Autor: Hubert Dyba. \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/erystyka.pl\/pliki\/Erystyka.pl-TrojkatRetoryczny.pdf<\/p>\n
Logos, etos i patos to nieod\u0142\u0105czne elementy ka\u017cdej wypowiedzi \u2013 niezale\u017cnie, czy zdajemy sobie z tego spraw\u0119, czy nie. Opanowuj\u0105c umiej\u0119tno\u015b\u0107 zauwa\u017cania logos, etos i patos w wypowiedziach naszych i naszych rozm\u00f3wc\u00f3w, nauczysz si\u0119 tworzy\u0107 komunikaty, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0107 b\u0119d\u0105 na odbiorc\u00f3w na wielu poziomach.
\nWed\u0142ug Arystotelesa skuteczno\u015b\u0107 m\u00f3wcy zale\u017cy od tego, jak skutecznie porusza si\u0119 po poziomach logos, etos i patos. Istota r\u00f3wnowa\u017cnego znaczenia retorycznego trzech powy\u017cszych aspekt\u00f3w z czasem uzyska\u0142a miano tr\u00f3jk\u0105ta retorycznego.<\/p>\n
Trzy elementy tr\u00f3jk\u0105ta retorycznego:<\/strong><\/p>\n Tr\u00f3jk\u0105t retoryczny przyjmuje form\u0119 tr\u00f3jk\u0105ta r\u00f3wnobocznego, aby ukaza\u0107 r\u00f3wnorz\u0119dn\u0105 warto\u015b\u0107 wszystkich trzech aspekt\u00f3w. Jednak to od osobistych preferencji m\u00f3wcy, zebranej publiczno\u015bci i celu dyskusji, jedna z form oddzia\u0142ywania mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wykorzystywan\u0105 najcz\u0119\u015bciej. Logos:<\/p>\n Etos:<\/p>\n Patos:<\/p>\n Powy\u017csze pytania pomagaj\u0105 zidentyfikowa\u0107 logos, etos i patos. Jednocze\u015bnie nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce jeden zwrot, wyra\u017cenie, mo\u017ce jednocze\u015bnie by\u0107 wyrazem wi\u0119cej ni\u017c jednego z nich. Na przyk\u0142ad powo\u0142ywanie si\u0119 na renomowane \u017ar\u00f3d\u0142a mo\u017ce by\u0107 wyrazem zar\u00f3wno logos jak i etos. To pomaga nam zapami\u0119ta\u0107, \u017ce sk\u0142adniki tr\u00f3jk\u0105ta retorycznego przeplataj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 i s\u0105 jednakowo wa\u017cne.<\/p>\n ETOS<\/strong><\/p>\n Czy widownia s\u0142ucha zanim jeszcze zaczniesz m\u00f3wi\u0107? Czy maj\u0105 oczekiwania co do wyst\u0105pienia? Czy chc\u0105 s\u0142ucha\u0107 po to, aby da\u0107 si\u0119 przekona\u0107? Je\u015bli nie \u2013 brakuje Ci etosu.<\/p>\n Oryginalnie etos wed\u0142ug Arystotelesa oznacza\u0142o by\u0107 godnym zaufania. Twierdzi\u0142 on, i\u017c mamy tendencj\u0119 wierzy\u0107 ludziom, kt\u00f3rzy maj\u0105 dobry charakter. Nast\u0119pnie Grek rozszerzy\u0142 definicj\u0119 etosu o bycie podobnym \u2013 zar\u00f3wno pod k\u0105tem ilo\u015bciowym (np. ilo\u015b\u0107 lat, wielko\u015b\u0107 zarobk\u00f3w), jak i jako\u015bciowym (np. u\u017cywany j\u0119zyk, wyznawane pogl\u0105dy). Arystoteles w swojej definicji etosu nie uwzgl\u0119dni\u0142 autorytetu, b\u0119d\u0105cego przymiotem np. premiera czy lidera organizacji. Nie uwzgl\u0119dni\u0142 r\u00f3wnie\u017c reputacji, b\u0119d\u0105cej atutem np. autora ksi\u0105\u017cek czy znanego m\u00f3wcy. W naszych czasach, kiedy wiemy wiele o m\u00f3wcy, zdecydowanie nale\u017cy uwzgl\u0119dnia\u0107 wszystkie te formy etosu.<\/p>\n Etos mo\u017cna mierzy\u0107 poprzez cztery cechy:<\/p>\n Etos = wiarygodno\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n S\u0142uchacze najpewniej dadz\u0105 si\u0119 przekona\u0107 komu\u015b, komu ufaj\u0105. Teza ta jest w du\u017cej mierze niezale\u017cna od prezentowanego tematu. Je\u015bli audytorium Ci ufa, zak\u0142adane jest to, \u017ce to co m\u00f3wisz, jest prawda. Twoja wiarygodno\u015b\u0107 wzrasta, je\u015bli s\u0142uchacze s\u0105 pewni Twojego \u201ekr\u0119gos\u0142upa moralnego\u201d, mierzonego m.in. przez:<\/p>\n Dodatkowo, ludzie ufaj\u0105 przedstawicielom grup, w kt\u00f3rych powy\u017csze warto\u015bci s\u0105 znamienne (ksi\u0105dz, s\u0119dzia, spo\u0142ecznik)<\/p>\n Etos = podobie\u0144stwo do s\u0142uchaczy<\/strong><\/p>\n S\u0142uchacze ch\u0119tniej dadz\u0105 si\u0119 przekona\u0107 osobie, kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 zidentyfikowa\u0107. Podobnie do wiarygodno\u015bci, ten aspekt etosu jest w du\u017cej mierze niezale\u017cny od omawianego tematu. Podobie\u0144stwo do s\u0142uchaczy to dodatkowe punkty na starcie. Je\u015bli nie mo\u017cesz wykaza\u0107 si\u0119 podobie\u0144stwem \u2013 upodobnij si\u0119. Dostosuj u\u017cywany j\u0119zyk, gesty, ubi\u00f3r i wygl\u0105d. W tym kontek\u015bcie zapoznaj si\u0119 z efektem kameleona. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na granice, w ramach kt\u00f3rych mo\u017cesz si\u0119 dostosowywa\u0107 \u2013 po przekroczeniu tej granicy publiczno\u015b\u0107 uzna Ci\u0119 za niewiarygodnego.<\/p>\n Istnieje szereg cech, kt\u00f3re mo\u017cesz dzieli\u0107 z rozm\u00f3wc\u0105\/publiczno\u015bci\u0105:<\/p>\n Je\u015bli b\u0119dziesz podobny do swoich s\u0142uchaczy, ch\u0119tniej przyjm\u0105 do wiadomo\u015bci to co m\u00f3wisz, podobnie jak pr\u0119dzej otworz\u0105 drzwi wieczorow\u0105 por\u0105 osobie, kt\u00f3rej g\u0142os rozpoznaj\u0105 po drugiej stronie.<\/p>\n Etos = autorytet<\/strong><\/p>\n Im wi\u0119kszy autorytet m\u00f3wcy, tym sk\u0142onniejsza do s\u0142uchania b\u0119dzie publiczno\u015b\u0107. Mowa zar\u00f3wno o autorytecie formalnym, jak i moralnym. Autorytet to zawsze wynik relacji mi\u0119dzy m\u00f3wi\u0105cym, a s\u0142uchaj\u0105cym.<\/p>\n Mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka najcz\u0119stszych \u017ar\u00f3de\u0142 autorytetu:<\/p>\n Dodatkowo nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce m\u00f3wca posiada dodatkowo autorytet z racji bycia m\u00f3wc\u0105. Stoi on naprzeciw grupy os\u00f3b, m\u00f3wi ze sceny lub podestu, ma mikrofon, pada na niego \u015bwiat\u0142o. Atrybuty te dodaj\u0105 osobie autorytetu, kt\u00f3ry umacnia nas w czasie wyst\u0105pienia.<\/p>\n Etos = reputacja \/ fachowo\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n Fachowo\u015b\u0107 to miara tego, na ile znasz si\u0119 na temacie. Reputacja to miara tego, na ile s\u0142uchacze wiedz\u0105, \u017ce znasz si\u0119 na temacie. Spo\u015br\u00f3d wszystkich sk\u0142adowych etosu, reputacja jest najbardziej zwi\u0105zana z omawianym tematem.<\/p>\n Na wzrost reputacji sk\u0142ada si\u0119 szereg czynnik\u00f3w:<\/p>\n Czemu etos jest kluczowy dla m\u00f3wcy<\/strong><\/p>\n Je\u015bli Tw\u00f3j etos jest wysoki, publiczno\u015b\u0107 b\u0119dzie uwa\u017cnie s\u0142ucha\u0107 od pierwszego s\u0142owa. Je\u015bli powiesz co\u015b istotnego, ch\u0119tnie to przyjm\u0105. Prawdopodobnie dadz\u0105 si\u0119 przekona\u0107. A je\u015bli wyst\u0105pienie nie uda si\u0119 najlepiej, wci\u0105\u017c pozostaje du\u017cy kredyt zaufania. Je\u015bli nie mo\u017cesz poszczyci\u0107 si\u0119 wysokim etosem, publiczno\u015b\u0107 mo\u017ce nie s\u0142ucha\u0107 tak uwa\u017cnie (o ile w og\u00f3le przyjdzie!). Oczekiwania wzgl\u0119dem prezentera s\u0105 ni\u017csze, tak jak mo\u017cliwe do osi\u0105gni\u0119cia rezultaty.<\/p>\n Jak zbudowa\u0107 etos<\/strong><\/p>\n W przeciwie\u0144stwo do patos i logos, etos jest po pierwsze niezale\u017cny od tematu, a po drugie \u2013 istnieje (lub nie) zanim jeszcze zaczniesz m\u00f3wi\u0107. Jeste\u015b szefem firmy, profesorem, znanym ekspertem, albo nie. Istniej\u0105 oczywi\u015bcie sposoby, aby sw\u00f3j etos budowa\u0107 \u015bwiadomie.<\/p>\n PATOS<\/strong><\/p>\n S\u0142owo emocje pochodzi od greckiego emotere i oznacza \u201eporusza\u0107\u201d. Emocje poruszaj\u0105 nas oraz decyduj\u0105 o wielu wyborach. M\u00f3wca, kt\u00f3ry potrafi poruszy\u0107 swoj\u0105 publiczno\u015b\u0107, b\u0119dzie mia\u0142 du\u017co wi\u0119ksze na przekonanie innych do swoich racji. Opanowuj\u0105c patos, wysoce zwi\u0119kszysz perswazyjno\u015b\u0107 swoich prezentacji.<\/p>\n Czym jest patos<\/strong><\/p>\n S\u0142owo patos w staro\u017cytnej Grecji oznacza\u0142o \u201ecierpie\u0107\u201d, \u201edo\u015bwiadcza\u0107\u201d. Inne s\u0142owa o tym samym rdzeniu to:<\/p>\n Jak wida\u0107, wszystkie powy\u017csze s\u0142owa nawi\u0105zuj\u0105 do wsp\u00f3\u0142dzielenia i prze\u017cywania emocji. Twoim celem jako m\u00f3wcy, jest stworzenie emocjonalnej wi\u0119zi ze s\u0142uchaczami. Nale\u017cy najpierw umiej\u0119tnie emocje wywo\u0142a\u0107, a nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0107 te emocje ze swoj\u0105 przemow\u0105.<\/p>\n Patos \u2013 wywo\u0142ywanie emocji i s\u0142uchaczy<\/strong><\/p>\n Na pocz\u0105tek nale\u017cy zada\u0107 pytanie \u2013 kt\u00f3re emocje wywo\u0142ywa\u0107? Odpowied\u017a jest prosta \u2013 wszystkie. Co jednak znaczy \u201ewywo\u0142a\u0107 emocje\u201d? Jakie emocje rozr\u00f3\u017cniamy? Filozofowie od wiek\u00f3w tworz\u0105 nowe systematyki emocji. Jedn\u0105 z pierwszych jest systematyka zaproponowana przez Arystotelesa. Wskazuje on na siedem par przeciwstawnych emocji:<\/p>\n Dla por\u00f3wnania, wsp\u00f3\u0142czesny psycholog Robert Plutchik proponuje podzia\u0142 emocji na 8 podstawowych oraz 8 zaawansowanych, r\u00f3wnie\u017c przedstawiaj\u0105c je w przeciwstawnych parach:<\/p>\n Jest wiele innych klasyfikacji, a by\u0107 mo\u017ce \u017cadna z nich nie jest prawid\u0142owa\/kompletna. To, co interesuje Ciebie jako m\u00f3wc\u0119, to:<\/p>\n Patos \u2013 po co wywo\u0142ywa\u0107 emocje?<\/strong><\/p>\n Gdyby\u015bmy na wywo\u0142aniu emocji mieli zako\u0144czy\u0107 nasze dzia\u0142anie jako m\u00f3wca, sama emocja nie wywo\u0142a\u0142aby \u017cadnego rezultatu. Wywo\u0142anie rado\u015bci lub z\u0142o\u015bci wprowadzi s\u0142uchaczy w stan, kt\u00f3rym nale\u017cy dalej pokierowa\u0107. Kt\u00f3re emocje wywo\u0142ywa\u0107?<\/strong><\/p>\n Czy emocje s\u0105 sobie r\u00f3wne? Innymi s\u0142owy, czy publiczno\u015b\u0107 przyjmie argumenty tak samo, kiedy wywo\u0142asz zaskoczenie, jak wtedy, kiedy wywo\u0142asz z\u0142o\u015b\u0107? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Wywo\u0142ywana emocja musi pasowa\u0107 do argumentu. W skr\u00f3cie \u2013 chcesz, aby publiczno\u015b\u0107 wobec argument\u00f3w, jak i kontrargument\u00f3w, \u017cywi\u0142a takie same emocje jak Ty.<\/p>\n R\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy emocjami naj\u0142atwiej pokaza\u0107 na przyk\u0142adzie emocji \u201epozytywnych\u201d i \u201enegatywnych\u201d:<\/p>\n Czemu patos jest kluczowy dla m\u00f3wcy<\/strong><\/p>\n Je\u015bli dobrze pos\u0142ugujesz si\u0119 patosem, Twoi s\u0142uchacze b\u0119d\u0105 razem z Tob\u0105 prze\u017cywa\u0107 rado\u015b\u0107, ekscytacj\u0119, z\u0142o\u015b\u0107, strach i inne emocje. To pozwoli im na lepsze wczucie si\u0119 w Twoj\u0105 wizj\u0119 sytuacji, u\u0142atwi im aktywne uczestniczenie w przemowie, zach\u0119ci do dzia\u0142ania. Je\u015bli nie wykorzystasz si\u0142y patosu, Twoja publika nie b\u0119dzie wystarczaj\u0105co zmotywowana do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144 \u2013 pr\u0119dzej pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 ch\u0142odnym rozs\u0105dkiem surowo przeanalizuj\u0105 Twoje argumenty. Mo\u017cesz nie zach\u0119ci\u0107 ich do swojej sprawy.<\/p>\n Jak zbudowa\u0107 patos<\/strong><\/p>\n Istnieje szereg dr\u00f3g, aby zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 skal\u0119 patosu. Najwa\u017cniejsze pytania, na kt\u00f3re nale\u017cy odpowiedzie\u0107, to: jakie to drogi, czy wielko\u015b\u0107 patosu zale\u017cy od tre\u015bci, czy od sposobu jej przekazania, jakie s\u0105 najskuteczniejsze strategie.<\/p>\n LOGOS<\/strong><\/p>\n Logos, czyli wiedza. To ca\u0142a zawarto\u015b\u0107 Twojej wypowiedzi. Jej jako\u015b\u0107 zale\u017ce\u0107 b\u0119dzie od Twojej wiedzy oraz od formy, w kt\u00f3rej j\u0105 zaprezentujesz. Aby pozna\u0107 sposoby formu\u0142owania opinii i dyskutowania, Autor: Hubert Dyba. \u0179r\u00f3d\u0142o: http:\/\/erystyka.pl\/pliki\/Erystyka.pl-TrojkatRetoryczny.pdf Logos, etos i patos to nieod\u0142\u0105czne elementy ka\u017cdej wypowiedzi \u2013 niezale\u017cnie, czy zdajemy sobie z tego spraw\u0119, czy nie. Opanowuj\u0105c umiej\u0119tno\u015b\u0107 zauwa\u017cania logos, etos i patos w wypowiedziach naszych i naszych rozm\u00f3wc\u00f3w, nauczysz si\u0119 tworzy\u0107 komunikaty, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0107 b\u0119d\u0105 na odbiorc\u00f3w na wielu poziomach. Wed\u0142ug Arystotelesa skuteczno\u015b\u0107 m\u00f3wcy zale\u017cy od…<\/p>\n\n
\nPoni\u017csze pytania pozwol\u0105 z jednej strony lepiej przygotowa\u0107 swoj\u0105 wypowied\u017a w kontek\u015bcie skutecznego wykorzystania wszystkich trzech aspekt\u00f3w, a z drugiej strony pozwol\u0105 Ci dok\u0142adnie oceni\u0107 wypowiedzi innych m\u00f3wc\u00f3w.<\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\nJu\u017c Arystoteles twierdzi\u0142, \u017ce dany stan emocjonalny, nale\u017cy po\u0142\u0105czy\u0107 z naszymi argumentami. Proponuje on na przyk\u0142ad, aby najpierw wywo\u0142a\u0107 u s\u0142uchaczy z\u0142o\u015b\u0107, a nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0107 t\u0119 z\u0142o\u015b\u0107 z naszym przeciwnikiem. \u201e\u2026oczywistym jest, \u017ce czasem potrzebnym mo\u017ce by\u0107 wywo\u0142anie w s\u0142uchaczach z\u0142o\u015bci i przedstawienie naszego oponenta jako odpowiedzialnego za rzeczy, kt\u00f3re t\u0119 z\u0142o\u015b\u0107 wywo\u0142a\u0142y i za osob\u0119, na kt\u00f3r\u0105 gniew s\u0142uchaczy powinien by\u0107 skierowany\u2026\u201d. Innymi s\u0142owy \u2013 rozgniewaj swoich s\u0142uchaczy i skieruj ten gniew na swojego przeciwnika. Je\u015bli publiczno\u015b\u0107 b\u0119dzie rozgniewana na Twojego przeciwnika, ch\u0119tniej pos\u0142ucha Twoich argument\u00f3w. Tak, jak wysoki etos ju\u017c na wst\u0119pie uczyni publiczno\u015b\u0107 bardziej podatn\u0105 na perswazj\u0119, tak samo wysoki patos wyst\u0105pienia bardziej przekona Twoich s\u0142uchaczy. Tworz\u0105c ze s\u0142uchaczami emocjonaln\u0105 wi\u0119\u017a:<\/p>\n\n
\n
\nzapraszam na www.erystyka.pl<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"