wyborcza.biz \u00a0\u2022 April 22, 2014<\/p>\n
Piotr Skwirowski
\n13.01.2014 , aktualizacja: 13.01.2014 09:57
\nNotariusz (Fot. Agnieszka Sadowska \/ Agencja Gazeta)<\/p>\n
Po twojej \u015bmierci tw\u00f3j maj\u0105tek nie rozp\u0142ynie si\u0119 w powietrzu. Odziedzicz\u0105 go albo najbli\u017csi, albo osoby wskazane przez ciebie w testamencie.
\nJe\u015bli nie zostawisz po sobie testamentu, dziedziczenie odb\u0119dzie si\u0119 wedle kolejno\u015bci zapisanej w kodeksie cywilnym.<\/p>\n
B\u0119dzie to tzw. dziedziczenie ustawowe. Testament mo\u017ce zmieni\u0107 t\u0119 kolejno\u015b\u0107.<\/p>\n
Zacznijmy od testament\u00f3w, bo to ci\u0105gle najlepsza metoda uporz\u0105dkowania spraw maj\u0105tkowych na wypadek \u015bmierci.<\/p>\n
NAPISZ TESTAMENT<\/p>\n
Jest co najmniej kilka sposob\u00f3w sporz\u0105dzenia testament\u00f3w.<\/p>\n
* Testament notarialny – sporz\u0105dzony przez notariusza. Ma form\u0119 aktu notarialnego. Notariusz spisuje wol\u0119 testatora, potem g\u0142o\u015bno j\u0105 odczytuje. Je\u015bli sporz\u0105dzaj\u0105cy testament zgadza si\u0119 z tre\u015bci\u0105, podpisuje si\u0119 pod tym dokumentem. To samo robi nast\u0119pnie notariusz. W testamencie trzeba poda\u0107 dat\u0119 spisania dokumentu. Za testament notarialny trzeba zap\u0142aci\u0107 kilkadziesi\u0105t, g\u00f3ra – sto kilkadziesi\u0105t z\u0142otych.<\/p>\n
Uwaga! Nieodczytanie testamentu – tak jak nieodczytanie ka\u017cdego innego aktu notarialnego – przed jego podpisaniem oznacza jego niewa\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n
* Testament w\u0142asnor\u0119czny – naj\u0142atwiejszy do napisania i pewnie dlatego najpopularniejszy. Sporz\u0105dzaj\u0105cy testament spisuje go w\u0142asnor\u0119cznie na papierze. Na koniec wpisuje dat\u0119 sporz\u0105dzenia testamentu i podpisuje si\u0119. Czytelnie. Bez podpisu testament jest niewa\u017cny. Taki testament mo\u017cna przechowywa\u0107 np. w domowym archiwum albo u notariusza (w obu przypadkach powinien o tym wiedzie\u0107 kto\u015b z rodziny albo kt\u00f3ry\u015b ze spadkobierc\u00f3w). Do spisania testamentu w\u0142asnor\u0119cznego nie s\u0105 potrzebni \u015bwiadkowie.<\/p>\n
* Testament allograficzny. Tu bez \u015bwiadk\u00f3w si\u0119 nie obejdzie. Potrzeba ich dw\u00f3ch oraz urz\u0119dnika. Urz\u0119dnik z gminy lub urz\u0119du stanu cywilnego (wysoki rang\u0105, bo uprawnienia do udzia\u0142u w spisywaniu testamentu przys\u0142uguj\u0105: w\u00f3jtowi, burmistrzowi, prezydentowi miasta, staro\u015bcie, marsza\u0142kowi wojew\u00f3dztwa, sekretarzowi powiatu albo gminy oraz kierownikowi urz\u0119du stanu cywilnego) w obecno\u015bci \u015bwiadk\u00f3w spisuje ostatni\u0105 wol\u0119 osoby, kt\u00f3ra ze wzgl\u0119du na stan zdrowia nie jest w stanie zrobi\u0107 tego w\u0142asnor\u0119cznie. Nast\u0119pnie odczytuje testament. Je\u015bli testator (czyli osoba dyktuj\u0105ca testament) nie ma do niego zastrze\u017ce\u0144, podpisuje si\u0119. Po nim – urz\u0119dnik i \u015bwiadkowie. Oczywi\u015bcie na dokumencie musi si\u0119 te\u017c znale\u017a\u0107 data sporz\u0105dzenia testamentu. Jak zwracaj\u0105 uwag\u0119 prawnicy, ta forma testamentu jest coraz rzadsza, przede wszystkim ze wzgl\u0119du na trudno\u015bci z dost\u0119pem do urz\u0119dnik\u00f3w.<\/p>\n
Wszystkie te testamenty maj\u0105 jednakow\u0105 moc sprawcz\u0105.<\/p>\n
TESTAMENT NIEWA\u017bNY<\/p>\n
Zapis ostatniej woli jest niewa\u017cny, je\u015bli:<\/p>\n
* zawiera rozporz\u0105dzenie wi\u0119cej ni\u017c jednego spadkodawcy;<\/p>\n
* zosta\u0142 sporz\u0105dzony nie przez spadkodawc\u0119, lecz np. przez jego pe\u0142nomocnika;<\/p>\n
* zosta\u0142 spisany przez osob\u0119 niepe\u0142noletni\u0105, ubezw\u0142asnowolnion\u0105, niepoczytaln\u0105 (np. chor\u0105 psychicznie).<\/p>\n
Tak\u017ce sporz\u0105dzenie testamentu pod wp\u0142ywem gro\u017aby czy przymusu daje podstaw\u0119 do jego uniewa\u017cnienia. Podobny efekt mo\u017ce mie\u0107 wprowadzenie spadkodawcy w b\u0142\u0105d.<\/p>\n
O uniewa\u017cnienie testamentu mo\u017cna wyst\u0105pi\u0107 do s\u0105du. Na niewa\u017cno\u015b\u0107 testamentu nie mo\u017cna si\u0119 powo\u0142a\u0107 po up\u0142ywie trzech lat od dnia, w kt\u00f3rym osoba maj\u0105ca w tym interes dowiedzia\u0142a si\u0119 o przyczynie niewa\u017cno\u015bci, oraz po up\u0142ywie dziesi\u0119ciu lat od otwarcia spadku (czyli od \u015bmierci spadkodawcy).<\/p>\n
ZACHOWEK DLA POMINI\u0118TYCH<\/p>\n
W testamencie mo\u017cesz zapisa\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek, komu chcesz. Wnuczkowi, nowemu towarzyszowi \u017cycia, kochankowi, przyjacielowi, s\u0105siadowi, partnerowi od szach\u00f3w czy w\u0119dkowania… Masz dowolno\u015b\u0107. Pami\u0119taj jednak, \u017ce nie jest tak, i\u017c je\u015bli pominiesz kogo\u015b bliskiego w testamencie, bo na przyk\u0142ad jako\u015b za nim nigdy nie przepada\u0142e\u015b albo nadepn\u0105\u0142 ci na odcisk, to ten pomini\u0119ty nic po tobie nie dostanie. Na szcz\u0119\u015bcie dla rodziny spadkobiercy, kt\u00f3ry postanowi\u0142 zapisa\u0107 ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek komu\u015b spoza jej grona, w takiej sytuacji w\u0142\u0105cza si\u0119 zachowek (wi\u0119cej o zachowku napiszemy w jutrzejszej „Wyborczej”).<\/p>\n
TESTAMENT CZY DAROWIZNA?<\/p>\n
No w\u0142a\u015bnie, s\u0105 jeszcze darowizny. Mo\u017cesz wi\u0119c jeszcze za \u017cycia w ten spos\u00f3b pr\u00f3bowa\u0107 dzieli\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek. Ot, cho\u0107by darowuj\u0105c mieszkanie wnukowi.<\/p>\n
– Co lepsze: testament czy darowizna? – takie pytanie dziennikarze zadali kiedy\u015b szefom Krajowej Rady Notarialnej. – A jaki samoch\u00f3d jest lepszy: czerwony czy niebieski? – odpowiedzieli rejenci. I t\u0142umaczyli, \u017ce to zale\u017cy od konkretnej sytuacji.<\/p>\n
Darowizna dzia\u0142a od razu. Testament po \u015bmierci.<\/p>\n
Darowizn\u0119 trudniej cofn\u0105\u0107. Dziadek, kt\u00f3ry chce podarowa\u0107 swoje mieszkanie wnukowi, mo\u017ce si\u0119 obawia\u0107, \u017ce wnuczek po tym, gdy przejmie lokal, w kt\u00f3rym mieszka dziadek, uprzykrzy mu \u017cycie. Ba, by\u0107 mo\u017ce odda go do domu opieki. To oczywi\u015bcie skrajny przypadek, ale takie sytuacje czasami si\u0119 zdarzaj\u0105. Dziadek mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0107 odwo\u0142a\u0107 darowizn\u0119. Nie jest to jednak takie proste. Odwo\u0142anie darowizny jest mo\u017cliwe, je\u015bli obdarowany dopu\u015bci si\u0119 wzgl\u0119dem darczy\u0144cy tzw. ra\u017c\u0105cej niewdzi\u0119czno\u015bci. Kiedy mamy do czynienia z ra\u017c\u0105c\u0105 niewdzi\u0119czno\u015bci\u0105? Przepisy tego jasno nie precyzuj\u0105. Zostawiaj\u0105 to do oceny s\u0105dowi. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 ra\u017c\u0105c\u0105 niewdzi\u0119czno\u015bci\u0105 jest przest\u0119pstwo przeciwko darczy\u0144cy. W ten spos\u00f3b mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce oceniane unikanie udzielenia pomocy darczy\u0144cy, kt\u00f3ry znajdzie si\u0119 w trudnej sytuacji. Odwo\u0142anie darowizny mog\u0142oby te\u017c nast\u0105pi\u0107, gdyby po zawarciu umowy stan maj\u0105tkowy darczy\u0144cy znacznie si\u0119 pogorszy\u0142 – do tego stopnia, \u017ce wykonanie darowizny oznacza\u0142oby uszczerbek dla jego w\u0142asnego utrzymania. Inaczej m\u00f3wi\u0105c, umow\u0119 darowizny mo\u017cna by te\u017c by\u0142o odwo\u0142a\u0107, gdyby np. w przypadku kl\u0119ski \u017cywio\u0142owej darczy\u0144ca straci\u0142 tak du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 maj\u0105tku, \u017ce aby si\u0119 utrzyma\u0107, powinien m\u00f3c sprzeda\u0107 pozosta\u0142\u0105 jego cz\u0119\u015b\u0107 zapisan\u0105 ju\u017c komu\u015b w umowie darowizny na wypadek \u015bmierci.<\/p>\n
Z testamentem jest \u0142atwiej. Spadkodawca mo\u017ce w ka\u017cdej chwili odwo\u0142a\u0107 zar\u00f3wno ca\u0142y testament, jak i jego poszczeg\u00f3lne postanowienia.<\/p>\n
ZAPIS NA \u015aMIER\u0106<\/p>\n
Do niedawna za pomoc\u0105 testamentu nie mo\u017cna by\u0142o bezpo\u015brednio przekaza\u0107 konkretnego sk\u0142adnika maj\u0105tku konkretnej osobie – nie pozwala\u0142o na to prawo spadkowe. Nawet je\u015bli wskazali\u015bmy w testamencie, \u017ce mieszkanie ma przypa\u015b\u0107 naszej c\u00f3rce, a apartament letniskowy na Helu synowi, to i tak spadkobiercy nabywali wsp\u00f3lnie wszystkie sk\u0142adniki maj\u0105tku wchodz\u0105ce do spadku, a udzia\u0142 ka\u017cdego z nich w tym spadku by\u0142 okre\u015blony w formie u\u0142amka (np. 1\/2 maj\u0105tku dla jednego dziecka i 1\/2 dla drugiego – gdy ma\u0142\u017conek spadkodawcy zmar\u0142 przed nim). Ma\u0142o tego – aby sta\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bcicielem maj\u0105tku otrzymanego po zmar\u0142ym spadkodawcy, trzeba by\u0142o przeprowadzi\u0107 post\u0119powanie s\u0105dowe o stwierdzenie nabycia spadku. A nast\u0119pnie dokona\u0107 tzw. dzia\u0142u spadku (okre\u015bli\u0107, komu przypadn\u0105 na w\u0142asno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lne sk\u0142adniki maj\u0105tkowe). Takie post\u0119powanie mo\u017ce si\u0119 ci\u0105gn\u0105\u0107 latami.<\/p>\n
Ale to si\u0119 ju\u017c zmieni\u0142o. Teraz konkretny sk\u0142adnik maj\u0105tku mo\u017cna przekaza\u0107 konkretnej osobie. A wszystko za spraw\u0105 zapisu windykacyjnego. Zapis mo\u017cna ustanowi\u0107 w testamencie. Testament z zapisem trzeba jednak spisa\u0107 u notariusza.<\/p>\n
GDY NIE MA TESTAMENTU<\/p>\n
Dziedziczenie ustawowe ma zastosowanie, gdy zmar\u0142y nie zostawi\u0142 testamentu. Albo gdy testament wprawdzie jest, ale wskazane w nim osoby nie chc\u0105 lub nie mog\u0105 dziedziczy\u0107.<\/p>\n
Kodeks cywilny precyzyjnie ustawia kolejk\u0119 os\u00f3b do dziedziczenia. Na pocz\u0105tek najbli\u017cszych, potem troch\u0119 dalsz\u0105 rodzin\u0119… W ramach ustawy w pierwszej kolejno\u015bci maj\u0105tek po zmar\u0142ym dziedzicz\u0105 jego ma\u0142\u017conek i dzieci. W r\u00f3wnych cz\u0119\u015bciach, z tym \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 przypadaj\u0105ca ma\u0142\u017conkowi nie mo\u017ce by\u0107 mniejsza ni\u017c jedna czwarta ca\u0142o\u015bci spadku. Je\u015bli ma\u0142\u017conek spadkodawcy umar\u0142 przed nim, ca\u0142o\u015b\u0107 spadku dziedzicz\u0105 dzieci w r\u00f3wnych cz\u0119\u015bciach. Je\u015bli dziecko spadkodawcy nie do\u017cyje otwarcia spadku, a zostawi w\u0142asne dzieci, w\u00f3wczas jego udzia\u0142 spadkowy przechodzi na te dzieci.<\/p>\n
Je\u015bli spadkodawca nie mia\u0142 dzieci, dziedzicz\u0105 jego ma\u0142\u017conek oraz rodzice. W takim przypadku udzia\u0142 m\u0119\u017ca\/\u017cony to po\u0142owa spadku. Ka\u017cde z rodzic\u00f3w dziedziczy za\u015b po jednej czwartej spadku. Je\u015bli nie \u017cyje ma\u0142\u017conek spadkodawcy, na rodzic\u00f3w przypada ca\u0142y spadek – po po\u0142owie. Je\u017celi matka ani ojciec spadkodawcy nie do\u017cyli otwarcia spadku, udzia\u0142 spadkowy, kt\u00f3ry by im przypada\u0142, przypada rodze\u0144stwu spadkodawcy w cz\u0119\u015bciach r\u00f3wnych. A je\u017celi w takim przypadku kt\u00f3rekolwiek z rodze\u0144stwa spadkodawcy nie do\u017cy\u0142o otwarcia spadku, pozostawiaj\u0105c zst\u0119pnych, udzia\u0142 spadkowy, kt\u00f3ry by im przypada\u0142, przypada jego zst\u0119pnym.<\/p>\n
Do dziedziczenia z mocy ustawy jedna z ostatnich nowelizacji kodeksu cywilnego do\u0142\u0105czy\u0142a te\u017c dziadk\u00f3w. Dziedzicz\u0105, je\u015bli nie \u017cyj\u0105 ma\u0142\u017conkowie, dzieci, wnuki, prawnuki, rodzice, rodze\u0144stwo, siostrze\u0144cy ani bratankowie – w r\u00f3wnych cz\u0119\u015bciach. A je\u015bli dziadkowie nie \u017cyj\u0105 – dziedzicz\u0105 ciotki i wujowie. Co wi\u0119cej, je\u015bli spadkodawca nie pozostawi\u0142 ma\u0142\u017conka ani innych bliskich, ustawowo dziedzicz\u0105 tak\u017ce pasierbowie.<\/p>\n
Je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce zmar\u0142y nie mia\u0142 rodziny, kt\u00f3ra mog\u0142aby dziedziczy\u0107, jego maj\u0105tek przechodzi na w\u0142asno\u015b\u0107 gminy, na kt\u00f3rej terenie mieszka\u0142 przed \u015bmierci\u0105.<\/p>\n
WSP\u00d3LNO\u015a\u0106 MAJ\u0104TKOWA, KOCIA \u0141APA I INTERCYZA<\/p>\n
Wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkowa zdefiniowana w polskim kodeksie rodzinnym i opieku\u0144czym dotyczy wy\u0142\u0105cznie os\u00f3b pozostaj\u0105cych w zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skim. Nie obejmuje wi\u0119c os\u00f3b \u017cyj\u0105cych w zwi\u0105zkach nieformalnych czy partnerskich. Oczywi\u015bcie osoby takie mog\u0105 nabywa\u0107 na wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015b\u0107 (u\u0142amkow\u0105) najr\u00f3\u017cniejsze rzeczy i prawa maj\u0105tkowe. Nie ma wi\u0119c przeszk\u00f3d, \u017ceby partnerzy nabyli na wsp\u00f3\u0142w\u0142asno\u015b\u0107 mieszkanie. Tylko \u017ce tu pojawia si\u0119 problem zabezpieczenia tego maj\u0105tku na przysz\u0142o\u015b\u0107. Bo partnerzy \u017cyj\u0105cy w zwi\u0105zkach nieformalnych nie dziedzicz\u0105 po sobie. M\u00f3wi\u0105c inaczej – nie wchodzi tu w gr\u0119 dziedziczenie ustawowe. Je\u015bli osoby \u017cyj\u0105ce w zwi\u0105zkach partnerskich chc\u0105 po sobie dziedziczy\u0107, musz\u0105 si\u0119 zda\u0107 na testamenty.<\/p>\n
Wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej nie ma tak\u017ce wtedy, je\u015bli ma\u0142\u017conkowie przed zawarciem ma\u0142\u017ce\u0144stwa podpisz\u0105 umow\u0119 rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej (intercyz\u0119). Taka umowa zawsze wymaga formy aktu notarialnego. Rozdzielno\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 mo\u017cna ustanowi\u0107 te\u017c w trakcie trwania ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Decyduj\u0105c si\u0119 na taki krok, ma\u0142\u017conkowie powinni ustali\u0107, co z maj\u0105tkiem nabytym do wsp\u00f3lno\u015bci – od momentu zawarcia ma\u0142\u017ce\u0144stwa do chwili ustanowienia rozdzielno\u015bci. Je\u015bli jakie\u015b przedmioty maj\u0105tkowe wymagaj\u0105 podzia\u0142u, mo\u017cna to zrobi\u0107 w drodze umowy o podzia\u0142 maj\u0105tku wsp\u00f3lnego. Gdy w sk\u0142ad takiego maj\u0105tku wchodz\u0105 nieruchomo\u015bci, prawo u\u017cytkowania wieczystego lub sp\u00f3\u0142dzielcze w\u0142asno\u015bciowe prawa do lokali, umowa musi by\u0107 zawarta w formie aktu notarialnego.<\/p>\n
To dzia\u0142a tak\u017ce w drug\u0105 stron\u0119. Ot\u00f3\u017c wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 mo\u017cna przywr\u00f3ci\u0107. Niezale\u017cnie od tego, czy umow\u0119 ustanawiaj\u0105c\u0105 rozdzielno\u015b\u0107 zawarto przed ma\u0142\u017ce\u0144stwem czy w jego trakcie. W tym celu nale\u017cy umow\u0119 o intercyzie rozwi\u0105za\u0107. Od tego momentu powstanie mi\u0119dzy ma\u0142\u017conkami wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkowa. Tyle \u017ce tak przywr\u00f3cona wsp\u00f3lno\u015b\u0107 nie dzia\u0142a wstecz. Nie obejmuje wi\u0119c przedmiot\u00f3w nabytych w czasie trwania rozdzielno\u015bci.<\/p>\n
I na to jest rada. Wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 mo\u017cna rozszerzy\u0107 na przedmioty nieobj\u0119te ni\u0105, np. nabyte przed zawarciem zwi\u0105zku ma\u0142\u017ce\u0144skiego lub w trakcie obowi\u0105zywania rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej. Ma\u0142\u017conkowie mog\u0105 zawrze\u0107 umow\u0119 rozszerzaj\u0105c\u0105 wsp\u00f3lno\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 cho\u0107by na wszystkie nieruchomo\u015bci nabyte przez nich przed zawarciem zwi\u0105zku. Cz\u0119sto si\u0119 zdarza, \u017ce \u017cona lub m\u0105\u017c ma kupion\u0105 przed \u015blubem dzia\u0142k\u0119 budowlan\u0105, na kt\u00f3rej ma\u0142\u017conkowie chc\u0105 nast\u0119pnie wybudowa\u0107 wsp\u00f3lny dom. Je\u017celi nie rozszerz\u0105 wsp\u00f3lno\u015bci maj\u0105tkowej na t\u0119 dzia\u0142k\u0119, to wsp\u00f3lnie wybudowany tam dom b\u0119dzie w\u0142asno\u015bci\u0105 tego ma\u0142\u017conka, do kt\u00f3rego nale\u017cy dzia\u0142ka.<\/p>\n
Teraz uwaga! Ustanowienie rozdzielno\u015bci maj\u0105tkowej w \u017caden spos\u00f3b nie zmienia sposobu dziedziczenia. Rozdzielno\u015b\u0107 ma znaczenie tylko za \u017cycia ma\u0142\u017conk\u00f3w. Po \u015bmierci jednego z nich drugie dziedziczy na podstawie kodeksu cywilnego. Sytuacj\u0119 t\u0119 mo\u017ce zmieni\u0107 pozostawiony przez zmar\u0142ego ma\u0142\u017conka testament.
\nSource: http:\/\/wyborcza.biz\/finanse\/1,125887,15264190,Jak_przekazac_majatek.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
wyborcza.biz \u00a0\u2022 April 22, 2014 Piotr Skwirowski 13.01.2014 , aktualizacja: 13.01.2014 09:57 Notariusz (Fot. Agnieszka Sadowska \/ Agencja Gazeta) Po twojej \u015bmierci tw\u00f3j maj\u0105tek nie rozp\u0142ynie si\u0119 w powietrzu. Odziedzicz\u0105 go albo najbli\u017csi, albo osoby wskazane przez ciebie w testamencie. Je\u015bli nie zostawisz po sobie testamentu, dziedziczenie odb\u0119dzie si\u0119 wedle kolejno\u015bci zapisanej w kodeksie cywilnym.…<\/p>\n