i>f<\/i> osi\u0105ga w punkcie <i>x<sub>0<\/sub><\/i> <strong>maksimum<\/strong>, je\u017celi istnieje taki <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/przedzialy_liczbowe\">przedzia\u0142<\/a> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/2.gif\" alt=\"(m,n)\\subset(a,b)\" width=\"88\" height=\"19\" \/> o \u015brodku w punkcie <i>x<sub>0<\/sub><\/i>, w kt\u00f3rym dla ka\u017cdego <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/3.gif\" alt=\"x\\in (m,n)\" width=\"72\" height=\"19\" \/><br \/>\nr\u00f3\u017cnego od <i>x<sub>0<\/sub><\/i> spe\u0142niona jest <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/nierownosc\">nier\u00f3wno\u015b\u0107<\/a> <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/4.gif\" alt=\"f(x)&lt;f(x_0)\" width=\"88\" height=\"21\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/ok1.gif\" alt=\"Przyk\u0142ad\" width=\"20\" height=\"20\" \/> <strong>Przyk\u0142ad<\/strong><\/p>\n<p>Rysunek ilustruje <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/wykres_funkcji\">wykres funkcji<\/a> <i>f(x)=-x<sup>2<\/sup>+1<\/i>.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/grafika\/funkcja019.jpg\" alt=\"Maksimum funkcji\" \/><\/p>\n<p>Widzimy, \u017ce funkcja ma jedno maksimum w punkcie <i>x<sub>0<\/sub>=0<\/i> r\u00f3wne 1.<br \/>\nPrzedzia\u0142 <i>(m,n)<\/i>, o kt\u00f3rym mowa w <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/pojecie_pierwotne_definicja#definicja\">definicji<\/a> to mo\u017ce by\u0107 dla przyk\u0142adu przedzia\u0142 (-1,1), albo (-100,100) lub (-5,5). Widzimy, \u017ce dla dowolnej liczby r\u00f3\u017cnej od <i>x<sub>0<\/sub><\/i> z tych przyk\u0142adowych przedzia\u0142\u00f3w wszystkie warto\u015bci funkcji s\u0105 mniejsze od maksimum, czyli warto\u015bci funkcji w punkcie <i>x<sub>0<\/sub>=0<\/i>.<\/p>\n<h2>Minimum funkcji<\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/definicja-ikona.gif\" alt=\"Definicja\" width=\"40\" height=\"30\" \/> <strong>Definicja<\/strong><\/p>\n<p>Funkcja <i>f<\/i> osi\u0105ga w punkcie <i>x<sub>0<\/sub><\/i> <strong>minimum<\/strong>, je\u017celi istnieje taki przedzia\u0142 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/2.gif\" alt=\"(m,n)\\subset(a,b)\" width=\"88\" height=\"19\" \/> o \u015brodku w punkcie <i>x<sub>0<\/sub><\/i>, w kt\u00f3rym dla ka\u017cdego <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/3.gif\" alt=\"x\\in (m,n)\" width=\"72\" height=\"19\" \/><br \/>\nr\u00f3\u017cnego od <i>x<sub>0<\/sub><\/i> spe\u0142niona jest nier\u00f3wno\u015b\u0107 <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/206\/5.gif\" alt=\"f(x)&gt;f(x_0)\" width=\"88\" height=\"21\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/ok1.gif\" alt=\"Przyk\u0142ad\" width=\"20\" height=\"20\" \/> <strong>Przyk\u0142ad<\/strong><\/p>\n<p>Rysunek ilustruje wykres funkcji <i>f(x)=x<sup>2<\/sup>+1<\/i>.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/grafika\/funkcja018.jpg\" alt=\"Minimum funkcji\" \/><\/p>\n<p>Widzimy, \u017ce funkcja ma jedno minimum w punkcie <i>x<sub>0<\/sub>=0<\/i> r\u00f3wne 1.<br \/>\nPrzedzia\u0142 <i>(m,n)<\/i>, o kt\u00f3rym mowa w definicja to mo\u017ce by\u0107 dla przyk\u0142adu przedzia\u0142 (-1,1), albo (-100,100) lub (-5,5). Widzimy, \u017ce dla dowolnej liczby r\u00f3\u017cnej od <i>x<sub>0<\/sub><\/i> z tych przyk\u0142adowych przedzia\u0142\u00f3w wszystkie warto\u015bci funkcji s\u0105 wi\u0119ksze od minimum, czyli warto\u015bci funkcji w punkcie <i>x<sub>0<\/sub>=0<\/i>.<\/p>\n<hr \/>\n<p>Minimum i maksimum s\u0105 poj\u0119ciami lokalnymi, to znaczy, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105 jedynie w pewnym przedziale. Funkcja mo\u017ce mie\u0107 kilka minimum i kilka maksimum jednocze\u015bnie. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce minimum mo\u017ce by\u0107 wi\u0119ksze ni\u017c maksimum. Przyjrzyjmy si\u0119 poni\u017cszej ilustracji, na kt\u00f3rej wykre\u015blono funkcj\u0119 okre\u015blon\u0105 w przedziale &lt;0,4&gt;.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/grafika\/funkcja020.jpg\" alt=\"Minimum i maksimum funkcji\" \/><\/p>\n<p>Mamy tutaj dwa maksima i dwa minima. Wida\u0107, \u017ce minimum 2 jest takie samo jak maksimum 1 (minimum wcale nie musi by\u0107 mniejsze od maksimum). Ponadto minimum wcale nie oznacza najmniejszej warto\u015bci funkcji (tutaj r\u00f3wnej 0), a maksimum nie musi by\u0107 r\u00f3wne najwi\u0119kszej warto\u015bci funkcji, kt\u00f3ra w tym przypadku wynosi 4.<\/p>\n<p>Dlaczego w punkcie <i>x=4<\/i> nie mamy maksimum, a w w punkcie <i>x=0<\/i> nie mamy minimum? Dlatego, \u017ce nie mo\u017cemy okre\u015bli\u0107 przedzia\u0142u <i>(m,n)<\/i>, o kt\u00f3rym mowa w definicji, a kt\u00f3rego punkty 0 i 4 by\u0142yby \u015brodkiem. S\u0105 to w tym przypadku najmniejsze i najwi\u0119ksze warto\u015bci funkcji.<\/p>\n<h2>Zadanie 499 &#8211; ekstremum funkcji i pochodna<\/h2>\n<div class=\"m10\">Znale\u017a\u0107 ekstremum funkcji<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/1.gif\" alt=\"f(x)=2x-\\frac{1}{x}\" width=\"96\" height=\"25\" \/>.<\/div>\n<div class=\"m10\">\n<h2><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/teoria-ikona.gif\" alt=\"ksi\u0105zki\" width=\"40\" height=\"30\" \/><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span>Rozwi\u0105zanie zadania uproszczone<\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"max-width: 100%; color: #000000; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 16px; font-style: normal; font-variant: normal; font-weight: normal; letter-spacing: normal; line-height: 22.4px; orphans: auto; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 1; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; background-color: #ffffff;\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/2.gif\" alt=\"f'(x)=2+\\frac{1}{x^2}\\\\ f'(x)=0\\\\ 2+\\frac{1}{x^2}=0\\\\ \\frac{2x^2+1}{x^2}=0\\\\ 2x^2+1=0\\\\ \\Delta&lt;0\\\\ a&gt;0\" width=\"104\" height=\"181\" \/><br \/>\nFunkcja nie posiada ekstremum<\/p>\n<h2><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/teoria-ikona.gif\" alt=\"ksi\u0105zki\" width=\"40\" height=\"30\" \/><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span>Rozwi\u0105zanie zadania ze szczeg\u00f3\u0142owymi wyja\u015bnieniami<\/h2>\n<p>Dana jest funkcja<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wzor-top\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/1.gif\" alt=\"f(x)=2x-\\frac{1}{x}\" width=\"96\" height=\"25\" \/><\/p>\n<p>Aby znale\u017a\u0107 ekstremum funkcji musimy wytypowa\u0107 punkty, w kt\u00f3rych nale\u017cy ich szuka\u0107. Je\u017celi funkcja ma ekstremum w punkcie<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><i>x<sub>0<\/sub><\/i><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span>i ma w tym punkcie pochodn\u0105, to jest ona r\u00f3wna zero. Obliczamy pochodn\u0105.<\/p>\n<div class=\"zad_rozw skaluj\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/3.gif\" alt=\"f'(x)=(2x-\\frac{1}{x})'=(2x-x^{-1})'=2+x^{-2}=2+\\frac{1}{x^2}\" width=\"360\" height=\"28\" \/><\/div>\n<p>Warunkiem koniecznym istnienia ekstremum, jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomnieli\u015bmy, jest to, aby pochodna by\u0142a r\u00f3wna zeru:<\/p>\n<div class=\"zad_rozw\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/4.gif\" alt=\"f'(x)=0\\\\ 2+\\frac{1}{x^2}=0\\\\ 2\\cdot \\frac{x^2}{x^2}+\\frac{1}{x^2}=0\\\\ \\frac{2x^2+1}{x^2}=0\" width=\"96\" height=\"124\" \/><\/div>\n<p>U\u0142amek jest r\u00f3wny zero, gdy licznik jest r\u00f3wny zero:<\/p>\n<div class=\"zad_rozw\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/5.gif\" alt=\"2x^2+1=0\" width=\"80\" height=\"17\" \/><\/div>\n<p>Mamy zwyk\u0142e<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/rownanie_kwadratowe\">r\u00f3wnanie kwadratowe<\/a><\/p>\n<div class=\"zad_rozw\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/matematyka\/wzory\/zad499\/6.gif\" alt=\"\\Delta=b^2-4ac=0-4\\cdot 2=-8&lt;0\" width=\"224\" height=\"18\" \/><\/div>\n<p>Poniewa\u017c wsp\u00f3\u0142czynnik<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span><i>a<\/i><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span>jest dodatni, a wyr\u00f3\u017cnik tr\u00f3jmianu ujemny, ramiona paraboli s\u0105 skierowane ku g\u00f3rze, wykres znajduje si\u0119 nad osi\u0105 OX. Funkcja przyjmuje tylko warto\u015bci dodatnie. Poniewa\u017c pochodna funkcji w \u017cadnym punkcie nie przyjmuje warto\u015bci r\u00f3wnej zero, to funkcja nie ma w ca\u0142ej swojej dziedzinie ekstremum.<\/p>\n<h2><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/grafika\/teoria-ikona.gif\" alt=\"ksi\u0105zki\" width=\"40\" height=\"30\" \/><span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0<\/span>Odpowied\u017a<\/h2>\n<div class=\"zad_rozw\">Funkcja nie posiada ekstremum.<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u017br\u00f3d\u0142o: <a href=\"http:\/\/www.medianauka.pl\/pochodna_a_ekstremum\">http:\/\/www.medianauka.pl\/pochodna_a_ekstremum<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p class=\"excerpt\">Ekstremum funkcji nazywamy minimum funkcji lub maksimum funkcji. Poni\u017cej zdefiniowano oba poj\u0119cia w oparciu o za\u0142o\u017cenie: i funkcja f jest okre\u015blona w tym przedziale.<\/p>\n<p class=\"more-link-p\"><a class=\"more-link\" href=\"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/2015\/10\/12\/ekstremum-funkcji\/\">Read more &rarr;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[11,9],"class_list":["post-1245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","tag-matematyka","tag-rozne"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1245"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1245\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/u239160.webh.me\/jakisproblem.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}